Socjopatia - uraz psychiczny czy choroba?

Socjopatia, czyli zaburzenie charakteryzujące się brakiem poszanowania norm społecznych oraz wysokim ego. Nie jest jednak chorobą psychiczną, a dotyka w o wiele większym stopniu mężczyzn i kobiety. Co kształtuje socjopatę i czy istnieją sposoby leczenia?

 

  24 sierpnia 2021

Socjopatia - uraz psychiczny czy choroba?
Spis treści
Czym jest socjopatia? Przyczyny socjopatii Jak rozpoznać socjopatę? Socjopata w rolach społecznych Socjopata czy psychopata? Czy istnieją sposoby leczenia?

Czym jest socjopatia?

 

Socjopatia zaliczana jest do zaburzeń z grupy antyspołecznych zaburzeń osobowości (ASPD), czyli jest to tzw. osobowość dyssocjalna. Osoby z takimi zaburzeniami nie rozumieją uczuć innych i nie wykazują empatii. Socjopaci nie potrafią przystosować się do życia w społeczeństwie i zazwyczaj nie przestrzegają obowiązujących w nim norm. Potrafią znakomicie manipulować ludźmi nie zważając na ich uczucia. Zazwyczaj nie są zdolni do tworzenia trwałych związków przez brak zrozumienia dla innych. Mogą często także wykazywać zachowania impulsywne oraz nie mają wykształconego poczucia winy.

 

Przyczyny socjopatii

 

Główną rolę w rozwoju socjopatii przypisuje się stylowi wychowania, zdecydowanie w mniejszym stopniu przyczyniają się skłonności genetyczne. Jeśli rodzic danej osoby jest socjopatą, to jest ona znacznie bardziej narażona na rozwój tego zaburzenia. Ktoś, kto w dzieciństwie nie poznał i nie nauczył się norm społecznych jest zdecydowanie bardziej predysponowany do socjopatii.

 

Negatywne zachowania rodziców, które mogą wpływać na rozwój socjopatii:

 

  • brak zrozumienia,
  • ciągła krytyka,
  • napominanie,
  • nękanie,
  • wytykanie błędów,
  • bierna agresja,
  • odtrącenie,
  • brak okazywania uczuć,
  • ograniczanie zainteresowań do wymagań,
  • przemoc fizyczna.

 

Zwraca się także uwagę na pielęgnowane stereotypy kulturowe, które sugerują, że męskość należy rozumieć jako brak wrażliwości, przez co wrażliwe jednostki mogą jako formę obrony przyjąć postawę “twardziela”.

 

Jak rozpoznać socjopatę?

 

Należy pamiętać, że aby móc postawić diagnozę, osoba diagnozowana musi mieć ukończone 18 lat. Jakie więc zachowania i cechy mogą wskazywać, że ktoś nim jest?

 

  • Brak respektowania norm społecznych i prawnych,
  • częste kłamstwa,
  • brak empatii,
  • traktowanie ludzi instrumentalnie i częste manipulacje,
  • brak umiejętności interpersonalnych (jeśli zawiązuje relacje, to zazwyczaj z myślą o korzyściach, jakie może z nich mieć),
  • niewywiązywanie się ze zobowiązań personalnych i tych związanych z pracą,
  • podejmowanie ryzykownych zachowań bez względu na konsekwencje,
  • egocentryzm.

 

Socjopata w rolach społecznych

 

Socjopata w związkach partnerskich często manipuluje drugą osobą, wiele wymaga dając niewiele w zamian. Jego impulsywność sprawia, że potrafi być wybuchowy, a nawet agresywny. W takich sytuacjach należy zachować dystans i raczej zejść z drogi. W pierwszej fazie znajomości natomiast sprawia wrażenie niezwykle zainteresowanego drugą osobą i czarującego, zazwyczaj zachowania te mają charakter interesowny.

 

W pracy natomiast do celu idzie “po trupach”. Nie interesują go bliższe, przyjacielskie relacje ze współpracownikami, jeśli nie czerpie z nich korzyści. Bywa często, że socjopaci zajmują wysokie, “kierownicze” stanowiska.

 

Socjopata czy psychopata?

 

Te dwa pojęcia są często mylnie do siebie przyrównywane, ale istnieją między nimi istotne różnice. Podstawową jest to, że psychopatia ma podłoże biologiczne, a socjopatia jak wcześniej wspomniano - społeczne. Działania psychopaty są zazwyczaj dokładnie zaplanowane, natomiast socjopata cechuje się większą impulsywnością i częściej odczuwa lęk. Oba te zaburzenia należą jednak do jednej grupy antyspołecznych zaburzeń osobowości (ASPD).

 

Czy istnieją sposoby leczenia?

 

Podstawą leczenia jakichkolwiek zaburzeń psychicznych jest chęć zmiany u osoby nim dotkniętej. Ze względu na duży egocentryzm u socjopatów, nie widzą oni potrzeby zmian w swoim zachowaniu. Nie dostrzegają oni, że krzywdzą innych i często traktują instrumentalnie, stąd wizyta u terapety wydaje im się niedorzecznym pomysłem, mimo nacisków środowiska. Samo leczenie jednak (o ile do niego dojdzie) polega na psychoterapii.

 

Dostrzegasz u siebie albo swoich bliskich problemy natury psychologicznej i potrzebujesz konsultacji? Możesz w wygodny sposób umówić się z psychologiem/psycholożką na wizytę online, bez wychodzenia z domu.

Najnowsze pytania pacjentów
nerwica, psychiatra, psycholog
Co mogę zrobić jeśli wróciły ataki paniki?
Od ponad 10 lat leczę się na zaburzenia lękowe z agorafobią. Przez te wszystkie lata brałam...
2021-04-30 15:00:01
Krzysztof Dudziński
psychoterapeuta, psycholog
Umów wizytę
Witam, radziłbym skorzystać w międzyczasie z konsultacji psychoterapeutycznej online. Pozdrawiam serdecznie
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana telekonsultacja psychiatryczna.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
4.96 / 27 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 7986 opinii
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.89 / 1577 opinii
Marcin Myszura
lekarz
4.96 / 1949 opinii