1. Artykuły
  2. Deksametazon - jakie są wskazania do stosowania?

Deksametazon - jakie są wskazania do stosowania?

Deksametazon to powszechnie stosowany glikokortykosteroid, który ceniony jest zwłaszcza ze względu na właściwości przeciwzapalne i immunosupresyjne. 

Deksametazon - jakie są wskazania do stosowania?
Spis treści
Działanie preparatu Wskazania do stosowania Przeciwwskazania do stosowania Interakcje Działania niepożądane Ciąża i laktacja Dawkowanie

Działanie preparatu

 

Deksametazon to fluorowana pochodna prednizonu, syntetyczny glikokortykosteroid, który wykazuje silne i długotrwałe działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne i immunosupresyjne.

 

Efekty działania deksametazonu:

 

  • zmniejszenie gromadzenia się leukocytów i ich adhezji do śródbłonka,
  • zahamowanie fagocytozy i rozpadu lizosomów,
  • zmniejszenie liczby limfocytów, monocytów, eozynofili,
  • blokowanie zależnego od IgE wydzielania leukotrienów i histaminy,
  • hamowanie syntezy i uwalniania interferonu γ oraz interleukin IL-1, IL-2, IL-3, IL-6, TNF-α, GM-CSF,
  • hamowanie aktywności fosfolipazy A2 poprzez lipokortynę →  hamowanie uwalniania kwasu arachidonowego → hamowanie syntezy leukotrienów i prostaglandyn,
  • zmniejszenie obrzęku przez hamowanie przepuszczalności naczyń kapilarnych,
  • nasilenie lipolizy i wpływ na redystrybucję tłuszczu w ustroju (centralne rozmieszczenia tkanki tłuszczowej),
  • zwiększenie katabolizmu białek i węglowodanów,
  • zwiększenie stężenia glukozy,
  • zwiększenie stężenia mocznika i kwasu moczowego we krwi,
  • zmniejszenie wchłaniania wapnia z przewodu pokarmowego i zwiększenie wydalania jonów wapnia z moczem - nasilenie resorpcji kości.

 

Deksametazon wykazuje 6,5 razy silniejsze działanie przeciwzapalne niż prednizon i 30 razy silniejsze niż hydrokortyzon.

 

Wskazania do stosowania

 

Glikokortykosteroidy są stosunkowo często używanymi preparatami, zwłaszcza w stanach nagłych, tj. wstrząs, ostra niedoczynności kory nadnerczy czy obrzęk płuc. Do głównych wskazań do podawania deksametazonu zaliczamy:

 

  • W okulistyce: zapalenie spojówek, rogówki bez uszkodzenia nabłonka, twardówki, tęczówki, ciała rzęskowego, siatkówki, naczyniówki, nerwu wzrokowego, zapalenie współczulne błony naczyniowej, w oparzeniach termicznych i chemicznych oczu, po zabiegach operacyjnych i urazach.

 

UWAGA! Podczas leczenia okulistycznego należy kontrolować ciśnienie wewnątrzgałkowe oraz rogówkę.

 

  • W dermatologii: łuszczyca, alergie skórne, pokrzywka, liszaj pokrzywkowy, rumień wysiękowy wielopostaciowy, pęcherzyca, erytrodermia, dermatozy kontaktowe, ostry wyprysk, odczyny po ukąszeniach owadów.

 

UWAGA! Glikokortykosteroidów nigdy nie stosuje się na skórę twarzy!

 

  • W przewlekłej kortykoterapii pozasubstytucyjnej: ostre RZS, ZZSK, zaostrzenia astmy o ciężkim przebiegu, ostry obrzęk naczynioruchowy, agranulocytoza, białaczka limfatyczna i szpikowa, wrodzony przerost nadnerczy, nerczyca lipidowa, zespoły toksyczne w chorobach zakaźnych, kolagenozy, zapalenie tarczycy.
  • Lek ten praktycznie nie wykazuje działania mineralokortykosteroidowego - stosuje się go gdy w przewlekłym leczeniu prednizonem występuje nadciśnienie tętnicze lub obrzęki.

 

Oprócz leczenia objawowego szeregu schorzeń deksametazon wykorzystywany jest także w niektórych testach diagnostycznych:

 

  • różnicowanie pochodzenia wirylizacji u kobiet,
  • różnicowanie postaci nadczynności kory nadnerczy (test hamowania deksametazonem),
  • diagnostyka hipogonadyzmu u mężczyzn.

 

Przeciwwskazania do stosowania

 

Wśród przeciwwskazań do stosowania deksametazonu wyróżniamy:

 

  • nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu,
  • zespół Cushinga,
  • choroby grzybicze i wirusowe,
  • gruźlica,
  • choroba wrzodowa żołądka,
  • psychozy,
  • osteoporoza,
  • szczepienia - nie należy podawać deksametazonu 8 tygodni przed szczepieniami i 2 tygodnie po nich.

 

Istnieją jednak sytuacje i stany, w których należy zachować szczególną ostrożność, lecz stosowanie leku nie jest bezwzględnie przeciwwskazane. Niektóre z nich:

 

  • cukrzyca,
  • nadciśnienie tętnicze,
  • niewydolność nerek.

 

Interakcje

 

Przed rozpoczęciem przyjmowania deksametazonu należy poinformować lekarza o wszystkich dotychczas stosowanych lekach, łącznie z tymi wydawanymi bez recepty, bowiem preparat ten może wchodzić w istotne interakcje z innymi substancjami.

 

Substancje, w przypadku których należy zachować szczególną ostrożność:

 

  • NLPZ - zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego,
  • leki przeciwzakrzepowe i hipoglikemizujące - deksametazon osłabia ich działanie,
  • barbiturany, glutetimid, leki przeciwpadaczkowe i przeciwhistaminowe, ryfampicyna, efedryna - osłabiają działanie deksametazonu,
  • estrogeny - nasilają działanie deksametazonu,
  • glikozydy naparstnicy - deksametazon nasila ich działanie toksyczne.

 

Działania niepożądane

 

Jak każdy lek, deksametazon wywołuje w niektórych przypadkach skutki uboczne, do których zaliczamy:

 

W leczeniu krótkotrwałym:

  • obniżenie tolerancji glukozy,
  • większa podatność na zakażenia,
  • zwiększone ryzyko krwawień z przewodu pokarmowego.

 

W leczeniu długotrwałym (terapia trwająca więcej niż 2 tyg.):

  • nadciśnienie tętnicze,
  • zespół Cushinga,
  • zahamowanie osi przysadka-nadnercza,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • osteoporoza,
  • działanie diabetogenne,
  • hiperglikemia,
  • tachykardie i tachyarytmie,
  • zaburzenia snu,
  • zahamowanie napędu i zmiany psychiczne,
  • zaburzenia miesiączkowania,
  • impotencja,
  • hirsutyzm,
  • trądzik posteroidowy,
  • rozstępy skórne,
  • zahamowanie wzrostu u dzieci,
  • atrofia mięśni, skóry i tkanki tłuszczowej,
  • wzrost ciśnienia śródczaszkowego i objawy rzekomego guza mózgu,
  • wzrost ciśnienia śródgałkowego (wzrost ryzyka rozwoju jaskry i zaćmy),
  • opóźnienie gojenia ran,
  • wylewy krwawe,
  • owrzodzenia błony śluzowej przewodu pokarmowego,
  • aseptyczne zapalenie kości,
  • zapalenie trzustki,
  • zaburzenia wodno-elektrolitowe,
  • zahamowanie czynności hormonalnej i zanik kory nadnerczy,
  • zaburzenia immunologiczne,
  • zakrzepica,
  • zapalenie naczyń,
  • zahamowanie kościotworzenia (wzrost ryzyka osteoporozy),
  • grzybica jamy ustnej i zatok.

 

Ciąża i laktacja

 

Stosowanie deksametazonu w ciąży i w okresie karmienia piersią należy bezwzględnie skonsultować z lekarzem.

 

Dawkowanie

 

Dawkowanie deksametazonu podawanego doustnie powinno być ustalane indywidualnie i jest zależne od stanu chorego i przebiegu choroby.

 

Zalecane dawkowanie:

 

  • dorośli: 0,5-16 mg/d w 2-3 dawkach podzielonych,
  • dzieci do 1. roku życia - 0,25-1 mg/d, od 1. do 12. roku życia - do 2 mg/d.

 

Po uzyskaniu zadowalających efektów terapeutycznych dawkę glikokortykosteroidów zmniejsza się stopniowo, aż do najmniejszej dawki skutecznej. W ostrych alergiach w pierwszej dobie stosuje się deksametazon pozajelitowo, a następnie w terapii doustnej.

 

Receptę na niezbędne leki można otrzymać bez konieczności wychodzenia z domu, dzięki skorzystaniu z konsultacji lekarskiej online, którą można umówić przez haloDoctor, w zakładce e-Recepta.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Wypełnij formularz recepty i przejdź do konsultacji lekarskiej.
e-Recepta w 5 minut / 79zł
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
Lekarz po zapoznaniu się z danymi każdorazowo decyduje o zasadności wystawienia recepty.
Najnowsze pytania pacjentów
alergia
Czerwone, swędzące plamy na twarzy i szyi
Od jakiegoś czasu na szyi i twarzy robią się czerwone plamy i po czasie zaczynajś...
2021-07-27 12:11:25
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
proszę poszerzyć diagnostykę u dermatologa w kierunku alergii
alergia, internista
Czy to alergia na leki?
Przyjmowałem najpierw antybiotyk amoksycylinę oraz lek osłonowy. Po tygodniowej terapii...
2021-08-09 15:10:57
Monika Ostaszewska-Brezdeń
lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz
Umów wizytę
Trzeba udać się na wizytę osobista do lekarza żeby obejrzał zmiany.
COVID-19
Czy pokrzywka jest przeciwwskazaniem do szczepienia na COVID-19?
Witam! Jestem osobą 60 plus. Moje pytanie to: Czy chorując na pokrzywkę mogę się zaszczepić...
2021-01-07 16:21:44
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Jakie czynniki u Pani/Pana wywołują pokrzywkę? Czy pokrzywka występuje po lekach, w tym szczególnie po szczepionkach? Czy przyjmuje na stałe Pani/Pan leki przeciwalergiczne? Te oraz wiele innych pytań zostaną zadane przez lekarza podczas kwalifikacji do szczepienia przeciwko COVID-19.
Sylwester Król
lekarz
Umów wizytę
Przed szczepieniem Covid-19 należy przeprowadzić szczegółowy wywiad z lekarzem kwalifikującym do szczepienia.
Aleksandra Myszura
lekarz
Umów wizytę
Pokrzywka sama w sobie nie jest przeciwskazaniem, przed każdym szczepieniem jest kwalifikacja co stanu Pani zdrowia w chwili szczepienia w zależności od objawów to lekarz podejmie decyzje.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Sylwia Dżaman
lekarz
4.99 / 267 opinii
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
5.00 / 89 opinii
Zbigniew Walter
internista, lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób wewnętrznych
4.91 / 510 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 11034 opinie
Umów wizytę