Niskie poczucie własnej wartości. Kiedy myślisz o sobie źle

Czym jest niskie poczucie własnej wartości?

Poczucie własnej wartości można zdefiniować jako „poczucie własnej godności, szacunku wobec siebie oraz pewność siebie, determinującą efektywne działanie jednostki” (Branden, Niebrzydowski, 1993; cyt. za: Zbonikowski, 2011, s. 61). 

- Innymi słowy, poczucie własnej wartości obejmuje sposób, w jaki odnosimy się do samych siebie oraz jak się ze sobą czujemy, co w pewnym stopniu wpływa potem na to, co robimy - przyznaje psycholog Konstancja Orzechowska. 

W poczucie własnej wartości wpisuje się również to, na ile pewnie czujemy się w radzeniu sobie z trudami codziennego życia oraz czy postrzegamy samych siebie jako osobę zasługującą na szczęśliwe życie. 

- Poczucie własnej wartości jest więc jednym z ważniejszych elementów składających się na nasz dobrostan - podkreśla nasza specjalistka. 

Samotność po 30., 40., 50. Jak budować relacje, gdy dotychczasowa sieć społeczna się kurczy?

Święta bez stresu? Psycholog zdradza, jak przeżyć ten czas w spokoju

Rozstanie jak żałoba – jak przeżyć stratę i odbudować siebie

Przemoc emocjonalna, love bombing, kontrola: te mechanizmy obnaża film „Dom dobry”

Jesienna chandra czy depresja sezonowa? Kiedy warto porozmawiać z psychologiem

Syndrom pustego gniazda – jak poradzić sobie, gdy dzieci opuszczają dom?

Jak niskie poczucie własnej wartości może objawiać się na co dzień? 

Osoby dotknięte niskim poczuciem własnej wartości często mają problemy z samoakceptacją, gdyż ich obraz siebie jest w pewien sposób zafałszowany. 

- Takie osoby zwracają dużą uwagę na to, co mogłyby w sobie poprawić. Mają też skłonność do samokrytycyzmu - wylicza psycholog. 

Osoby z zaniżonym poczuciem własnej wartości charakteryzują się znikomą pewnością siebie, nie czują się kompetentne, nierzadko mają ogromne trudności z radzeniem sobie z wyzwaniami i problemami.

- Ponadto, odczuwają duży lęk przed samotnością i mają duże poczucie winy, katastrofizują mają trudność z zaakceptowaniem błędów innych ludzi oraz własnych.

Skąd bierze się niskie poczucie własnej wartości?

Źródeł niskiego poczucie własnej wartości można szukać w dzieciństwie. 

- To w jaki sposób byliśmy traktowani jako dziecko: nieoferowanie pomocy, a także brak okazywania miłości i czułości może przyczynić się do rozwinięcia zaniżonego poczucia własnej wartości - wskazuje Konstancja Orzechowska. 

Osoba, która w dzieciństwie była często krytykowana, czuła, że na miłość rodziców czy opiekunów musi zasłużyć, była ofiarą przemocy, czy spotykała się z brakiem akceptacji w stosunku do swojej osoby (np. opinii, zachowania, osobowości) - nierzadko w dorosłości będzie cierpiała z powodu niskiego poczucia własnej wartości.

Dowiedz się więcej

o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej

Sprawdź

Kiedy i do kogo warto zwrócić się po pomoc?

Jak podkreśla nasza ekspertka: niskie poczucie własnej wartości zabiera radość życia, gdyż obraz innych, siebie oraz świata jest zniekształcony. 

- Jeśli dana osoba często czuje się ze sobą źle i myśli o sobie w negatywny sposób, nie warto zwlekać i zgłosić się po pomoc do psychologa lub psychoterapeuty jak najszybciej. Dla dobrostanu i prawidłowego funkcjonowania w relacji z samym sobą i innymi ludźmi, bowiem niezwykle ważne jest, aby zachować zdrowy obraz swojej osoby. 

Aby poradzić sobie z niskim poczuciem własnej wartości, często dobrym rozwiązaniem jest właśnie psychoterapia. 

- Taki długotrwały proces może z początku powodować obawy. Jednak w dłuższej perspektywie ma on ogromną szansę pomóc przepracować różne trudne, a czasem traumatyczne sytuacje życiowe, które złożyły się na niskie poczucie własnej wartości - zauważa Konstancja Orzechowska. 

W jaki sposób można wzmacniać poczucie własnej wartości na co dzień?

Na to pytanie nasza ekspertka odpowiada następująco:

- Jednym ze sposobów, aby na co dzień czuć się lepiej ze sobą i wzmacniać poczucie własnej wartości jest zdanie sobie sprawy z własnych mocnych stron. 

I podpowiada jak to zrobić:

- Można to zrobić poprzez przyjrzenie się samemu sobie w różnych sferach życia (np. osobistej, zawodowej, hobbistycznej), a następnie wypisaniu, z jakich swoich działań czy postaw jest się zadowolonym. 

Kolejnym sposobem jest trening uważności (mindfulness), czyli bycie „tu i teraz”. 

- Dzięki mindfulness, które pomaga na skupieniu się na tym, co w danym momencie się z nami dzieje, jesteśmy w stanie przyjrzeć się z boku negatywnym myślom o samym sobie. W dalszej perspektywie, praktykowanie uważności może wpłynąć na większą samoświadomość i zdrowe zaakceptowanie siebie. 

Następnym sposobem, mogącym pomóc osobie o niskim poczuciu własnej wartości, jest dziennik wdzięczności, polegający na codziennym wypisywaniu, za co jest się danego dnia wdzięcznym. 

- Prowadzenie takiego dziennika może umożliwić spojrzenie na swoje życie, swoje relacje, i samego siebie w trochę inny sposób. Wdzięczność bowiem pomaga zdać sobie sprawę z pozytywnych aspektów w naszym życiu. 

Jeszcze innym sposobem jest na wzmacnianie poczucia własnej wartości jest brak oceny siebie, a większe skupienie się na ocenianiu własnych działań i ich konsekwencji. 

- Ponadto, stawianie zdrowych granic sobie i innym także pomaga budować dobre relacje, a co za tym idzie, wzmacniać pozytywny obraz siebie.

Niskie poczucie własnej wartości ma negatywny wpływ na życie, jednak możliwe jest poradzenie sobie z nim, poprzez terapię oraz techniki wspomagające.

Źródła:

Branden, N., Niebrzydowski, L. (1993). The psychology of self-esteem. Łódź: ŁTN.

Zbonikowski, A. (2011). Poczucie własnej wartości dziecka z ograniczeniami w rozwoju. Pedagogika Rodziny, 1/3/4, s. 59-68.

Branden, N. (1994). Working with Self-Esteem in Psychoterapy. Directions in Clinical Psychology, 4, s. 3–13.

Moroz, M., & Dunkley, D. M. (2015). Self-critical perfectionism and depressive symptoms: Low self-esteem and experiential avoidance as mediators. Personality and Individual Differences, 87, s. 174-179.

McKay, M., & Fanning, P. (2002). Poczucie własnej wartości. Dom Wydawniczy Rebis.

Niebrzydowski, L. (1976). O poznawaniu i ocenie samego siebie. Nasza Księgarnia.

Ryś, M. (2008). Rodzinne uwarunkowania psychospołeczne funkcjonowania dorosłych dzieci alkoholików. Wydawnictwo Naukowe PWN.

Santagostino, P. (2004). Poczucie własnej wartości. eSPe.

Ryś, M. (2011). Kształtowanie się poczucia własnej wartości i relacji z innymi w różnych systemach rodzinnych. Kwartalnik Naukowy, 2(6).

Lindenfield, G. (1995). Samokontrola Emocjonalna. Warszawa: Wydawnictwo Amber. 

Tokarski, W. (2023). Mindfulness w budowaniu poczucia własnej wartości.