1. Artykuły
  2. Kiedy zakupy stają się problemem. Zakupoholizm

Kiedy zakupy stają się problemem. Zakupoholizm

XXI wiek zaprosił nas na zakupy. Robimy je, gdy jesteśmy smutni, robimy je, gdy jesteśmy zdenerwowani, zestresowani, borykamy się z poczuciem przegranej, braku kontroli nad życiem. Coraz rzadziej wynikają one z prawdziwej potrzeby. Zakupoholizm zwany też shopoholizmem, czy kupnoholizmem jest plagą naszych czasów. Co na to lekarz psychiatra? 

Kiedy zakupy stają się problemem. Zakupoholizm
Spis treści
Czym jest zakupoholizm? Zakupoholizm a chemia mózgu Kupoholizm. Na co zwrócić uwagę? Zakupoholizm. Gdzie szukać pomocy?

Czym jest zakupoholizm?

 

Zakupoholizm to kompulsywna potrzeba robienia zakupów, bez rzeczowego uzasadnienia. Może ten stan definiować jako niewytłumaczalny przymus, który zrealizowany daje chwilowe poczucie ulgi i samozadowolenia:

 

Zakupoholizm nie jest klasyfikowany jako osobna jednostka chorobowa, co nie umniejsza wagi problemu. Obecnie zakupoholizm jest klasyfikowany według najnowszej, jedenastej wersji Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD) jako „other specified impulse control disorders (6C7Y)”, nieprzypadkowo nie używam polskiej nazwy, najnowsza wersja ICD nie jest jeszcze w powszechnym użyciu w Polsce. W wolnym tłumaczeniu możemy językiem profesjonalnym nazwać problem ten jako „inne określone zaburzenia kontroli impulsów”. Osoba zmagająca się z zakupoholizmem w sposób niekontrolowany dokonuje zakupów, co nie pozostaje bez wpływu na życie codzienne. Z czasem, może dojść do rozpadu życia społecznego, poprzez długi czy problemy rodzinne - wyjaśnia nasz ekspert, lekarz psychiatra Gniewko Więckiewicz.

 

Mechanizm nałogu rozwija się podstępnie dla samego zakupoholika i jego najbliższych. Wszystko zaczyna się od drobnych zakupów, które traktujemy, jako niezobowiązująca nagrodę, drobnostkę dzięki której mamy poczuć się lepiej, docenić siebie i trud, jaki włożyliśmy w wykonanie zadania. Następnie dotyka nas stan, w którym zakupy stają się formą ukojenia, uspokojenia, narzędziem redukcji lęku, bądź drogą do poczucia sprawowania kontroli nad jakąś cząstką własnego życia.

 

Zakupoholikowi trudno zorientować się, że popadł w poważne kłopoty, dlatego, że żyjemy w społeczeństwie konsumpcyjnym, w którym zakupy są wyznacznikiem statusu społecznego, ważnym elementem cenzury społecznej. Osoba uzależniona odczuwa dyskomfort związany ze swoim stanem, towarzyszy jej wstyd, poczucie winy, obawy związane z wydawaniem sporych sum pieniędzy - wszystko to ukrywa przed swoimi najbliższymi w obawie przed brakiem zrozumienia i krytyką.

 

To błędne koło prowadzące - jak w przypadku każdego uzależniania - do pogłębienia uzależniania i zwiększenia skali lęku i frustracji z niego wynikających.

arrow Dobrostan psychiczny. Jak czerpać satysfakcję z codzienności?
arrow Załamanie nerwowe. Kiedy organizm daje ci czerwoną kartkę
arrow Seks w związku. Jak się przełamać i zacząć rozmawiać z partnerem?
arrow Psychoonkolog: nie mów choremu, że będzie dobrze
arrow Jak budować odporność psychiczną?
arrow Przebodźcowanie. Psycholog: im mniej czynności na raz, tym lepiej

Zakupoholizm a chemia mózgu

 

Zakupoholizm najprawdopodobniej związany jest z deficytem w obszarze układu nagrody, którego zadaniem jest „nagradzanie” nas zastrzykiem dopaminy za realizację podjętych przez nas zadań.

 

Dopamina podnosi nasz nastrój, sprawia, że czujemy się lepiej, że czujemy się spełnieni. Gdy obecne są deficyty w życiu jednostki, takie jak np. zła sytuacja rodzinna czy stres w pracy, to często zakupy mogą zapewnić szybki wzrost dopaminy, a mózg sprytnie uczy się, że to jest przyjemne i „zachęca” nas abyśmy tak postępowali to dalej. Mózg widzi tylko dopaminę, nie rozróżnia z jakiego powodu nastąpił jej wzrost. W tym mechanizmie działają tzw. uzależnienia behawioralne, czyli takie, które wynikają z zachowania, a nie z substancji psychoaktywnych chociaż warto pamiętać, że i niektóre substancje psychoaktywne działają poprzez dopaminę, np. kokaina - wyjaśnia szczegółowo doktor Gniewko Więckiewicz.

 

Kupoholizm. Na co zwrócić uwagę?

 

Badania wskazują, że w krajach wysokorozwiniętych kompulsywnych zakupów dokonuje około 10 % populacji dorosłych. Częściej niż mężczyzn dotyka on kobiety, ale w ostatnich latach i ta dysproporcja ulega zatarciu.

 

  • Systematyczny wzrost zainteresowania zakupami, dzielenie się fascynacjami zakupowymi, planami. Niejednokrotnie szukanie towarzyszy do wspólnych zakupów
  • Poszukiwanie informacji o promocjach, obniżkach.
  • Silna potrzeba posiadania, bez uzasadnienia celu.
  • Natręctwo myślowe związane z zakupami dyktowane stresem, nudą, niezaspokojonymi potrzebami emocjonalnymi.
  • Poziom zadowolenia zostaje uzależniony od częstości zakupów, ich charakteru i wielkości wydawanych kwot. Im wyższe koszty, tym wyższy poziom chwilowej euforii.
  • Utrata kontroli nad dokonywanymi zakupami. Próba zapanowania nad nałogiem, doprowadza do frustracji i pogłębienia problemu.
  • Pojawia się syndrom zespołu odstawienia.
  • Somatyzacja zespołu abstynencyjnego - bezsenność, bóle głowy, niepokój, lęk, napady paniki, złość, poczucie wstydu, brak bądź nadmierny apetyt, wycofanie społeczne.
  • Zmiana relacji rodzinno-społecznych. Rozluźnienie więzów rodzinnych, oszukiwanie najbliższych, kłótnie i nieporozumienia na tle ekonomicznym.
  • Zakupy systematycznie wypierają inne pasje i zainteresowania uzależnionego.
  • Silne próby ukrycia zakupów w obawie przed osądem społecznym np. płacenie gotówką, wyjazdy zakupowe do odleglejszych miejsc, ukrywanie zakupionych rzeczy, oszukiwanie, że zostały zakupione wcześniej itp.

 

Zakupoholizm. Gdzie szukać pomocy?

 

Podobnie jak inne uzależnienia behawioralne zakupoholizm wymaga diagnozy i specjalistycznej pomocy:

 

Celem konsultacji psychiatrycznej najlepiej zwrócić się Centrum Zdrowia Psychicznego lub Poradni Leczenia Uzależnień, gdy tylko my lub nasze najbliższe otoczenie zorientujemy się, że coś jest nie tak - tłumaczy nasz ekspert.

 

Pacjent może liczyć na wsparcie lekarzy i terapeutów:

 

Podstawą leczenia zakupoholizmu jest terapia uzależnień, ale warto pamiętać, że coraz więcej substancji jest badanych w kierunku skuteczności leczenia uzależnień, dlatego warto rozpocząć diagnostykę i leczenie od gabinetu lekarza psychiatry - podkreśla doktor Gniewko Więckiewicz.

Gniewko Więckiewicz psychiatra 5.00 / 69 opinii artykuły 6 artykułów więcej informacji Umów e‑wizytę więcej informacji

Absolwent Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Lekarz specjalizujący się w psychiatrii. Pracownik Kliniki Psychiatrii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach, naukowiec wyróżniony stypendium za osiągnięcia naukowe.
Zdobywca prestiżowej nagrody Fellowship Award przyznawanej przez Japońskie Towarzystwo Psychiatrii i Neurologii.  Jest to wyjątkowa wyróżnienie, które otrzymuje corocznie dwunastu wybitnych młodych psychiatrów wykazujących znaczne osiągnięcia naukowe i organizacyjne. Do tej pory stypendium to zostało przyznane tylko czterem Polakom.
Współpracuje z naukowcami krajowych i międzynarodowych ośrodków naukowych w tym Tel Aviv University, University of Alberta, Polską Akademia Nauk, Uniwersytetem Medyczny we Wrocławiu. Doświadczenie zdobywał podczas staży zagranicznych na Univille Universidade w Brazylii oraz Universidad de Cantabria w Hiszpanii. Pomaga między innymi osobom z doświadczeniem stresu pourazowego, pacjentom z zaburzeniami zachowania, z zaburzeniami snu, z zaburzeniami pamięci, z zaburzeniami emocjonalnymi, schizofrenią, nerwicą, bezsennością, chorobą Alzheimera. 

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
bezsenność, psychiatra, psycholog
Do jakiego specjalisty udać się z problemem z bezsennością?
Nigdy nie miałam i mam większych problemów z bezsennością. W ostatnich miesiącach jednak...
23.01.2023
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
psychiatra, psycholog
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych?
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych (kojarzenie, koncentracja, pamięć)...
13.01.2023
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
depresja, psychiatra, psycholog
Czy można rozpocząć psychoterapię dopiero gdy leki na depresją zaczną działać?
Czy powinnam iść na psychoterapię mimo, że nie mam siły na pracę nad sobą przez depresję?...
27.12.2022
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
psychiatra, psycholog
Przebodźcowanie - na jakie choroby psychiczne może wskazywać?
Objawem jakich chorób psychicznych jest przebodźcowanie? W tym sensie, że wszystko...
15.12.2022
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
depresja, psychiatra, psycholog
Czy antydepresant pomoże na wszystkie objawy depresji?
Czy antydepresant pomoże na wszystkie objawy depresji, czy niektóre z nich pozostaną mimo...
12.12.2022
Lek może pomóc w zmniejszeniu wielu lub nawet wszystkich objawów choroby, ale pomocna, czy nawet konieczna może być również konsultacja psychoterapeuty. Proszę omówić to z lekarzem prowadzącym leczenie.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana wizyta u psychoterapeuty , aby uzyskać odpowiedź na Pani pytania.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Lek może pomóc w zmniejszeniu wielu lub nawet wszystkich objawów choroby, ale pomocna, czy nawet konieczna może być również konsultacja psychoterapeuty. Proszę omówić to z lekarzem prowadzącym leczenie.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑recepty lub zwolnienia lekarskiego   umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 13308 opinii
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
4.95 / 76 opinii
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.96 / 462 opinie
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.80 / 670 opinii
Umów wizytę