Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)

Osoba cierpiąca na zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne boryka się z lękiem i obawami, które potrafią zdominować rytm dnia i znacznie pogorszyć jakość życia. Jakie są objawy OCD? W jaki sposób diagnozuje się nerwicę natręctw i jak przebiega leczenie?

 

  08 września 2021

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)
Spis treści
OCD - podstawowe informacje Przyczyny nerwicy natręctw Objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego Rodzaje obsesji Rodzaje kompulsji Objawy i choroby towarzyszące OCD Diagnostyka nerwicy natręctw Leczenie OCD Kiedy należy szukać pomocy u psychoterapeuty?

OCD - podstawowe informacje

 

OCD, zwane inaczej nerwicą natręctw bądź zespołem anankastycznym, jest stosunkowo często występującym schorzeniem z kręgu zaburzeń lękowych. Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne dotyka około 2,5% ludzi na całym świecie. Jeżeli choroba ta występuje w rodzinie, to istnieje większe prawdopodobieństwo zachorowania i w takim przypadku ryzyko sięga nawet 9-10%.

 

Przyczyny nerwicy natręctw

 

Wśród czynników wpływających na występowanie OCD należy wymienić:

  • dziedziczność schorzenia,
  • stresujące wydarzenie bądź ważna zmiana w życiu,
  • cechy charakteru takie jak staranność i przesadna dbałość o szczegóły,
  • poczucie obowiązku i zapobieganie zagrożeniom,
  • niska samoocena, niespełnienie i niedowartościowanie,j
  • przytłaczające poczucie winy i odpowiedzialności za natrętne myśli i zachowania,
  • presja społeczna związana z tempem życia,
  • obciążenie okołoporodowe,
  • dysfunkcje w zakresie struktury anatomicznej i funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego.

 

Objawy zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego

 

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne może przybierać postać myśli obsesyjnych bądź natręctw (kompulsji). Znamienne jest to, że osoba cierpiąca na OCD postrzega dane rytuały czy zachowania jako niechciane, niekontrolowane i nielogiczne. W związku z brakiem kontroli zaczyna wpadać w poczucie winy, które może nasilać objawy.

 

Rodzaje obsesji

 

Obsesje to inaczej natrętne i nasilone myśli, które destrukcyjnie wpływają na osobę chorującą na OCD - myśli te są wstydliwe, przykre, niekontrolowane i absurdalne. Można podzielić natrętne myśli na kilka rodzajów:

 

  • natrętna niepewność - sytuacje, w których osoba nie jest pewna, czy zrobiła daną czynność. Mamy tu na myśli np. czy zamknęła drzwi od auta czy domu, czy wyłączone zostało światło, czy porządnie zostały umyte ręce;
  • ruminacje - obsesyjne i uporczywe myśli na temat danego tematu i nadmierne analizowanie sytuacji, zadręczanie się, rozpamiętywanie i (mimo długotrwałej analizy) brak konstruktywnych wniosków;
  • natrętne impulsy - ten rodzaj obsesji charakteryzuje się nieodpartą chęcią zrobienia czegoś impulsywnego, np. zacząć krzyczeć bądź obnażyć się przy innych ludziach;
  • wulgarne, obsceniczne i bluźniercze myśli, które nasilają się w sytuacjach, w których są one nie na miejscu (np. msza w kościele, spotkanie z bliskimi). Te myśli nie wynikają ze światopoglądu osoby cierpiącej na OCD, a wręcz często kontrastują z kręgosłupem moralnym;
  • obsesyjny lęk przed bakteriami, zabrudzeniem i bałaganem - ten rodzaj natręctw sprawia, że osoba nieustannie sprząta, układa rzeczy, dąży do nierealnej harmonii i symetrii.

 

Rodzaje kompulsji

 

Kompulsje to inaczej czynności natrętne, które są nawracające i niechciane przez osobę OCD. Prowadzą do poczucia wstydu i braku sensu.

 

Do czynności kompulsywnych można zaliczyć:

 

  • natrętne sprawdzanie - upewnianie się, że zamknęło się drzwi bądź zgasiło światło. Charakteryzuje się nieustającą niepewnością, czy aby na pewno daną czynność się wykonało;
  • obsesyjne poprawianie - ciągłe dążenie do perfekcji, ładu, symetrii wokół siebie. Może objawiać się w ciągłym układaniu i poprawianiu przedmiotów wokół siebie;
  • obsesyjne dążenie do czystości - nadmierna i niekontrolowana higiena, np. natrętne mycie rąk, nieustające sprzątanie, wykreowanie całej procedury dotyczącej czystości;
  • patologiczne zbieractwo - przymusowe gromadzenie przedmiotów;
  • natrętne rytuały - czynności, które muszą zostać obowiązkowo wykonane, inaczej osoba z OCD będzie obawiała się strasznych konsekwencji. Mogą to być konkretne zasady czy sekwencje np. dotyczące ubioru (“mogę tylko wyjść w tej konkretnej bluzce”), konkretna ilość stuknięć, klepnięć przed rozpoczęciem danej czynności.

 

Objawy i choroby towarzyszące OCD

 

Oprócz podstawowych objawów zaburzenia obsesyjno-kompulsyjnego choremu mogą towarzyszyć takie choroby i symptomy jak:

 

  • depresja - obniżenie jakości życia spowodowanej nerwicą natręctw może skutkować stanami depresyjnymi oraz epizodami depresji;
  • stany lękowe - zaburzenia nerwicowe, charakteryzujące się napadami paniki, fobiami i natręctwami;
  • derealizacja i depersonalizacja - poczucie, że emocje, czynności czy nawet części ciała nie należą do osoby z OCD, uczucie niepełnego kontaktu ze światem;
  • tiki nerwowe - powtarzające się, mimowolne ruchy danej części ciała;
  • myzofobia - nadmierny lęk przed brudem i silna potrzeba czystości;
  • bakcylofobia - lęk przed zarazkami.

 

Diagnostyka nerwicy natręctw

 

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne diagnozowane jest przez lekarza psychiatrę. Jest to wywiad połączony często z wypełnieniem kwestionariusza bądź ankiety. Czasami wskazana jest zarówno konsultacja psychologiczna, jak i neurologiczna oraz przeprowadzane są badania biochemiczne, rezonans magnetyczny, tomografia lub elektroencefalografia.

 

Leczenie OCD

 

Warto udać się do psychoterapeuty, który pracuje w nurcie poznawczo-behawioralnym bądź psychodynamicznym, aby zdobyć odpowiednie narzędzia do radzenia sobie ze swoimi obsesjami i w jaki sposób zapanować nad czynnikami, które je wywołują.

 

Bardzo dobre efekty daje połączenie psychoterapii z farmakoterapią. Osobie cierpiącej na OCD psychiatra przepisuje leki antydepresyjne z grupy selektywnych inhibitorów zwrotnego wychwytu serotoniny (SSRI) i przeciwlękowe, a w przypadku występowania tików nerwowych może dodatkowo przepisać haloperidol bądź risperidon.

 

Kiedy należy szukać pomocy u psychoterapeuty?

 

Jeżeli obawiasz się, że cierpisz na OCD zadaj sobie kilka pytań:

 

  • Czy czuję, że moje lęki i obawy są nadmiarowe?
  • Czy przytłaczają mnie moje lęki i obawy i nie mogę przez to normalnie funkcjonować?
  • Czy powtarzam jakąś czynność nie z własnej woli?
  • Czy pojawiają się myśli, które mnie niepokoją bądź wzbudzają wyrzuty sumienia?
  • Czy bliska mi osoba zaobserwowała u mnie powtarzalność niektórych zachowań?
  • Czy bliska mi osoba zauważyła, że niektóre czynności i lęki wymykają mi się spod kontroli?

 

Pamiętaj, że odpowiednie wsparcie specjalistów i twoja chęć wyzdrowienia pomogą Ci odzyskać kontrolę nad swoimi emocjami. W bezpiecznej przestrzeni skonfrontujesz się ze swoimi lękami i nauczysz się radzić sobie z natręctwami, podnosząc stopniowo jakość swojego życia.

 

Potrzebujesz wsparcia? Sięgnij po profesjonalną pomoc i porozmawiaj ze specjalistą tak jak chcesz: w gabinecie bądź online. Zarejestruj się już teraz do psychologa, psychoterapeuty bądź psychiatry.

Najnowsze pytania pacjentów
nerwica, depresja, psychiatra, anoreksja
Poderzewam u siebie anoreksję, depresję i nerwicę natręctw. Psycholog czy jednak psychiatra?
Mam 18 lat i od 4 lat zmagam się z zaburzeniami odżywiania, podejrzewam anoreksję bulimiczną,...
2021-01-20 10:30:49
Witam bardzo serdecznie. W takim przypadku psychoterapeuta. Psychiatra to ostateczność. Dobry psycholog pomoże, ale jeśli przyczyną problemu jest konflikt wewnętrzny najlepiej udać się do psychoterapeuty. Lekarstwa pomogą, ale na krótko. Problem wróci jak tylko przestanie Pani je brać. Jeśli w tym momencie objawy są bardzo silne można je wyciszyć farmakologicznie, jednak ważne jest, aby pamiętać, że to tylko "krem na łuszczycę". Problem jest w środku. W razie jakichkolwiek pytań zapraszam do kontaktu. Z Poważaniem Psycholog - Tomasz Kozieja
Piotr Szuba
lekarz w trakcie specjalizacji, pediatra, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana jest zarówno konsultacja psychologiczna, jak i psychiatryczna. Czas ma tutaj znaczenie, proszę nie odkładać decyzji o kontakcie z specjalistą na później.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
4.96 / 27 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 7877 opinii
Piotr Szuba
lekarz w trakcie specjalizacji, pediatra, lekarz rodzinny
4.91 / 1718 opinii
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.89 / 1568 opinii