Krwotok w mózgu w 29. tygodniu ciąży bliźniaczej. Jak szczecińscy lekarze uratowali troje pacjentów

Nagłe zaburzenia mowy – pierwszy sygnał alarmowy

Historia zaczęła się na początku czerwca 2026 roku. Kobieta w 29. tygodniu ciąży bliźniaczej nagle przestała swobodnie mówić i czytać. Rozumiała, co dzieje się wokół niej i wiedziała, co chce powiedzieć, ale nie potrafiła wypowiedzieć słów. Takie zaburzenie lekarze nazywają afazją – to utrata zdolności mówienia lub rozumienia mowy, najczęściej wskutek uszkodzenia mózgu.

Pacjentka trafiła najpierw do szpitali w Koszalinie i Kołobrzegu, a następnie do Kliniki Neurologii z Pododdziałem Udarowym USK-1 PUM w Szczecinie. Badania obrazowe wykazały krwawienie w lewej półkuli mózgu i obrzęk. Przyczyną była malformacja tętniczo-żylna. Od tej chwili każda decyzja medyczna dotyczyła trojga pacjentów jednocześnie: matki i dwojga dzieci.

Wczesna rehabilitacja poudarowa w warunkach stacjonarnych — dlaczego pierwsze tygodnie są tak ważne?

Udar mózgu coraz częściej dotyka młodych. Lekarze z Wrocławia przypominają zasadę UDAR

Wiesz, jak korzystać ze 112? Te błędy mogą kosztować życie

Rehabilitacja po udarze mózgu – ile trwa, kiedy zaczynać i jakie daje efekty?

Recepta online na Gabapentin Aurovitas. Wsparcie w terapii napadów padaczkowych

Udar – szybka reakcja ratuje mózg. Sprawdź, jak nie przegapić sygnałów

Czym jest malformacja tętniczo-żylna w ciąży?

Malformacja tętniczo-żylna (w skrócie AVM) to wrodzona nieprawidłowość naczyń krwionośnych. Tętnice łączą się w niej bezpośrednio z żyłami, z pominięciem sieci drobnych naczyń włosowatych. Powstaje splot cienkościennych, przeciążonych naczyń, które mogą pęknąć. Wiele osób nie wie, że ma taką zmianę, dopóki nie dojdzie do krwawienia.

Pęknięcie malformacji w czasie ciąży zdarza się rzadko, ale jest bardzo groźne. Według przeglądu badań opublikowanego w 2023 roku w „Clinical Neuroradiology” udar krwotoczny, zwłaszcza spowodowany pęknięciem naczyniowych malformacji mózgu, odpowiada za 5–12 proc. zgonów matek w czasie ciąży i połogu. Autorzy wskazują, że w ciąży rośnie przepływ krwi w mózgu i stężenie hormonów wpływających na naczynia, co może sprzyjać krwawieniu.

Embolizacja – leczenie bez otwierania czaszki

Po konsultacjach neurologów, neurochirurgów, neuroradiologów zabiegowych, anestezjologów, położników i neonatologów zdecydowano o embolizacji. To zabieg wewnątrznaczyniowy, czyli wykonywany od wnętrza naczyń krwionośnych. Lekarz przez niewielkie nakłucie w pachwinie wprowadza mikrocewnik (bardzo cienką rurkę), prowadzi go naczyniami aż do mózgu i podaje płynną substancję, która zamyka nieprawidłowe naczynia.

Zabieg przeprowadził 15 czerwca prof. Wojciech Poncyljusz z zespołem neuroradiologii zabiegowej.

– Skupialiśmy się na skutecznym leczeniu mamy, cały czas dbając o bezpieczeństwo dwojga dzieci. Zabieg przebiegł zgodnie z planem, a możliwość dalszego bezpiecznego utrzymania ciąży była najlepszym rezultatem, jaki mogliśmy osiągnąć – mówił profesor podczas spotkania w szpitalu.

Obawy o promieniowanie rentgenowskie są w takich sytuacjach naturalne. Z cytowanego przeglądu wynika jednak, że przy osłonięciu macicy płód otrzymuje jedynie niewielką dawkę promieniowania rozproszonego – wielokrotnie niższą od progu uznawanego za bezpieczny. Kanadyjskie wytyczne dotyczące udaru w ciąży podkreślają, że ciąża nie jest przeciwwskazaniem do angiografii i leczenia wewnątrznaczyniowego, a odkładanie koniecznego leczenia matki nie jest uzasadnione.

Sala operacyjna gotowa na każdy scenariusz

Dodatkowym wyzwaniem była logistyka. Pacjentka przebywała w szpitalu przy ul. Unii Lubelskiej w Szczecinie, a zaplecze położnicze i neonatologiczne USK-1 znajduje się ok. 20 km dalej, w Policach. Gdyby podczas embolizacji doszło do powikłań, bliźnięta musiałyby przyjść na świat natychmiast, w 29. tygodniu ciąży. Dlatego na bloku operacyjnym przygotowano:

• salę do natychmiastowego cięcia cesarskiego,
• dwa stanowiska neonatologiczne i dwa inkubatory,
• zespoły anestezjologiczny i położniczy oraz dwa zespoły neonatologiczne,
• specjalistyczną karetkę gotową przewieźć noworodki na intensywną terapię do Polic.

Na szczęście ten plan awaryjny nie był potrzebny.

Osiem bezcennych tygodni i szczęśliwy finał

Po zabiegu ciąża trwała jeszcze osiem tygodni. Dla bliźniąt to ogromna różnica – każdy tydzień w łonie matki zmniejsza ryzyko powikłań wcześniactwa. Dzieci – dziewczynka i chłopiec – urodziły się 7 sierpnia, w 37. tygodniu ciąży, przez planowe cięcie cesarskie. Chłopiec przyszedł na świat w nienaruszonym worku owodniowym, czyli dosłownie „w czepku urodzony”.

– Bałam się nie tylko o siebie, ale przede wszystkim o dzieci. Od początku czułam jednak, że jesteśmy w dobrych rękach – mówiła pacjentka podczas spotkania z zespołami, które się nią opiekowały.

Dyrektor naczelny USK-1 PUM, dr hab. Konrad Jarosz, podkreślał, że sukces był możliwy dzięki temu, że dwa ośrodki i wiele zespołów działało według jednego, precyzyjnie przygotowanego planu. 

- Tutaj mieliśmy troje pacjentów jednocześnie, dwa nasze ośrodki i wiele zespołów, które musiały działać według jednego, precyzyjnie przygotowanego planu. Szczęśliwe zakończenia takich historii są dla nas ogromną radością, ale również dodają naszym zespołom siły do podejmowania kolejnych, nawet najtrudniejszych wyzwań. Pacjentom i ich bliskim mogą natomiast dawać coś równie ważnego – nadzieję.

NOWE

Oblicz, porównaj, kontroluj zdrowie

wypróbuj kalkulatory medyczne!

Sprawdź

Objawy, których nie wolno lekceważyć

Krwawienie w mózgu to udar krwotoczny. Według pacjent.gov.pl stanowi ok. 20 proc. wszystkich udarów. Kobieta w ciąży lub jej bliscy powinni natychmiast wezwać pomoc (tel. 112 lub 999), jeśli pojawią się:

• nagłe kłopoty z mówieniem lub rozumieniem mowy,
• drętwienie, osłabienie lub opadanie jednej strony twarzy, ręki albo nogi,
• nagły, bardzo silny ból głowy, inny niż dotychczasowe,
• nagłe zaburzenia widzenia, równowagi lub świadomości.

W ciąży takich objawów nie należy tłumaczyć zmęczeniem ani hormonami. Liczy się czas.

Pęknięcie malformacji tętniczo-żylnej w ciąży to rzadki, ale groźny stan, który zagraża jednocześnie matce i dziecku. Szczeciński przypadek pokazuje, że nowoczesne leczenie wewnątrznaczyniowe pozwala skutecznie zatrzymać krwawienie i bezpiecznie kontynuować ciążę. Kluczowe okazały się szybka diagnoza, współpraca wielu specjalistów i przygotowanie na najtrudniejszy scenariusz. Nagłe zaburzenia mowy czy silny ból głowy w ciąży zawsze wymagają pilnej pomocy lekarskiej.

BIBLIOGRAFIA:

Etter M.M., Nguyen A., Brehm A. i in., Endovascular Treatment and Peri-interventional Management of Ruptured Cerebrovascular Lesions During Pregnancy, Clinical Neuroradiology, 2023, https://doi.org/10.1007/s00062-023-01287-x

Asano S., Hayashi N., Edakubo S. i in., Successful perinatal management of a ruptured brain arteriovenous malformation in a pregnant patient by endovascular embolization followed by elective cesarean section, JA Clinical Reports, 2016, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5818847/

Dashti S.R., Spalding A.C., Yao T.L., Multimodality treatment of a ruptured grade IV posterior fossa arteriovenous malformation in a patient pregnant with twins: case report, Journal of NeuroInterventional Surgery, 2012, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21990516/

Ladhani N.N.N., Swartz R.H., Foley N. i in., Canadian stroke best practice consensus statement: acute stroke management during pregnancy, International Journal of Stroke, 2018, https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30021491/

Pacjent.gov.pl (Ministerstwo Zdrowia), Niespodziewany udar, pacjent.gov.pl, b.d., https://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/546

Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 im. prof. Tadeusza Sokołowskiego PUM w Szczecinie, „Jako pierwsi na świecie możemy opowiedzieć taką historię!” – embolizacja malformacji tętniczo-żylnej mózgu u pacjentki w 29. tygodniu ciąży bliźniaczej [post], oficjalny profil USK-1 PUM w serwisie Facebook, 2026, https://www.facebook.com/usk1pum