Nie ma idealnych związków, a kryzys jest zjawiskiem naturalnym i jego brak jest bardziej niepokojący niż jego obecność – przekonuje psychoterapeuta Paweł Grabowski z Volta Medica. Nasz ekspert odpowiada na pytania czym jest kryzys w związku, skąd się bierze, czy można go uniknąć i jak sobie z nim poradzić.
Czym jest kryzys ?
Istnieją dwie główne definicje kryzysu:
- To stan dezorganizacji – gdzie człowiek staje w obliczu ewentualnego zapowiadanego zniweczenia ważnych celów życiowych lub głębokiego zaburzenia własnego cyklu życiowego. To przede wszystkim poczucie lęku, strachu, beznadziejności i trudności przeżywanych w związku z tym zaburzeniem, a nie odczuwanie samego zaburzenia.
- To odczuwanie doświadczenia, wydarzenia lub sytuacji jako trudności nie do zniesienia, wyczerpującej zasoby wytrzymałości – pojawiające się stwierdzenia typu – „ ja już tego nie wytrzymam”, „ mam tego dosyć”.
Podstawy teorii kryzysu jako odrębnego zjawiska psychologicznego zbudował Erich Lindemann – opisując zachowania ludzi po stronie bliskich i wyróżnił 3 podstawowe elementy kryzysu:
- Ciągłe myślenie o utraconej lub traconej osobie/związku
- Utożsamianie się z tą osobą
- Ekspresja gniewu i wrogości
Powyższe elementy powodują duży stopień dezorganizacji psychicznej w codziennych rutynowych działaniach przy bardzo często współistniejących dolegliwościach somatycznych – brak apetytu/ nadmierne objadanie się, trudności ze snem lub nadmierna senność, duszności, kołatanie serca, nieprawidłowe ciśnienie krwi itp.
Kryzys może stać się czynnikiem budującym, generującym nowe zasoby i umiejętności – jednostka potrafi inaczej spojrzeć na partnera, zauważyć np. jej/jego do tej pory niezauważone pozytywne cechy, poczuć się bardziej spokojna/y w związku, patrzeć z odpowiedniej perspektywy tak na partnera jak i na cały związek. Jest to jednak możliwe jedynie przy konstruktywnym sposobie radzenia sobie z kryzysem – stąd dobrą drogą jest decyzja o podjęciu wspólnej terapii bądź terapii indywidualnej.
Jakie są najczęstsze przyczyny kryzysu w związku?
Zastanówmy się jakie są najczęstsze przyczyny kryzysu w związku ?
- Brak lub osłabienie zaangażowania w związek
Powody:
- stopniowe rozczarowanie się osobą partnera – typowe stwierdzenia :„ zmieniłaś/łeś się – dawniej byłaś/łeś inny, (początki każdego związku to działanie neuroprzekaźnika przyjemności czyli dopaminy, która przybierając formę znanych „różowych okularów” we wstępnych etapach związku niestety często zaślepia - tym samym fałszując postrzeganą rzeczywistość, praca, choroba, stres, hobby, pojawienie się „kogoś innego”,
- Odczuwalny brak szacunku, niedocenianie, umniejszanie wartości, wreszcie – poniżanie
Powody:
- podłoże jest szerokim spectrum – od wychowania oraz zasad wyniesionych z domu rodzinnego i przeżytych doświadczeń w okresie dziecięcym oraz wieku dojrzewania (np. stosunki między rodzicami), aż do zaburzeń natury osobowościowej (np. BPD) łącznie z chorobami psychicznymi (np. CHAD)
- nieuwzględnianie potrzeb drugiej strony
- Brak współżycia, brak zainteresowania sferą seksualną
Powody :
- choroba, stres,
depresja, zaburzenia osobowości, uzależnienia, pojawienie się osoby trzeciej, pieniądze, dzieci , relacje i stosunki z teściami
Powstało wiele teorii związanych z liczbą lat trwania związku, a pojawianiem się kryzysów – prawdą jednak jest to, że kryzys może pojawić się praktycznie w każdym momencie.
Dowiedz się więcej
o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej
Sprawdź
Co robić w sytuacji, kiedy pojawi się kryzys w związku? Strategie
Jest stosunkowo dużo proponowanych metod prób wyjścia z kryzysu – pozwolę sobie przedstawić kilka z nich uwzględniając tę, która moim zdaniem jest fundamentem nie tylko dającym szansę na wyjście z kryzysu, ale przede wszystkim jest fundamentem budującym i scalającym każdy związek.
„Dobre milczenie”
Zacznijmy od tzw. „ dobrego milczenia” – czyli komunikacja werbalna zostaje wstrzymana i każde z partnerów bacznie obserwując sygnały niewerbalne – najczęściej czekając na pierwszy krok ze strony partnera – „okopuje” się w swoim zamknięciu.
Rozwiązanie w mojej ocenie wyjątkowo nietrafne dające jedynie efekt pogłębiania się kryzysu między partnerami/małżonkami.
„Karteczki”
Propozycja sporego grona psychoterapeutów – tzw. „karteczki” – czyli komunikacja pisemna – w różnych miejscach domu pozostawiamy karteczki z treścią jaką mamy chęć przekazać – uważam, że ta forma od poprzedniej stanowi - choć bardzo skromną, ale jednak – formę komunikacji.
Dialog
Zanim przejdę do – w mojej ocenie – najskuteczniejszej formy „naprawy” związku i poradzenia sobie z kryzysem - zreasumujmy całą powyższą treść i postarajmy się określić podstawowe cechy kryzysu w związku, a wraz z nimi pojawiające się odczucia – i są to: milczenie, apatia, złość, oskarżanie, walka, rozpacz, obawy .
A teraz przyjrzyjmy się i oddzielmy same pierwsze litery z powyższych opisanych stanów:
R ozpacz
O bawy
Z łość
M ilczenie
O skarżanie
W alka
A patia
A oto rozwiązanie – i w moim przekonaniu jedynie skuteczna droga do podjęcia próby zażegnania kryzysu w związku.
Zdecydowanie! - Dialog jest najefektywniejszą formą sprzyjającą i doskonałym narzędziem.
Dobrze jest, kiedy podczas kryzysu w związku – para decyduje się na wsparcie terapeutyczne. Ten krok świadczy przede wszystkim o chęci stron do zrozumienia mechanizmów, które spowodowały wspomniany kryzys, wspólnej analizy sytuacji, oceny własnych zachowań oraz wyciągnięcia świadomych wniosków delegujących nowe zadania, celem utrzymania bądź podjęcia decyzji o zakończeniu trwającego związku.
Najistotniejszą kwestią pozostaje zawsze teza, że dopóki strony kryzysu wyrażają chęć do wspólnego pochylenia się nad zaistniałymi problemami – dopóty związek istnieje i ma szansę na powrót do codziennej prawidłowej życiowej formy.
Kompromisy
Ostatnią kwestią – pomimo, że jest ona jedną z pierwszych zasad udanego związku – jest naturalnie nauka i sztuka wypracowywania wzajemnych kompromisów. Nie powinna ona polegać na kompromisie, który będąc „wyciągniętą dłonią” do partnera staje się w tym samym momencie utratą części samego siebie, swoich wartości, pasji, talentów czyli budulca tzw. wewnętrznego Ja. Wtedy koszt takiego kompromisu jest zbyt wysoki i prowadzi do zdecydowanego spadku poczucia własnej wartości, a także bardzo często staje się jednym z elementów pojawiającej się depresji.
Kryzys w związku. Czego unikać?
Bardzo często podczas kryzysu w związku partnerzy projektują własne wyobrażenia wzajemnie na siebie. Mówiąc wprost – są pewni, że wiedzą co partner czuje i myśli.
Typowe przykłady takiego sposobu projekcji to np:
- „Nie powiem o tym bo na pewno źle mnie oceni „
- „Nie zwrócę uwagi bo się obrazi” ,
- „Nie zaproponuję bo się nie zgodzi „
Dlatego zamiast budować niewiadomą rzeczywistość i tworzyć wyimaginowane scenariusze – należy zarówno dla własnego jak i dla partnera - dobrego samopoczucia psychicznego - zdecydować się na spokojną, uporządkowaną, merytoryczną rozmowę.
Jeśli pojawiają się obawy lub niepewność co do formy lub umiejętności nawiązania dialogu – wtedy dogodną płaszczyzną staje się pomoc psychoterapeuty.
Na koniec warto dodać, że opinie czy rady najbliższych, rodziny, przyjaciół, znajomych – z całą pewnością w bardzo wielu przypadkach mogą być pomocne. Dobrze jest je jednak dokładnie przemyśleć zanim uznamy, że warte są wprowadzenia. Nie należy też zapominać, że wspomniane opinie i rady są często podsycaniem ognia pod rozgrzanym węglem kryzysu.
Korzystajmy jak najbardziej z rad, ale z dużym namysłem i rozsądnym marginesem dla własnej oceny zaistniałej sytuacji.