Placebo i nocebo: jak nasze myśli wpływają na zdrowie?

Czym dokładnie jest placebo i nocebo?

Placebo to efekt poprawy zdrowia, który występuje, gdy pacjent wierzy, że dany środek lub terapia będą skuteczne, mimo że w rzeczywistości nie mają one żadnego działania leczniczego.

- Placebo to efekt, w którym przekonanie pacjenta o skuteczności leczenia prowadzi do realnej poprawy samopoczucia - wyjaśnia psychoterapeuta Sebastian Antonowicz.

Z kolei nocebo działa odwrotnie – negatywne oczekiwania prowadzą do pogorszenia zdrowia, nawet jeśli nie ma obiektywnej przyczyny.

- W przypadku nocebo mamy do czynienia z pogorszeniem stanu zdrowia w wyniku oczekiwań pacjenta, które aktywują negatywne reakcje w organizmie -  mówi psychoterapeuta.

Samotność po 30., 40., 50. Jak budować relacje, gdy dotychczasowa sieć społeczna się kurczy?

Święta bez stresu? Psycholog zdradza, jak przeżyć ten czas w spokoju

Rozstanie jak żałoba – jak przeżyć stratę i odbudować siebie

Przemoc emocjonalna, love bombing, kontrola: te mechanizmy obnaża film „Dom dobry”

Jesienna chandra czy depresja sezonowa? Kiedy warto porozmawiać z psychologiem

Syndrom pustego gniazda – jak poradzić sobie, gdy dzieci opuszczają dom?

Jakie mechanizmy psychiczne stoją za efektem placebo i nocebo?

Mechanizmy stojące za efektem placebo i nocebo są ściśle związane z naszymi oczekiwaniami.

- Efekty placebo i nocebo wynikają z oczekiwań, które wpływają na naszą fizyczną reakcję na leczenie -  tłumaczy Sebastian Antonowicz.

I dodaje:

- Oczekiwania te aktywują neuroprzekaźniki, które mogą poprawiać samopoczucie (placebo) lub pogarszać je (nocebo). Lęk i strach nasilają objawy, a interakcja między mózgiem a ciałem wpływa na układ odpornościowy, co może wspierać lub osłabiać zdrowienie.

Zatem nasze myśli i emocje wpływają więc na procesy biologiczne w organizmach, a także na naszą odporność i zdolność do radzenia sobie z chorobami.

Pozytywne oczekiwania i skuteczność leczenia

Czy wiara w skuteczność leczenia ma realny wpływ na nasze zdrowie? Nasz ekspert nie ma co do tego wątpliwości:

- Tak, liczne badania pokazują, że pacjenci, którzy wierzą w skuteczność terapii, często deklarują lepsze efekty zdrowotne.

Wiara w leczenie potrafi mobilizować organizm do samoleczenia, wpływając na poziom hormonów, układ odpornościowy i odczuwanie bólu.

- Warto zauważyć, że nasza psychika naprawdę potrafi poprawić stan zdrowia, zwłaszcza gdy pacjent ufa w działanie terapii - podkreśla psychoterapeuta.

Lęki, obawy i gorsze samopoczucie

Czy analogicznie: nasze obawy i lęki mogą sprawić, że poczujemy się gorzej, nawet jeśli nie ma rzeczywistej choroby? Sebastian Antonowicz odpowiada zdecydowanie:

- Oczywiście! Efekt nocebo może prowadzić do rzeczywistych objawów, takich jak bóle głowy, nudności czy osłabienie, mimo że nie ma fizycznej przyczyny.

Ponadto podkreśla, że:

- Przewlekły lęk i stres nie tylko nasilają dolegliwości, ale także osłabiają odporność, co może prowadzić do większej podatności na infekcje i inne problemy zdrowotne.

Przykłady efektu placebo i nocebo w życiu codziennym

Nasz specjalista podaje konkretne przykłady efektu placebo i nocebo w życiu codziennym:

- Efekt placebo jest doskonale widoczny, gdy pacjenci zażywają tabletki bez żadnych substancji aktywnych, a mimo to odczuwają poprawę samopoczucia czy zmniejszenie bólu.

Z kolei efekt nocebo może wystąpić u pacjentów, którzy po przeczytaniu o potencjalnych skutkach ubocznych leku zaczynają ich doświadczać – mimo że w rzeczywistości przyjęli neutralną substancję.

Negatywne myśli i rozwój choroby

Co więcej, negatywne myśli mogą prowadzić do rozwoju rzeczywistych objawów fizycznych lub pogorszenia zdrowia:

- Przewlekły stres i negatywne myślenie mogą prowadzić do napięć mięśniowych, problemów trawiennych, bólów głowy, a nawet chorób psychosomatycznych - wyjaśnia Sebastian Antonowicz.

I dodaje:

- Nasze przekonania i emocje mają realny wpływ na procesy biologiczne w organizmie. Długotrwały stres może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.

Wiara w skuteczność terapii lub leku

Psychoterapeuta podkreśla, że w niektórych przypadkach wiara w skuteczność terapii może być równie ważna jak sama substancja aktywna. Dotyczy to zwłaszcza terapii bólu, depresji czy zaburzeń psychosomatycznych.

- Oczekiwania pacjenta mogą wzmacniać lub osłabiać działanie leczenia. Z tego powodu w medycynie coraz częściej uwzględnia się psychologiczne aspekty terapii, które mogą znacząco wpływać na efektywność leczenia.

Praktyki pozytywnego nastawienia

Jakie praktyki pomagają w budowaniu pozytywnego nastawienia do leczenia i zdrowia, by osiągnąć lepsze rezultaty?

- Każdy przypadek należy traktować indywidualnie - odpowiada Sebastian Antonowicz. - Techniki redukcji stresu, wizualizacja zdrowienia, afirmacje, a także ograniczanie ekspozycji na negatywne informacje mogą pomóc w uzyskaniu lepszych efektów leczenia.

Dobre, wspierające relacje z bliskimi oraz psychoterapia także mają ogromne znaczenie w poprawie samopoczucia i motywacji do leczenia.

Psychoterapia w leczeniu chorób przewlekłych

Warto dodać, że terapia oparta na pracy z przekonaniami może pomóc pacjentom lepiej radzić sobie z chorobą, obniżyć poziom stresu i poprawić jakość życia.

- Dobre nastawienie i wsparcie psychologiczne mogą zwiększyć skuteczność leczenia i poprawić ogólne samopoczucie pacjenta - kończy nasz ekspert.