Zrośnięte żebra i skrzywiony kręgosłup. Rzeszowscy lekarze zoperowali 6-latkę

Operacja skoliozy u dziecka w Rzeszowie – co się wydarzyło?

Zabieg odbył się 2 listopada w Klinicznym Szpitalu Wojewódzkim im. św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie. Przeprowadził go zespół ortopedów dziecięcych w składzie: prof. Sławomir Snela, lek. Grzegorz Sokół oraz lek. Szymon Chrześcijan. Zespół wspierał prof. Ilkka Helenius – fiński specjalista w zakresie chirurgii kręgosłupa u dzieci, związany z Uniwersytetem w Helsinkach oraz szpitalem uniwersyteckim HUS.

Według przedstawicieli placówki była to jedna z pierwszych tego typu operacji na Podkarpaciu. Przeprowadzono ją w dwóch etapach:

• Etap pierwszy (dostęp przedni): Lekarze dotarli do kręgosłupa poprzez otwartą torakotomię, czyli chirurgiczne otwarcie klatki piersiowej.
• Etap drugi (dostęp tylny): Od strony pleców specjaliści skorygowali skrzywienie i ustabilizowali kręgosłup za pomocą specjalnych śrub wkręconych w trzony kręgów.

Dostęp przedni umożliwia odsłonięcie trzonów kręgowych, stanowiących przednią, „podporową” część kręgosłupa. Etap tylny służy natomiast właściwej korekcji deformacji oraz jej utrwaleniu. O wyborze tak złożonej metody decyduje specyfika oraz stopień skomplikowania wady.

Szczególnym wyzwaniem w tym przypadku był wiek pacjentki. Ponieważ jej układ kostny i klatka piersiowa wciąż intensywnie rosną, plan leczenia musiał uwzględniać nie tylko bieżącą korekcję, ale także dalszy rozwój organizmu. Przebieg operacji transmitowano na żywo do sąsiedniej sali, dzięki czemu mogli go śledzić pozostali lekarze z rzeszowskiego szpitala.

Rodzic w szpitalu ma prawo opiekować się dzieckiem. Sąd potwierdził decyzję Rzecznika Praw Pacjenta

Pierwsza w Polsce taka operacja kręgosłupa. Nowa metoda leczenia przerzutów

Krwotok w mózgu w 29. tygodniu ciąży bliźniaczej. Jak szczecińscy lekarze uratowali troje pacjentów

Lekarze wyjęli serce niemowlęcia z klatki piersiowej. Niezwykła operacja w Warszawie

Wdowi garb: dlaczego się pojawia i jak sobie z nim radzić

Niezwykła operacja płockich chirurgów. Usunięto gigantyczny guz z brzucha 70-latka

Skolioza wrodzona – czym różni się od „zwykłej” skoliozy?

Skolioza to trójpłaszczyznowe, boczne skrzywienie kręgosłupa. Rozpoznaje się ją w sytuacji, gdy na zdjęciu rentgenowskim kąt skrzywienia mierzony metodą Cobba przekracza 10 stopni.

Zdecydowana większość przypadków diagnozowanych u dzieci i młodzieży to tzw. skoliozy idiopatyczne, czyli takie, których dokładna przyczyna pozostaje nieznana. Skolioza wrodzona ma zupełnie inne podłoże. Rozwija się na skutek nieprawidłowego formowania się kręgów już w życiu płodowym – między 4. a 6. tygodniem ciąży. Kręg może powstać niecałkowicie (tworząc tzw. półkręg) albo kilka sąsiednich kręgów może ulec zrostowi. Szacuje się, że skolioza wrodzona występuje u 0,5–1 na 1000 żywo urodzonych dzieci.

Jak rozpoznaje się skoliozę wrodzoną?

Czasami pierwsze podejrzenie wady pojawia się już w trakcie rutynowych badań obrazowych w okresie ciąży. Często jednak schorzenie przez długi czas przebiega bezobjawowo i bywa wykrywane przypadkowo – np. na zdjęciu RTG wykonywanym z zupełnie innego powodu.

W przypadku podejrzenia skoliozy wrodzonej lekarz zbiera szczegółowy wywiad rodzinny i ciążowy. Do dokładnej oceny budowy anatomo-strukturalnej kręgów oraz żeber stosuje się zdjęcia rentgenowskie, tomografię komputerową (TK) lub rezonans magnetyczny (MRI).

Dlaczego dziecko ze skoliozą wrodzoną wymaga poszerzonej diagnostyki?

Kręgosłup, serce, nerki oraz rdzeń kręgowy powstają i rozwijają się w zbliżonym okresie życia płodowego. Z tego względu skoliozie wrodzonej mogą towarzyszyć współistniejące wady rozwojowe. Zgodnie z danymi opublikowanymi w czasopiśmie Frontiers in Pediatrics, nawet u 12% dzieci ze skoliozą wrodzoną diagnozuje się również wrodzone wady serca.

W związku z tym standard postępowania diagnostycznego obejmuje zazwyczaj:

• USG lub rezonans magnetyczny serca oraz nerek,
• ocenę drożności i struktury kanału kręgowego oraz rdzenia kręgowego,
• badania czynnościowe wydolności płuc.

Zrośnięte żebra a rozwój płuc

U pacjentki z Rzeszowa skoliozie towarzyszy wrodzona deformacja klatki piersiowej polegająca na zrośnięciu części żeber. To kluczowy element całej diagnozy, ponieważ kręgosłup wraz z żebrami tworzą naturalne „rusztowanie” dla układu oddechowego. Jeśli klatka piersiowa jest zbyt mała, sztywna lub zniekształcona, rozwijające się płuca nie mają odpowiedniej przestrzeni do wzrostu.

W medycynie stan ten określa się jako zespół niewydolności klatki piersiowej (ang. thoracic insufficiency syndrome, TIS). Oznacza on, że klatka piersiowa nie jest w stanie zapewnić warunków do prawidłowego oddychania oraz rozwinięcia płuc u rosnącego dziecka. Pacjenci ze współistniejącym zrostem kręgów i żeber są w najwyższym stopniu narażeni na szybką progresję deformacji.

Okres do 5. roku życia bywa nazywany „złotym okresem” rozwoju płuc. Właśnie dlatego zniekształcenia klatki piersiowej i kręgosłupa u najmłodszych wymagają natychmiastowego podjęcia starannie zaplanowanego leczenia.

Jak leczy się skoliozę wrodzoną u dzieci?

Nie każdy przypadek skoliozy wrodzonej wymaga natychmiastowej interwencji chirurgicznej. Część wad wykazuje cechy stabilności i kwalifikuje się do regularnej obserwacji. Warto zaznaczyć, że gorsety ortopedyczne – niezwykle skuteczne w leczeniu skolioz idiopatycznych – w przypadku wad wrodzonych rzadko przynoszą oczekiwane rezultaty, ponieważ źródło problemu tkwi w strukturalnej budowie samych kości.

Gdy skrzywienie postępuje, konieczne staje się leczenie operacyjne. Cel zabiegu jest dwujaki: skorygować deformację i jednocześnie usunąć blokadę wzrostu klatki piersiowej. W zależności od charakteru wady stosuje się m.in.:

• wycięcie półkręgu połączone z krótką stabilizacją,
• korekcję i stabilizację kręgosłupa przy użyciu śrub i prętów,
• systemy dynamiczne („rosnące wraz z dzieckiem”) – np. pręty z możliwością sukcesywnego wydłużania czy implanty mocowane do żeber.

Wyniki badań klinicznych potwierdzają skuteczność tych metod. W fińskim badaniu współautorsko prowadzonym przez prof. Heleniusa, w grupie 30 dzieci (średni wiek 3,4 roku) poddanych usunięciu półkręgu, uzyskano średnią korekcję skrzywienia z 41 do 14 stopni. Jednocześnie u 27% pacjentów odnotowano powikłania pooperacyjne – co pokazuje, jak wysokim stopniem trudności obarczone są te procedury.

Neuromonitoring – ochrona rdzenia kręgowego

Podczas operacji na kręgosłupie kluczową rolę odgrywa śródoperacyjne monitorowanie neurofizjologiczne (neuromonitoring). Specjaliści nieprzerwanie kontrolują przewodnictwo impulsów nerwowych. Dzięki temu zespół operacyjny może natychmiast zareagować w sytuacji zagrożenia funkcji rdzenia kręgowego. W Rzeszowie nad bezpieczeństwem pacjentki – oprócz chirurgów – czuwały zespoły anestezjologiczne, pielęgniarskie oraz technicy odpowiedzialni za monitoring neurofizjologiczny.

Co dalej? Rekonwalescencja po operacji kręgosłupa i opieka nad dzieckiem

Operacja to dopiero pierwszy etap leczenia. Po zabiegu dziewczynkę czeka intensywny nadzór pooperacyjny, stopniowa pionizacja oraz długofalowa opieka poradniana. Według informacji podanych przez szpital, powrót do codziennej aktywności i wstępna rekonwalescencja mogą potrwać kilka miesięcy.

Dzieci z wrodzonymi wadami kręgosłupa pozostają pod opieką ortopedyczną zwykle do momentu zakończenia wzrostu kośćca. Proces terapeutyczny wymaga stałej współpracy wielodyscyplinarnego zespołu: ortopedów, pulmonologów, kardiologów oraz fizjoterapeutów. Rodzice powinni pamiętać o bieżącej konsultacji każdego etapu rozwoju dziecka ze specjalistami i w razie potrzeby korzystać również ze wsparcia psychologicznego.

Opieka nad dzieckiem po tak skomplikowanym zabiegu wymaga od rodziców ciągłej obecności w domu, co wiąże się z koniecznością zwolnienia ze świadczenia pracy. W sytuacjach nagłych lub gdy wymagana jest przedłużona opieka i szybka konsultacja medyczna bez wychodzenia z domu, pomocne mogą okazać się nowoczesne rozwiązania telemedyczne. Odpowiednio uzyskane L4 online na opiekę nad dzieckiem pozwala rodzicom sprawnie dopełnić formalności pracowniczych i uzyskać niezbędne zaświadczenie lekarskie w trakcie domowej rekonwalescencji malucha.

Skolioza. Kiedy iść do lekarza?

Skolioza u najmłodszych dzieci rzadko wywołuje dolegliwości bólowe, dlatego tak ważna jest uważna obserwacja sylwetki malucha przez rodziców. Skonsultuj się z pediatrą lub ortopedą dziecięcym, jeśli zauważysz:

• asymetrię linii ramion lub łopatek (jedna z łopatek jest wyraźniej odznaczona),
• asymetrię wcięć w talii bądź widoczne przechylenie tułowia na jedną stronę,
• tzw. garb żebrowy lub wał lędźwiowy (uwypuklenie po jednej stronie pleców widoczne podczas skłonu w przód),
• szybsze męczenie się, duszność przy niewielkim wysiłku lub nawracające infekcje dróg oddechowych u dziecka ze zdiagnozowaną wcześniej wadą kręgosłupa/klatki piersiowej,
• widoczną progresję deformacji u dziecka przebywającego pod opieką poradnianą.

Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają objawy neurologiczne: drętwienie lub osłabienie siły mięśniowej kończyn dolnych, zaburzenia chodu oraz problemy z kontrolowaniem oddawania moczu lub stolca.

Operacja przeprowadzona w Rzeszowie pokazuje, jak skomplikowane i wymagające jest leczenie skoliozy wrodzonej u małych dzieci. Wada kręgów współwystępująca ze zrostem żeber wywiera wpływ nie tylko na estetykę czy osiowość sylwetki, ale bezpośrednio zagraża rozwojowi układu oddechowego. Z tego względu wszelkie działania zabiegowe planuje się z uwzględnieniem perspektywy dalszego wzrostu pacjenta. Choć nie każda skolioza wrodzona kwalifikuje się do operacji, każda bez wyjątku wymaga stałego i specjalistycznego nadzoru ortopedycznego.

Bibliografia

Kliniczny Szpital Wojewódzki im. św. Jadwigi Królowej w Rzeszowie. Innowacyjna operacja skoliozy u 6-letniej pacjentki. Wyjątkowy zabieg w Rzeszowie [komunikat prasowy]. Dostępny w internecie: https://www.szpital2.rzeszow.pl/aktualnosci/innowacyjna-operacja-skoliozy-u-6-letniej-pacjentki-wyjatkowy-zabieg-w-rzeszowie/ (dostęp: 03.11.2026).

Sebaaly A, Daher M, Salameh B, Ghoul A, George S, Roukoz S. Congenital scoliosis: a narrative review and proposal of a treatment algorithm. EFORT Open Reviews. 2022. PMCID: PMC9142820.

Pahys JM, Guille JT. What's New in Congenital Scoliosis? Journal of Pediatric Orthopaedics. 2018;38(3):e172–e179. doi:10.1097/BPO.0000000000000922.

Redding GJ. Clinical Issues for Pediatric Pulmonologists Managing Children With Thoracic Insufficiency Syndrome. Frontiers in Pediatrics. 2020;8:392. doi:10.3389/fped.2020.00392.

Ruiz G, Torres-Lugo NJ, Marrero-Ortiz P, Guzmán H, Olivella G, Ramírez N. Early-onset scoliosis: a narrative review. EFORT Open Reviews. 2022;7(8):599–610. doi:10.1530/EOR-22-0040.

Moreno Mateo F, Bovonratwet P, Peiró García A. Early-onset scoliosis. Current Opinion in Pediatrics. 2024;36:105–111. doi:10.1097/MOP.0000000000001318.

Oksanen HM, Jalanko T, Helenius IJ. Outcomes of Early Hemivertebrectomy in Children with Congenital Scoliosis: A Prospective Follow-up Study. Scandinavian Journal of Surgery. 2021. doi:10.1177/14574969211020640.