Tokofobia – gdy lęk przed ciążą i porodem zaczyna rządzić życiem

Tokofobia a „normalny” lęk – gdzie przebiega granica?

Nie każda obawa związana z ciążą oznacza zaburzenie. Różnica polega przede wszystkim na nasileniu, czasie trwania i konsekwencjach lęku.

Jak podkreśla Anna Dropińska, psycholog i psychoterapeutka z Centrum Medycznego Severux:

- Lęk przed ciążą i porodem jest czymś zrozumiałym i w pewnym stopniu bardzo ludzkim. O tokofobii mówimy wtedy, gdy lęk nie tylko się pojawia, ale zaczyna dominować, utrzymuje się przez dłuższy czas i realnie wpływa na decyzje życiowe.

W praktyce klinicznej pacjentki często opisują silne reakcje emocjonalne i somatyczne: napięcie, przyspieszone bicie serca, a nawet poczucie zagrożenia już na samą myśl o ciąży.

- Często pacjentki opisują, że sama myśl o ciąży wywołuje silne napięcie, a niekiedy wręcz poczucie zagrożenia.

To właśnie ten poziom cierpienia odróżnia tokofobię od zwykłych obaw.

Pokolenie pod presją. Dlaczego młodzi nie potrafią przestać od siebie wymagać

Samotność po 30., 40., 50. Jak budować relacje, gdy dotychczasowa sieć społeczna się kurczy?

Święta bez stresu? Psycholog zdradza, jak przeżyć ten czas w spokoju

Rozstanie jak żałoba – jak przeżyć stratę i odbudować siebie

Przemoc emocjonalna, love bombing, kontrola: te mechanizmy obnaża film „Dom dobry”

Jesienna chandra czy depresja sezonowa? Kiedy warto porozmawiać z psychologiem

Skuteczne metody leczenia tokofobii

Podstawą leczenia tokofobii jest psychoterapia, dopasowana do indywidualnej historii i gotowości pacjentki. Nie ma jednego uniwersalnego schematu – kluczowe znaczenie ma poczucie bezpieczeństwa i relacja terapeutyczna.

- Najlepsze efekty przynosi terapia, która uwzględnia indywidualną historię pacjentki i jej tempo – zaznacza Anna Dropińska.

W leczeniu dobrze sprawdzają się podejścia:

• skoncentrowane na pracy z emocjami i doświadczeniem cielesnym,
• wykorzystujące wyobraźnię i zasoby pacjentki,
• ukierunkowane na przetwarzanie traumy, w tym EMDR.

Jak dodaje ekspertka:

- Kluczowe jest zbudowanie poczucia bezpieczeństwa i odzyskiwanie zaufania do własnego ciała i przeżyć.

Czy leki są potrzebne?

Farmakoterapia nie jest leczeniem pierwszego wyboru w tokofobii, ale w niektórych przypadkach może stanowić ważne wsparcie.

- Farmakoterapia bywa wsparciem, ale nie jest podstawową formą leczenia.

Leki rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy lęk jest bardzo nasilony, przewlekły lub towarzyszą mu inne zaburzenia, np. depresja czy uogólnione zaburzenia lękowe.

- Leki mogą pomóc ustabilizować objawy, aby pacjentka mogła korzystać z psychoterapii. Decyzja zawsze należy do lekarza psychiatry.

Jak oswajać lęk na co dzień?

Proces pracy z tokofobią nie polega na „rzucaniu się na głęboką wodę”. Wręcz przeciwnie – najważniejsze są małe, bezpieczne kroki.

- Najczęściej zaczyna się od bardzo małych kroków - wyjaśnia psychoterapeutka.

Dla jednej osoby będzie to uporządkowanie rzetelnych informacji, dla innej krótkie ćwiczenia wyobrażeniowe lub nauka rozpoznawania reakcji ciała.

- Ważne jest, aby nie zmuszać się do konfrontacji i traktować lęk jako sygnał, z którym można się zatrzymać i pracować, a nie coś, co trzeba natychmiast pokonać.

Związek tokofobii z traumą i innymi zaburzeniami

Tokofobia bardzo często nie pojawia się „bez powodu”.

- Może być powiązana z wcześniejszymi trudnymi doświadczeniami, takimi jak poronienia, trudny poród, doświadczenia przemocy czy długotrwały lęk w innych obszarach życia.

Dlatego tak ważna jest pogłębiona diagnoza, która uwzględnia kontekst życiowy pacjentki:

- Diagnoza opiera się przede wszystkim na pogłębionym wywiadzie i rozumieniu kontekstu, w jakim lęk się pojawił, a nie na samym objawie.

Terapia online – czy to dobre rozwiązanie?

Dla wielu kobiet terapia online jest realnie bardziej dostępna i mniej obciążająca emocjonalnie. Jak podkreśla Anna Dropińska, może być ona równie skuteczna jak spotkania stacjonarne.

- Terapia online może być skuteczna, o ile pacjentka czuje się w tej formie bezpiecznie.

Najczęściej sesje odbywają się raz w tygodniu, zwłaszcza na początku procesu terapeutycznego.

- Praca obejmuje regulację lęku, kontakt z emocjami i stopniowe odzyskiwanie poczucia wpływu. Długość i tempo terapii są zawsze dostosowywane indywidualnie.