L4 na poniedziałek lub piątek. Czy pracodawca może skontrolować jednodniowe zwolnienie?

W które dni najczęściej wystawiane są jednodniowe zwolnienia lekarskie?

Zwolnienia lekarskie obejmujące tylko jeden dzień pracy nie rozkładają się równomiernie w ciągu tygodnia. Z raportu Barometr Absencji Chorobowej 2025, opublikowanego przez firmę Conperio, wynika, że 23,6 proc. jednodniowych L4 przypadało na piątki, a 20,5 proc. na poniedziałki.

Oznacza to, że łącznie 44,1 proc. jednodniowych zwolnień dotyczyło dwóch dni bezpośrednio sąsiadujących z weekendem. Dla porównania, we wtorki, środy i czwartki udział takich zwolnień wynosił około 15–16 proc. w każdym z tych dni.

Dane wskazują również na wzrost tego zjawiska. W 2023 roku na poniedziałki i piątki przypadało 37,9 proc. jednodniowych zwolnień, podczas gdy w 2025 roku było to już 44,1 proc.

Warto jednak pamiętać, że są to dane z analizy przygotowanej przez prywatną firmę zajmującą się zarządzaniem absencją chorobową, a nie statystyka wszystkich zwolnień lekarskich publikowana przez ZUS. Sam rozkład jednodniowych L4 nie przesądza również o tym, że pracownicy wykorzystują zwolnienia niezgodnie z ich przeznaczeniem.

Kontrole L4 w 2026 roku. ZUS wstrzymał miliony złotych zasiłków

Grypa a L4 – kiedy wziąć zwolnienie? Kalkulator L4

Zmiany w L4 od 13 kwietnia 2026 – co się zmienia i co to oznacza dla pacjentów?

Czy naprawdę potrzebujesz L4? Sygnały, że organizm mówi stop

L4 a prywatność: czy pracodawca wie, na co choruję?

L4 na zapalenie opon mózgowych: leczenie i rehabilitacja

Czy pracodawca może kontrolować jednodniowe L4?

Zwolnienie lekarskie może zostać wystawione po konsultacji z lekarzem, która nie musi odbywać się w gabinecie. W określonych sytuacjach możliwe jest również uzyskanie L4 online. Niezależnie od formy konsultacji o czasowej niezdolności do pracy decyduje lekarz na podstawie oceny stanu zdrowia pacjenta.

Sam fakt otrzymania jednodniowego zwolnienia nie oznacza jednak, że pracodawca nie może sprawdzić, czy pracownik prawidłowo z niego korzysta. Przepisy pozwalają na kontrolowanie sposobu wykorzystywania zwolnień lekarskich, również tych obejmujących tylko jeden dzień.

Zakres uprawnień zależy od tego, kto wypłaca pracownikowi wynagrodzenie chorobowe lub zasiłek. Pracodawca, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, może samodzielnie przeprowadzać taką kontrolę. W pozostałych przypadkach zajmuje się nią ZUS, choć pracodawca może wystąpić do Zakładu z wnioskiem o jej przeprowadzenie.

Kontrola nie polega na sprawdzaniu, czy pracownik rzeczywiście choruje, ale przede wszystkim na ustaleniu, czy wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego przeznaczeniem. Pracodawca może więc zweryfikować, czy w czasie L4 pracownik nie wykonuje pracy zarobkowej ani czynności, które mogłyby utrudniać powrót do zdrowia.

Co może sprawdzić pracodawca podczas kontroli L4?

Kontrola ma ustalić, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie zgodnie z jego celem. W szczególności sprawdza się, czy w czasie niezdolności do pracy:

• pracownik nie wykonuje pracy zarobkowej;
• nie podejmuje aktywności, która jest niezgodna z celem zwolnienia, ponieważ może utrudniać lub wydłużać leczenie i rekonwalescencję.

Kontrola może odbywać się w miejscu zamieszkania lub pobytu pracownika wskazanym na zwolnieniu. W uzasadnionych przypadkach możliwe jest również sprawdzenie innych miejsc, w których pracownik może wykonywać pracę zarobkową.

Nie każda aktywność poza domem oznacza jednak nadużycie. Przepisy dopuszczają zwykłe czynności dnia codziennego, a także niektóre czynności incydentalne, których wykonania wymagają istotne okoliczności.

Istotne jest również to, że nieobecność pracownika w domu podczas kontroli nie przesądza automatycznie o nieprawidłowym wykorzystywaniu zwolnienia. Powodem wyjścia może być chociażby wizyta u lekarza lub w aptece. W takiej sytuacji należy wyjaśnić przyczynę nieobecności, a w miarę możliwości kontrolę ponowić.

Czy pracodawcy wykorzystują algorytmy do typowania L4 do kontroli?

Analiza danych dotyczących absencji chorobowej staje się jednym z narzędzi wspierających pracodawców w zarządzaniu nieobecnościami. Specjalistyczne systemy pozwalają identyfikować powtarzające się schematy zwolnień, na przykład częste jednodniowe absencje przypadające na poniedziałki lub piątki. Ich zadaniem jest wskazywanie przypadków, które mogą wymagać dokładniejszej weryfikacji, a nie automatyczne stwierdzanie, że pracownik nadużywa zwolnienia lekarskiego.

Trzeba przy tym pamiętać, że powtarzalność absencji nie przesądza o nieprawidłowościach. Pracownik może rzeczywiście chorować częściej w określonych dniach tygodnia, a o zasadności ewentualnych konsekwencji decydują wyniki przeprowadzonej kontroli, nie sam wynik analizy statystycznej.

Pracodawca musi przestrzegać również przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Kontrola powinna być proporcjonalna do celu, uwzględniać prywatność pracownika i nie może prowadzić do nieuzasadnionego gromadzenia informacji o jego stanie zdrowia.

Co grozi za nieprawidłowe wykorzystywanie jednodniowego L4?

Jeżeli kontrola wykaże, że pracownik wykorzystywał zwolnienie niezgodnie z jego celem, może stracić prawo do zasiłku chorobowego za cały okres objęty danym zwolnieniem. Podobne konsekwencje mogą dotyczyć wykonywania pracy zarobkowej w czasie orzeczonej niezdolności do pracy.

Od 13 kwietnia 2026 roku obowiązują doprecyzowane przepisy dotyczące pracy zarobkowej i aktywności niezgodnej z celem zwolnienia. Ustawodawca wskazał również, że zwykłe czynności dnia codziennego oraz określone czynności incydentalne nie powinny automatycznie prowadzić do utraty prawa do świadczenia.

Po zakończeniu kontroli sporządzany jest protokół. Pracownik ma prawo w ciągu siedmiu dni od jego otrzymania zgłosić zastrzeżenia i wskazać dowody na poparcie swojego stanowiska. Ostateczne rozstrzygnięcie w sprawie prawa do zasiłku należy do ZUS, a od wydanej decyzji można odwołać się do sądu.

Jednodniowe L4 nie oznacza automatycznie nadużycia

Zwolnienie lekarskie wystawione na poniedziałek lub piątek nie jest z definicji podejrzane ani mniej uzasadnione niż zwolnienie obejmujące kilka dni. Choroba może pojawić się w dowolnym momencie tygodnia, a o potrzebie czasowej niezdolności do pracy decyduje lekarz.

Pracodawca ma prawo kontrolować prawidłowość wykorzystywania L4, ale nie powinien traktować samego terminu nieobecności jako dowodu nieuczciwości pracownika. O ewentualnych nieprawidłowościach decydują konkretne okoliczności, a nie to, czy zwolnienie zaczyna się w piątek, czy w poniedziałek.

Źródła:

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Kontrola prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich przez pracodawców.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych – Nowe przepisy w zasiłkach i orzekaniu – co się zmienia i od kiedy?, 2026.

Conperio – Barometr Absencji Chorobowej 2025 – dane dotyczące jednodniowych zwolnień lekarskich.

Radio ZET – materiał dotyczący nowych narzędzi wykorzystywanych przez pracodawców do typowania zwolnień lekarskich do kontroli, lipiec 2026 r.

Forsal – materiał dotyczący jednodniowych zwolnień lekarskich przypadających na poniedziałki i piątki, listopad 2026 r.