W pierwszym półroczu 2026 r. ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli osób przebywających na zwolnieniach lekarskich. W ich następstwie wstrzymano dalszą wypłatę zasiłków chorobowych o łącznej wartości ponad 18,5 mln zł. Zakład podał również, ile osób objęto obniżeniem wysokości świadczeń po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych sprawdza zarówno prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy, jak i to, czy ubezpieczeni wykorzystują zwolnienia lekarskie zgodnie z ich celem. Najnowsze dane pokazują skalę tych działań w pierwszej połowie 2026 r.
W tym okresie ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli. W ich wyniku wydał 10,5 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych. Wartość wstrzymanych świadczeń wyniosła 18 mln 546,7 tys. zł.
W samym drugim kwartale 2026 r. przeprowadzono 108,1 tys. kontroli. Wydano 5,3 tys. decyzji o wstrzymaniu dalszej wypłaty zasiłków, których łączna kwota wyniosła blisko 8,8 mln zł.
Liczba przeprowadzonych kontroli nie jest równoznaczna z liczbą stwierdzonych nieprawidłowości. Warto też pamiętać, że nie każda kontrola musi zakończyć się wydaniem decyzji o wstrzymaniu świadczenia.
Kontrola może dotyczyć zarówno zasadności wystawienia zwolnienia lekarskiego, jak i sposobu jego wykorzystywania przez osobę ubezpieczoną.
Jak wyjaśnia rzeczniczka ZUS Beata Kopczyńska, jedną z nieprawidłowości, z którymi spotyka się Zakład, jest podejmowanie pracy u innego pracodawcy w czasie orzeczonej niezdolności do pracy.
Samo przebywanie na L4 nie oznacza jednak, że chory musi przez cały czas pozostawać w domu. Znaczenie ma cel zwolnienia, rodzaj podejmowanych aktywności i indywidualna sytuacja ubezpieczonego.
Co do zasady wykonywanie pracy zarobkowej w okresie zwolnienia lekarskiego albo wykorzystywanie go niezgodnie z jego celem może prowadzić do utraty prawa do zasiłku za cały okres danego zwolnienia. Ostateczna ocena zależy od okoliczności konkretnej sprawy i obowiązujących przepisów.
Uprawnienia kontrolne przysługują ZUS, ale nie tylko tej instytucji. W określonych przypadkach kontrolę prawidłowego wykorzystywania zwolnień mogą przeprowadzać również płatnicy składek, którzy zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 ubezpieczonych.
Kontrole dotyczą dwóch odrębnych kwestii. Pierwsza obejmuje prawidłowość orzekania o czasowej niezdolności do pracy, czyli sprawdzenie, czy zwolnienie zostało wystawione zasadnie. Druga dotyczy tego, czy osoba korzystająca z L4 postępuje zgodnie z jego przeznaczeniem.
To rozróżnienie jest istotne, ponieważ nie każda kontrola dotyczy podejrzenia, że pracownik niewłaściwie wykorzystuje zwolnienie. Weryfikacja może obejmować również medyczne podstawy orzeczonej niezdolności do pracy.
W statystykach ZUS uwzględniono także obniżenia świadczeń po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego. Nie należy ich utożsamiać z zasiłkami wstrzymanymi w następstwie kontroli prawidłowości wykorzystywania L4.
Zgodnie z przedstawionymi przez Zakład danymi podstawa wymiaru zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego jest ograniczona do 100 proc. przeciętnego wynagrodzenia.
W pierwszym półroczu 2026 r. z tego powodu obniżono wypłaty o 143 mln 667 tys. zł. Dotyczyło to 67,6 tys. osób. W samym drugim kwartale obniżki wyniosły 69 mln 872,4 tys. zł i objęły 31,3 tys. osób.
Łącznie kwota obniżonych i wstrzymanych świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wyniosła w pierwszym półroczu 2026 r. ponad 162,2 mln zł.
Źródło: Zakład Ubezpieczeń Społecznych
Znajdź odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
W pierwszym półroczu 2026 r. ZUS przeprowadził 219,7 tys. kontroli osób posiadających zaświadczenia o czasowej niezdolności do pracy. W ich następstwie wydano 10,5 tys. decyzji wstrzymujących dalszą wypłatę zasiłków chorobowych.
Utrata prawa do zasiłku może nastąpić m.in. w przypadku wykonywania pracy zarobkowej podczas zwolnienia lub wykorzystywania go niezgodnie z jego celem. Każdą sytuację ocenia się z uwzględnieniem okoliczności i obowiązujących przepisów.
Tak, określeni płatnicy składek mogą kontrolować prawidłowość wykorzystywania zwolnień przez ubezpieczonych. Uprawnienie to przysługuje m.in. płatnikom zgłaszającym do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób.
Grypa a L4 – kiedy wziąć zwolnienie? Kalkulator L4
Zmiany w L4 od 13 kwietnia 2026 – co się zmienia i co to oznacza dla pacjentów?
Czy naprawdę potrzebujesz L4? Sygnały, że organizm mówi stop
L4 a prywatność: czy pracodawca wie, na co choruję?
L4 na zapalenie opon mózgowych: leczenie i rehabilitacja
Zwolnienie lekarskie na alergię lekową. Wysypka, gorączka i konieczność obserwacji
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Grypa a L4 – kiedy wziąć zwolnienie? Kalkulator L4
Zmiany w L4 od 13 kwietnia 2026 – co się zmienia i co to oznacza dla pacjentów?
Czy naprawdę potrzebujesz L4? Sygnały, że organizm mówi stop
L4 a prywatność: czy pracodawca wie, na co choruję?
L4 na zapalenie opon mózgowych: leczenie i rehabilitacja
Zwolnienie lekarskie na alergię lekową. Wysypka, gorączka i konieczność obserwacji
Asystencja osobista dla osób z niepełnosprawnościami. Sejm przyjął przełomową ustawę
Grypa a L4 – kiedy wziąć zwolnienie? Kalkulator L4
Chorujemy rzadziej, ale na dłużej. ZUS pokazuje, jak zmienia się absencja chorobowa Polaków