1. Artykuły
  2. Zespół Cushinga – czym jest spowodowany?

Zespół Cushinga – czym jest spowodowany?

Zespół Cushinga jest zespołem różnych objawów klinicznych, które spowodowane są nadmiarem glikokortykosteroidów w organizmie. 

Zespół Cushinga – czym jest spowodowany?
Spis treści
Jakie mogą być przyczyny? Jakie są objawy zespołu Cushinga? Na czym polega diagnostyka? Jak przebiega leczenie? Zespół Cushinga u dzieci Dieta w przebiegu zespołu Cushinga

Jakie mogą być przyczyny?

 

Glikokortykosteroidy są hormonami wytwarzanymi przez korę nadnerczy i pełnią szereg ważnych funkcji w naszym organizmie. Pod wpływem ACTH, hormonu adrenokortykotropowego, wydzielanego przez przysadkę, wpływają na wydzielanie innych hormonów (głównie kortyzolu i hormonu wzrostu), biorą udział w procesach metabolicznych oraz obronnych naszego organizmu.

 

Glikokortykosteroidy są również powszechnie znane jako sterydy, stosowane w leczeniu wielu chorób. Mają one działanie przeciwzapalne, antyalergiczne, uzupełniają braki hormonalne oraz wpływają na poprawę odporności naszego organizmu.

 

Podwyższony poziom glikokortykosteroidów może więc wynikać z nadprodukcji przez nadnercza, które wytwarzają zbyt duże ilości – mówimy wtedy o endogennym zespole Cushinga, lub być spowodowany przyjmowaniem zbyt dużych ilości sterydów z zewnątrz- egzogenny zespół Cushinga.

 

Endogenny zespół Cushinga spowodowany może być:

 

  • guzem, gruczolakiem, rakiem nadnerczy, który wpływa na produkcję dużych ilości kortyzolu,
  • guzem przysadki, który produkuje zbyt duże ilości ACTH (jest to najczęstsza przyczyna zachorowań),
  • guzem poza przysadkowym (ektopowym), który wpływa na produkcję ACTH.

 

Jakie są objawy zespołu Cushinga?

 

  • najczęstszym objawem jest zwiększona ilość tkanki tłuszczowej, pojawia się otyłość centralna, powoduje ona zaokrąglenie i zmianę kształtu twarzy, tkanka tłuszczowa gromadzi się w okolicach szyi i karku – kark bawoli, brzucha i łopatek, tworząc poduszki tłuszczowe pod nimi,
  • nadmierny apetyt, zwiększone pragnienie i wielomocz,
  • zanik mięśni kończyn górnych i dolnych, stają się one słabe i patykowate,
  • na ciele pojawiają się rozstępy – najczęściej na brzuchu, udach, pośladkach, w dołach podkolanowych, na piersiach i ramionach,
  • skóra jest zaogniona, pojawia się zaczerwienienie twarzy, może wystąpić trądzik,
  • bardzo łatwo tworzą się siniaki i obrzęki,
  • u kobiet pojawia się nadmierne owłosienie (hirsutyzm),
  • zatrzymanie miesiączkowania, impotencja, osłabienie lub całkowity zanik popędu płciowego,
  • bóle kostne, bardzo często związane z postępującą osteoporozą,
  • ogólne zmęczenie i wycieńczenie organizmu,
  • podwyższone ciśnienie tętnicze,
  • bóle głowy,
  • podatność na infekcje,
  • zaburzenie funkcji poznawczych, chwiejność emocjonalna, bezsenność lub nadmierna senność, depresja, psychozy,
  • zaburzenia widzenia,
  • zaburzenia i dolegliwości z układu pokarmowego- bóle brzucha, zgaga, biegunki.

 

Na czym polega diagnostyka?

 

Jeżeli wystąpią pierwsze objawy zespołu Cushinga- najczęściej przybieranie na wadze, podatność na siniaki oraz zaczerwienienie twarzy, należy zgłosić się do lekarza, który na podstawie wywiadu, historii chorób oraz przyjmowanych leków skieruje nas do endokrynologa i na dalsze badania.

 

W tym celu wykonuje się badania przesiewowe, takie jak:

 

  • test hamowania z użyciem 1 mg deksametazonu (DXM) – pacjentowi podaje się 1 mg deksametazonu przed snem oraz określa się poziom kortyzolu w próbce krwi pobranej następnego dnia na czczo,
  • dobowe wydalanie kortyzolu w moczu – pacjent prowadzi zbiórkę moczu, zaleca się, aby zbadać mocz z dwóch dób,
  • oznaczenie stężenia kortyzolu w ślinie lub krwi, późnym wieczorem –charakterystycznym objawem zespołu Cushinga jest wysoki poziom kortyzolu ok. godz. 23- 24, natomiast u osób zdrowych jest on bardzo niski w tym czasie, test wymaga pobytu w szpitalu.

 

Dalsza diagnostyka, po potwierdzeniu wysokiego poziomu kortyzolu polega na wykonaniu badań laboratoryjnych, często zalecana będzie również tomografia komputerowa lub rezonans nadnerczy i przysadki mózgowej, USG tarczycy i badania radioizotopowe.

 

Jak przebiega leczenie?

 

Leczenie jest ściśle związane z czynnikiem, który odpowiada za podwyższenie poziomu kortyzolu w organizmie. W leczeniu stosuje się leki hamujące nadnerczową produkcję glikokortykosteroidów.

 

Jeżeli zespół Cushinga spowodowany jest guzem nadnerczy, operacyjnie usuwa się cały narząd. W tym wypadku pacjent do końca życia będzie musiał przyjmować doustne hormony. Guz przysadki mózgowej wymaga operacyjnego usunięcia przez wyspecjalizowany zespół neurochirurgów.

 

W wielu przypadkach po operacyjnym usunięciu guzów objawy całkowicie ustępują. Po zakończonym leczeniu pacjent musi przebywać pod stałą opieką endokrynologa, określać regularnie poziom kortyzolu i wykonywać badania obrazowe.

 

Zespół Cushinga u dzieci

 

Najczęstszą przyczyną zachorowań wśród dzieci jest doustne przyjmowanie leków zawierających glikokortykosteroidy.

 

Rzadziej objawy może spowodować gruczolak przysadki czy guz nadnerczy.

 

Objawy kliniczne są takie same jak u osób dorosłych, pierwszymi symptomami, które łatwo zaobserwować mogą być: zatrzymanie wzrostu oraz łamliwość kości.

 

Dieta w przebiegu zespołu Cushinga

 

Zaleca się dietę bogatą w pełnoziarniste makarony i kasze oraz unikanie węglowodanów prostych. Ograniczyć należy również mięso, tłuszcze i oleje, a posiłki powinny być spożywane nie częściej niż co 4 godziny, aby uniknąć ciągłego pobudzania trzustki.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
lekarz rodzinny
Czy niepowiększone pojedyncze węzły chłonne w jamie brzusznej powinny budzić niepokój?
Dzień dobry, czy niepowiekszone pojedyncze węzły chłonne w jamie brzusznej powinny budzić...
2022-09-05 09:44:37
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Wyniki należy ocenić całościowo, poszerzając wywiad choroby - zapraszam na konsultacje - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Jakub Woźniak
endokrynolog, fizjoterapeuta
Czy usunięta tarczyca jest przeciwwskazaniem do presoterapii?
Rok temu miałam usuniętą tarczycę z powodu raka pęcherzykowego. Obecnie chciałabym...
2022-05-25 11:24:10
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Do zabiegów tego rodzaju istnieją ściśle określone wskazania i przeciwwskazania, uwzględniające m.in. schorzenia współistniejące, choroby przebyte. Wskazana konsultacja z lekarzem prowadzącym endokrynologiem.
ginekolog, ciąża, endokrynolog
Czy brak okresu ma związek z tarczycą?
Jestem 4,5 miesiąca po cc, karmiłam piersią 2 miesiące. Niestety nie dostałam jeszcze...
2022-01-14 11:25:23
Dariusz Jasonek
lekarz, lekarz rodzinny, lekarz chorób wewnętrznych, pediatra
Umów wizytę
Wskazana wizyta u ginekologa.
Tomasz Szalewski
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Tak jak najbardziej
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Zbigniew Walter
internista, lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób wewnętrznych
4.91 / 517 opinii
Sylwia Dżaman
lekarz
4.99 / 269 opinii
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.91 / 146 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 11034 opinie
Umów wizytę