04.02.2026 
Stres potrafi rozpędzić organizm: serce bije szybciej, oddech się pogłębia, mięśnie napinają. Wiele osób zastanawia się więc, czy napięcie nerwowe realnie podnosi wydatek energetyczny i czy można to zauważyć w codziennych obliczeniach. Sprawdzamy, co mówi fizjologia i dlaczego krótkotrwałe pobudzenie różni się od przewlekłego stresu.
Co dzieje się w organizmie podczas stresu?
Krótkotrwały a przewlekły stres: jak zmienia się bilans energetyczny?
Czy wzrost tętna ze stresu można porównać do wysiłku fizycznego?
Dlaczego stres utrudnia kontrolę masy ciała mimo chwilowego pobudzenia?
W odpowiedzi na stres aktywuje się oś podwzgórze-przysadka-nadnercza oraz układ współczulny. Do krwi trafiają adrenalina, noradrenalina i kortyzol, które przygotowują ciało do reakcji: walcz albo uciekaj. Wówczas przyspiesza akcja serca, wzrasta ciśnienie tętnicze, rozszerzają się oskrzela, a w wątrobie nasila się uwalnianie glukozy. Mięśnie otrzymują szybki dostęp do paliwa, a tempo przemian biochemicznych chwilowo rośnie.
Ten krótkotrwały wzrost aktywności może nieznacznie zwiększyć zużycie energii, bo organizm pracuje na wyższych obrotach. Jednak jest to efekt przejściowy i zależny od czasu trwania bodźca. Gdy stres mija, parametry wracają do normy. Co ważne, taki wzrost wydatku energetycznego nie ma nic wspólnego z planową aktywnością fizyczną, ponieważ to reakcja obronna, a nie trening metaboliczny.
Krótkie epizody stresu mogą chwilowo podnieść tętno i tempo oddychania, co minimalnie zwiększa wydatek energetyczny. Natomiast przewlekły stres podnosi poziom kortyzolu, który sprzyja magazynowaniu tkanki tłuszczowej, szczególnie w okolicy brzucha. Dodatkowo takie długotrwałe napięcie zaburza sen, a to obniża podstawową przemianę materii i nasila apetyt.
Wówczas u części osób stres wywołuje podjadanie „dla ulgi”, co prowadzi do nadwyżki kalorii mimo chwilowego pobudzenia. Natomiast u innych stres zmniejsza apetyt, ale jednocześnie obniża spontaniczną aktywność w ciągu dnia. W praktyce oznacza to, że przewlekły stres częściej sprzyja przybieraniu na wadze niż jej redukcji.
Choć serce bije szybciej, mięśnie nie wykonują rytmicznej pracy jak podczas marszu czy jazdy na rowerze. Brakuje też kontrolowanego, powtarzalnego ruchu, który zwiększa zapotrzebowanie na energię w sposób bezpieczny i przewidywalny. Dlatego wynik, jaki pokazałby kalkulator spalania kalorii dla aktywności fizycznej, nie ma przełożenia na stan napięcia nerwowego.
W stresie dominują reakcje hormonalne i krążeniowe, a nie realna praca mięśni. Organizm zużywa nieco więcej energii na podtrzymanie podwyższonej gotowości, ale to wartości nieporównywalne z nawet umiarkowanym wysiłkiem. Co więcej, długotrwałe napięcie prowadzi do zmęczenia, które obniża chęć do ruchu.
W przewlekłym napięciu kluczową rolę odgrywa kortyzol. Hormon ten zwiększa łaknienie, nasila ochotę na produkty słodkie i tłuste oraz sprzyja odkładaniu tkanki tłuszczowej. Jednocześnie pogarsza jakość snu, co zaburza gospodarkę hormonów sytości i głodu. W efekcie organizm domaga się więcej jedzenia, a spontaniczna aktywność maleje.
To, dlatego osoba żyjąca w stresie może mieć wrażenie „ciągłego pobudzenia”, a mimo to nie obserwować spadku masy ciała. Gdyby w tym czasie sprawdzić wartości spalania kalorii, okazałoby się, że realny dobowy wydatek energetyczny wcale nie jest wyższy. Kluczowe znaczenie ma więc redukcja napięcia, sen i regularny ruch, a nie samo pobudzenie układu nerwowego.
Skorzystaj z kalkulatora spalania kalorii i zobacz inne kalkulatory medyczne
Wiek metrykalny dziecka: kiedy zastępuje wiek skorygowany?
Profilaktyka cukrzycy typu 2: co robić, by nie dopuścić do rozwoju choroby?
Planowanie ciąży: jak pomaga kalkulator dni płodnych?
Kalkulator alkoholu we krwi: kiedy jesteś naprawdę trzeźwy?
Energia potrzebna do funkcjonowania: co składa się na dzienny bilans?
Metabolizm spoczynkowy: dlaczego nie u wszystkich działa tak samo?
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Wiek metrykalny dziecka: kiedy zastępuje wiek skorygowany?
Profilaktyka cukrzycy typu 2: co robić, by nie dopuścić do rozwoju choroby?
Planowanie ciąży: jak pomaga kalkulator dni płodnych?
Kalkulator alkoholu we krwi: kiedy jesteś naprawdę trzeźwy?
Energia potrzebna do funkcjonowania: co składa się na dzienny bilans?
Metabolizm spoczynkowy: dlaczego nie u wszystkich działa tak samo?
