1. Artykuły
  2. Prokrastynacja. Dlaczego odkładamy obowiązki na później?

Prokrastynacja. Dlaczego odkładamy obowiązki na później?

To tylko pozorny odpoczynek, chwilowe „nicnierobienie”, uniknięcie działania, które powoduje wyrzuty sumienia, frustrację i złość. Prokrastynacja. Nie należy mylić jej z lenistwem. Osoba leniwa czerpie przyjemność z możliwości odpoczywania, jest zadowolona z tego, że nic nie robi, czuje się dobrze. Prokrastynacja z kolei daje jedynie chwilową ulgę - wyjaśnia psycholog i oligofrenopedagog Magdalena Wysokińska.

Prokrastynacja. Dlaczego odkładamy obowiązki na później?
Spis treści
Prokrastynacja. Może dotknąć każdego z nas Jak ujawnia się prokrastynacja? Kim jest prokrastynator? Odwlekanie może prowadzić do depresji Prokrastynacja. Konsekwencje Jak zmienić prokrastynacyjne nawyki?

Prokrastynacja. Może dotknąć każdego z nas

 

Jutro, jutro to zrobię na pewno! Jeszcze chwilka, godzina, pół, kwadrans i zaraz się do tego zabiorę… Przypomnijcie sobie, ile razy toczyliście takie dialogi z samym sobą, przekonując siebie, że potrzebuję jeszcze czasu, żeby móc wywiązać się ze swoich obowiązków. Prokrastynacja to zjawisko powszechnie znane, często pojawiające się w żartach, memach internetowych szczególnie tych związanych ze studencką sesją.

 

Jest to odwlekanie, odkładanie wykonywania zadań, przekładanie wszystkiego „na później”. Nie chodzi jedynie o przełożenie czegoś na następny dzień, aby mieć chwilę wytchnienia. Przekładanie staje się nawykiem, a odkładane zadania gromadzą się, wywołując stres, strach przed konsekwencjami związanymi z niepodołaniem obowiązkom oraz lęk - objaśnia mechanizm prokrastynacji psycholog Magdalena Wysokińska.

 

I dodaje, że  utożsamianie prokrastynacji z lenistwem jest błędem:

 

Prokrastynacji nie jest jednoznaczna z lenistwem. Osoba leniwa, czerpie przyjemność z możliwości odpoczywania, jest zadowolona z tego, że nic nie robi, czuje się dobrze. Prokrastynacja z kolei daje jedynie chwilową ulgę. Przełożony termin realizacji kolejnych zadań ciągle się przybliża, a wraz z nim pojawia się obniżenie nastroju i poczucie winy. Zazwyczaj odkładanie obowiązków na później przytłacza daną osobę znacznie bardziej, niż konieczność wykonania zadań i powoduje jej cierpienie.

 

Cierpienie osoby jest tym, co od różnią zwykłe prokrastynowanie od problematycznego. Prokrastynacja nie jest zaliczana jednak do chorób, co nie znaczy, że nie rodzi realnego niebezpieczeństwa dla dobrostanu człowieka:

 

Nasilona, utrwalona prokrastynacja może być traktowana jak problem, patologia, która często łączone jest z ADHD, a także depresją. Może także wpływać na podejmowanie ryzykownych zachowań, takich jak hazard czy też nadużywanie alkoholu - tłumaczy ekspertka.

arrow Wypalenie zawodowe - narastający problem. Jak je zdiagnozować?
arrow Pedantyzm. Kiedy sprzątanie jest obsesją
arrow Te słowa ranią! Przemoc werbalna w rodzinie
arrow Dobry stres, nie jest zły? Co nas stresuje najczęściej?
arrow Niskie poczucie własnej wartości. Jak pomóc nastolatkowi?
arrow Utrata przyjemności z bycia rodzicem. Kogo dotyka wypalenie rodzicielskie?

Jak ujawnia się prokrastynacja?

 

Prokrastynacja może ujawnić się wszędzie tam, gdzie konieczna jest nasza aktywność i zaangażowanie. Niemniej jednak najłatwiej zidentyfikować ją w sferach edukacyjnych i zawodowych.

 

Obserwujemy pogorszenie się ocen, niezaliczanie egzaminów, brak premii motywacyjnych, nagród, dodatków w ekstremalnych przypadkach zwolnienie z pracy czy skreślenie z listy studentów. Prokrastynacja w życiu codziennym, osobistym także może doprowadzić do napięć czy konfliktów. Bycie w relacji z partnerem, który wciąż odkłada istotne zadania typu dokonywanie opłat, robienie przeglądów, umawianie się na wizyty może być dużym wyzwaniem - wymienia trudności wynikające z bycia prokrastynatorem Magdalena Wysokińska.

 

Okazuje się, że odkładanie wszystkiego na później może też zakłócić życie rodzinne:

 

Pamiętajmy, że prokrastynator odkłada i przekłada wykonywanie ważnych czynności, ale nie da się tego robić w nieskończoność. Zwykle jest jakiś deadline, podczas którego trzeba się zmobilizować i wykonać w tydzień zadania zaplanowane na 6 miesięcy. Odkładacz jest wówczas całkowicie wyłączony  z życia rodziny, a później na tyle zmęczony, że trudno jest o budowanie bezpiecznej relacji.

 

Warto pamiętać, że praca nad swoimi szkodliwymi czy niezdrowymi nawykami, np. rozpoczęcie diety czy rzucenie palenia papierosów odkładane każdego dnia na „później” to również prokrastynacja.

 

Kim jest prokrastynator?

 

Najprostszą możliwą odpowiedzią jest, że absolutnie każdy z nas od czasu do czasu odwleka.

 

Jeżeli prokrastynujesz to znaczy, że jesteś, żyjesz - przekornie odpowiada nasza ekspertka.

 

Statystyki wskazują jednak tych, którzy z problemem prokrastynacji mierzą się przez dłuższy czas:

 

Jeśli chodzi o chroniczne zwlekanie, to obecnie uważa się, że prokrastynacja dotyka od około piętnastu do dwudziestu procent społeczeństwa. Zapewne jednak, w przypadku uczniów i studentów ten odsetek jest znacznie wyższy. Statystyki mówią nawet o  80-90% „odwlekaczy” w tych grupach społecznych. Często zdarza się także w grupie zawodów kreatywnych - dodaje psycholożka Magdalena Wysokińska.

 

Z tego badania prowadzonego w sześciu krajach europejskich wynika, że najczęściej prokrastynatorami są Polacy i Włosi.

 

Odwlekanie może prowadzić do depresji

 

Skłonność do prokrastynowania może świadczyć o perfekcjonizmie, dużym lęku przed porażką, o pewnym sposobie myślenia, związanym z przecenianiem wagi i trudności zleconego zadania, a niedocenianiem swoich możliwości w zakresie wykonania tego zadania. Prokrastynacja może więc dotykać osoby o niskim poczuciu własnej wartości:

 

Prokrastynacja to często domena osób z rysem perfekcjonistycznym. Perfekcjonista jak wykonuje zadanie, robi to na co najmniej 100%. Wykonanie takiego zadania jak sprzątnięcie szafy może zająć wiele godzin lub dni. A i tak nigdy nie jest zrobione wystarczająco dobrze. Perfekcjoniści mają wobec siebie bardzo wysokie oczekiwania i poprzeczkę ustawioną na poziomie niemożliwie wysokim. Wobec tego całkiem zrozumiałe jest, że wiele osób w takiej sytuacji, woli uniknąć nieprzyjemności związanej z nieuniknioną porażką, więc odkłada je na później, by nie mierzyć się możliwym niepowodzeniem - tłumaczy nasza rozmówczyni.

 

Pamiętajmy, że jeżeli prokrastynacja jest chroniczna, to powoduje wysoki poziom stresu, obniżenie nastroju, a to z kolei może prowadzić do depresji.

 

Prokrastynacja. Konsekwencje

 

Konsekwencje prokrastynowania możemy podzielić na krótkofalowe i długofalowe.

 

Krótkofalowe związane są z emocjami pozytywnymi, odczuwanymi w momencie decyzji o niepodejmowaniu działania. Najczęściej jest to radość, poczucie przyjemności, ulga związana z uniknięciem dyskomfortu. Działa to na zasadzie negatywnego wzmocnienia, bo za jakiś czas znowu pojawi się chęć odczucia tej ulgi i zamiast rozpocząć wykonywanie jakiegoś zadania domowego czy zawodowego można posłużyć się prokrastynowaniem jako sposobem poradzenia sobie - wyjaśnia Magdalena Wysokińska.

 

I ostrzega:

           

Po tych krótkofalowych pojawiają się negatywne, długofalowe konsekwencje prokrastynacji. Są to konsekwencje zewnętrze i wewnętrzne. Gdy długo, często odwlekamy, zaczynamy zmaganie z trudnymi myślami: jestem beznadziejna, do niczego się nie nadaję, nigdy mi się nie uda. Natłok takich myśli prowadzi do negatywnego nastroju. Pojawia się lęk, przerażenie związane z powiększającą się liczbą obowiązków. Może także pojawiać się złość, gniew, frustracja, wstyd i poczucie winy.

 

Zewnętrzne konsekwencje natomiast, to takie które widać „gołym okiem”. Takie, które może zauważyć ktoś z zewnątrz, nawet jeśli nie jest to ktoś szczególnie bliski.

 

Konsekwencje zewnętrzne możemy podzielić na takie związane z efektywnością między innymi gorsze oceny w szkole, pracy, gorsze wyniki w pracy, gorsze wyniki zawodowe, zwolnienie z pracy. Sądowe: kary, grzywny, najczęściej za zwlekanie z opłatami. Zdrowotne: zwlekanie z pójściem do lekarza - dopowiada psycholożka.

 

Jak zmienić prokrastynacyjne nawyki?

 

W procesie zmiany szkodliwego nawyku odwlekania bardzo ważna jest zmiana postrzegania własnej osoby oraz sposobu myślenia. Zdecydowanie łatwiej jest tego dokonać podczas terapii.

 

Jednym ze sposobów, aby prokrastynacji uniknąć jest planowanie i dzielenie zadań na etapy, wytyczanie sobie mniejszych celów, których realizacja przybliża do realizacji całości zadania. Warto sobie rozplanować działania, np. w tabelkach i punkt po punkcie wykonywać mniejsze fragmenty. Dzięki takiemu działaniu ogrom wysiłku i pracy włożony w realizację całego zadania nas nie przytłoczy. Realizacja mniejszych zadań pozytywnie wpłynie również na motywację do dalszego działania - krok po kroku tłumaczy ekspertka, Magdalena Wysokińska.

 

I dodaje, że dobrym pomysłem jest także wypisanie sobie korzyści i strat jakie przynosi odwlekanie.

 

Warto zadać sobie pytanie – czy w ogóle warto odwlekać rzeczy w czasie, skoro można zrobić je i mieć czas na przyjemności? Poszerzanie samoświadomości, dopytanie samego siebie co daje mi odwlekanie, co dobrego mi to przynosi, dlaczego z taką łatwości odkładam wykonywanie zadań, kiedy to się zaczęło.

 

Najważniejsze to pamiętać, że prokrastynacja jest nawykiem, który trudno jest przerwać i który, choć nie jest chorobą, do powstawania chorób może się przyczynić.

 

Pomocna w radzeniu sobie może być psychoedukacja i psychoterapia. Szczególnie polecana jest psychoterapia poznawczo - behawioralna - reasumuje nasza rozmówczyni.

Magdalena Wysokińska psycholog, oligofrenopedagog artykuły 2 artykuły więcej informacji Umów e‑wizytę więcej informacji
Psycholog i oligofrenopedagog, absolwentka Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS i Akademii Pedagogiki Specjalnej. Posiada wieloletnie doświadczenie zawodowe w pracy z dziećmi i młodzieżą:
 
  • z trudnościami emocjonalnymi
  • z trudnościami szkolnymi
  • zaburzeniami zachowania
  • zaburzeniami rozwojowym
 
W swojej pracy prowadzi terapię z rodzicami z trudnościami wychowawczymi w celu poprawy relacji rodzinnych. Posiada szerokie doświadczenie w pracy z osobami niepełnosprawnymi - fizycznie i intelektualnie, osobami z zaburzeniami osobowości, lękowymi oraz cierpiących na depresję. 
Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
depresja, psychiatra, psycholog
Czy antydepresanty mogą pomóc w psychoterapii?
Przez depresję nie mam siły pracować nad sobą na psychoterapii. Czy dzięki antydepresantowi będę...
16.11.2022
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Można zastosować lek farmakologiczny lub spróbować odmienić sposób myślenia . Zamiast : "Przez depresję nie mam siły pracować nad sobą na psychoterapii "mówić i powtarzać : "Mam chęć uczestniczyć w zajęciach psychoterapii, ponieważ to jest dla mnie dobre i korzystne"
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Najlepsze efekty leczenia depresji osiągamy poprzez leczenie farmakologiczne w połączeniu z psychoterapią - zapraszam na konsultacje online - wytłumaczę dokładnie wytyczne postępowania - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Jakub Woźniak
Zbigniew Walter
internista, lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób wewnętrznych
Umów wizytę
wskazana konsultacja psychiatryczna i ewentualne wdrożenie farmakoterapii
psychiatra, psycholog
Co może świadczyć o zaburzeniu obsesyjno-kompulsyjnym?
Czy natrętne, codzienne nucenie piosenek w myślach jest zaburzeniem obsesyjno-kompulsyjnym?
20.10.2022
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Gdy w ciągu dnia nucimy w myślach tę samą piosenkę, i następnego dnia ponownie powtarza się myślenie, nucenie jakiegoś utworu, to może to być zaburzenie obsesyjno-kompulsywne( skrót OCD, od angielskiego obsessive-compulsive disorder, a potocznie nerwica natręctw). Stan taki zakłóca myślenie i koncentrację w dniu codziennym np. przy wykonywaniu pracy, w nauce i innych czynnościach.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Tak; zalecana jest konsultacja psychologiczna.
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Należy przeprowadzić dokładniejszy wywiad - zapraszam na wizytę - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Jakub Woźniak
psychiatra, psycholog
Czy można zdiagnozować autyzm u dziecka w ramach wizyty online?
Mieszkamy w UK. Syn był w czasie diagnozy na autyzm, ale zmieniły się wytyczne i...
11.10.2022
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Diagnostyka wymaga obserwacji pacjenta, konsultacji i opinii m.in.psychiatry, pedagoga, psychologa; zbierany jest również wywiad od rodziców, nauczycieli. Tak więc diagnostyka powinna odbyć się w warunkach stacjonarnych, z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych kryteriów i wytycznych.
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Diagnostyka wymaga obserwacji pacjenta, konsultacji i opinii m.in.psychiatry, pedagoga, psychologa; zbierany jest również wywiad od rodziców, nauczycieli. Tak więc diagnostyka powinna odbyć się w warunkach stacjonarnych, z uwzględnieniem wszystkich niezbędnych kryteriów i wytycznych.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Proszę zgłosić się do specjalisty w miejscy pobytu pacjenta na wizytę stacjonarną. Podczas wizyty udzieli on odpowiedzi na powyższe pytania.
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Diagnostyka i leczenie wymaga konsultacji stacjonarny - online można jedynie kontynuować leczenie wcześniej zalecone - w razie pytań zapraszam na konsultacje - wytłumaczę dokładnie wytyczne postępowania - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Jakub Woźniak
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
Proszę zgłosić się do specjalisty w miejscy pobytu pacjenta na wizytę stacjonarną. Podczas wizyty udzieli on odpowiedzi na powyższe pytania.
psycholog
Jak można pomóc 9-latce po śmierci ojca, jeżeli psycholog twierdzi, że terapia nie jest potrzebna?
Wypadek wydarzył się 2 miesiące temu. Psycholog na NFZ mówi, że to ja jako...
01.09.2022
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konieczna jest wizyta z dzieckiem u psychologa dziecięcego. Być może na początku nie występowały objawy, ale obecnie wyraźnie widać, że dziecko potrzebuje wsparcia. Ma lęk przed czymś złym, co się może wydarzyć, boi się , aby bliskim nic się nie stało , ma lęk przed śmiercią swoją i bliskich. Powstała dysharmonia , i koniecznie trzeba doprowadzić stan emocji do równowagi. W razie pytań, zapraszam na konsultację.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Terapia u psychologa jest niezbędna, zarówno dla Pani jak i dziecka.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja u psychiatry dziecięcego.
Proszę zacząć od psychologa szkolnego, radziłbym też zwrócić się z córeczką do psychiatry dziecięcego.
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Zapraszam na konsultację - poszerzymy wywiad - pozdrawiam specjalista medycyny rodzinnej lekarz Woźniak Jakub
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
zalecam wizytę u lekarza psychiatry oraz psychologa
psycholog
Jak pomóc mężowi, który bardzo się wszystkim przejmuje, jest nadpobudliwy i ma częste zmiany nastroju?
Witam. Mój mąż jest bardzo uczuciowym i troskliwym mezczyzna. Duzo w nim energii, ćwiczy...
30.08.2022
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Wskazana wizyta u psychologa, regularna terapia mogłaby pomóc. Dodatkowo proszę rozważyć konsultację psychiatryczną, ale także zgłosić się do lekarza rodzinnego, aby wykonać badania kontrolne laboratoryjne.
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Zapraszam na konsultacje online - wytłumaczę dokładnie wytyczne postępowania - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Jakub Woźniak
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑recepty lub zwolnienia lekarskiego   umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 11692 opinie
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.95 / 284 opinie
Zbigniew Walter
internista, lekarz chorób wewnętrznych, specjalista chorób wewnętrznych
4.90 / 543 opinie
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.80 / 670 opinii
Umów wizytę