Skuteczność antykoncepcji awaryjnej zależy od wielu czynników – przede wszystkim od czasu przyjęcia tabletki oraz fazy cyklu. Coraz częściej pojawiają się pytania o to, czy preparaty „dzień po” działają równie skutecznie u kobiet z otyłością lub wysokim BMI. W Polsce antykoncepcja awaryjna jest dostępna wyłącznie na receptę – również online.
Awaryjna antykoncepcja, czyli leki takie jak ellaOne (uliprystal acetate) i Escapelle (levonorgestrel) – działają poprzez opóźnienie owulacji, co uniemożliwia zapłodnienie komórki jajowej. Kluczowy jest czas – im szybciej zostanie przyjęty lek po stosunku, tym większa skuteczność. EllaOne można zastosować do 120 godzin, a Escapelle do 72 godzin od ryzykownej sytuacji.
Jednak skuteczność zależy także od indywidualnych parametrów pacjentki, takich jak faza cyklu, wchłanianie leku i stan metaboliczny. Leki te nie działają, jeśli owulacja już nastąpiła i nie przerywają istniejącej ciąży. Ich skuteczność podawana jest jako wysoka, ale nigdy nie osiąga 100%, niezależnie od masy ciała – dlatego im wcześniejsze zastosowanie, tym lepszy efekt.
Dostępne badania wskazują, że wysoki BMI (≥30) może wpływać na skuteczność antykoncepcji awaryjnej, szczególnie tej opartej na lewonorgestrelu (Escapelle). U kobiet z otyłością stężenie leku we krwi może być niższe, co potencjalnie obniża jego zdolność do opóźnienia owulacji. W przypadku ellaOne wpływ BMI jest mniej wyraźny, ale również dyskutowany – niektóre analizy sugerują nieco niższą skuteczność przy BMI powyżej 35.
Z tego względu Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Europejska Agencja Leków (EMA) nadal uznają oba preparaty za dopuszczalne do stosowania niezależnie od masy ciała, ale u kobiet z otyłością zaleca się szczególną ostrożność i szybkie przyjęcie tabletki po stosunku.
Oprócz BMI, na skuteczność antykoncepcji awaryjnej wpływają także przyjmowane leki, czas stosunku względem owulacji, choroby wątroby oraz zaburzenia wchłaniania. Do leków obniżających skuteczność należą m.in. niektóre leki przeciwpadaczkowe (karbamazepina), przeciwgruźlicze (ryfampicyna) oraz preparaty z dziurawcem.
U kobiet z otyłością zaburzenia metaboliczne mogą opóźniać lub przyspieszać metabolizm substancji czynnej, co dodatkowo komplikuje ocenę skuteczności. W przypadku wymiotów do 3 godzin po przyjęciu tabletki – należy powtórzyć dawkę. Wysokie BMI nie jest przeciwwskazaniem do stosowania tych leków, ale powinno skłonić do jak najszybszego ich przyjęcia i – w razie potrzeby – konsultacji z lekarzem.
Antykoncepcja awaryjna w Polsce jest dostępnamwyłącznie na receptę, również po konsultacji online. W trakcie rozmowy z lekarzem należy poinformować o swojej masie ciała i ewentualnych chorobach współistniejących. Wysoki BMI nie wyklucza wystawienia recepty, ale może wpłynąć na decyzję lekarza co do wyboru konkretnego preparatu.
Lekarz podejmuje decyzję indywidualnie, uwzględniając stan pacjentki i czas, jaki upłynął od stosunku. Jeśli lekarz nie widzi przeciwskazań, antykoncepcja awaryjna na receptę zostanie wystawiona w systemie i gotowa do realizacji w aptece.
Dowiedz się więcej: ellaOne – działanie, dawkowanie, skutki uboczne
Dowiedz się więcej: Escapelle – działanie, dawkowanie, skutki uboczne
Czy Escapelle nadal chroni przed ciążą, jeśli stosowano ją wielokrotnie? Obalamy mity
Antykoncepcja awaryjna na receptę: czy skuteczność spada przy nadwadze lub otyłości?
Co zrobić, gdy pęknie prezerwatywa? Recepta na tabletkę dzień po w kilka minut
Recepta na ellaOne, gdy cykl nagle się wydłużył. Jak interpretować tę zmianę?
Antykoncepcja awaryjna na receptę: ile czasu mamy na reakcję?
Escapelle na receptę: jak szybko zapobiec nieplanowanej ciąży?
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Czy Escapelle nadal chroni przed ciążą, jeśli stosowano ją wielokrotnie? Obalamy mity
Antykoncepcja awaryjna na receptę: czy skuteczność spada przy nadwadze lub otyłości?
Co zrobić, gdy pęknie prezerwatywa? Recepta na tabletkę dzień po w kilka minut
Recepta na ellaOne, gdy cykl nagle się wydłużył. Jak interpretować tę zmianę?
Antykoncepcja awaryjna na receptę: ile czasu mamy na reakcję?
Escapelle na receptę: jak szybko zapobiec nieplanowanej ciąży?