1. Artykuły
  2. Jak budować odporność psychiczną?

Jak budować odporność psychiczną?

Zabiegani, niepewni, przewidujący katastrofę - tak można oględnie scharakteryzować znaczną część populacji Polaków w wieku produkcyjnym. Jak radzą sobie z obciążeniami? Czy dbają o swoją odporność psychiczną? Na co powinniśmy zwrócić uwagę, by zachować równowagę psychiczną? Na te i wiele innych pytań odpowiada psycholożka Magdalena Wysokińska.

Jak budować odporność psychiczną?
Spis treści
Odporność psychiczna. Co to takiego? Rola odporności psychicznej Filary odporności psychicznej Jak rozpoznać osobę odporną psychiczną? Co osłabia naszą odporność psychiczną? Jak wzmacniać odporność psychiczną?

Odporność psychiczna. Co to takiego?

 

Odporność psychiczna zwana jest inaczej rezyliencją. Wg dr. Petera Clough’a  „Odporność psychiczna to zdolność człowieka do radzenia sobie z wyzwaniami, presją i trudnościami, która determinuje jego odporność na stres.” Wydaje się, że ta definicja w pełni wyjaśnia to zjawisko - tłumaczy ekspertka Magdalena Wysokińska.

 

Naukowcy uważają odporność psychiczną za cechę osobowości uwarunkowaną przez czynniki genetyczne, które podlegać mogą modyfikacji.

 

Odpornosć psychiczna to zdolność, umiejętność, a więc dobra wiadomość jest taka, że naszą odporność psychiczną możemy doskonalić na każdym etapie życia, poprzez doświadczenie oraz wykształcenie pewnych nawyków - dodaje psycholożka.

arrow Dobrostan psychiczny. Jak czerpać satysfakcję z codzienności?
arrow Załamanie nerwowe. Kiedy organizm daje ci czerwoną kartkę
arrow Kiedy zakupy stają się problemem. Zakupoholizm
arrow Seks w związku. Jak się przełamać i zacząć rozmawiać z partnerem?
arrow Psychoonkolog: nie mów choremu, że będzie dobrze
arrow Przebodźcowanie. Psycholog: im mniej czynności na raz, tym lepiej

Rola odporności psychicznej

 

Kiedy szczególnie czerpiemy z tej umiejętności? Na pewno w sytuacjach niestandardowych, które wymagają od nas rezygnacji z przyjętych schematów i rytuałów:

 

Odporność psychiczna  jest szczególnie istotna i najbardziej potrzebna, gdy spotkają nas zawirowania, kryzysy w życiu codziennym. Rezyliencja pozwala poradzić sobie z takimi wyzwaniami i powrócić do normy sprzed wyzwania lub nawet czyni nas silniejszymi - wyjaśnia ekspertka.

 

 

Co ciekawe wysoka odporność psychiczna ułatwia nam podejmowanie decyzji o zmianie i ryzyku, jakie ona niesie:

 

Odporność psychiczna pozwala adaptować się do zmian, zatem osoby z niższą odporność będą zmian się obawiały, unikały zaś osoby rezylientne z łatwością, a być może nawet chętnie w procesie zmian będą uczestniczyły, podejmowały wyzwania związane z m.in. zmianą pracy, miejsca zamieszkania - tłumaczy ten mechanizm Magdalena Wysokińska.

 

Filary odporności psychicznej

 

Peter Clough i Doug Stycharczyk wspólnie zaprezentowali narzędzie psychologiczne zwane Kwestionariuszem Odporności Psychicznej.

 

W toku swoich badań zauważyli oni, że osoby które dobrze sobie radzą ze stresem, presją i wyzwaniami, zwykle charakteryzują się wysokimi wynikami w obszarze czterech „C”. Zatem określili cztery podstawowe filary odporności psychicznej. Im większe jest ich natężenie, tym większa jest odporność psychiczna jednostki - tłumaczy psycholożka.

 

Cztery filary, o których mowa to:

  • Pewność siebie (confidence) – powinniśmy wiązać ją z wiarą we własne możliwości, ujawniająca się również w relacjach z innymi osobami. Dotyczy ona też sposobu radzenia sobie z niepowodzeniami.
  • Zaangażowanie (commitment) – jest to konsekwencja w drodze do osiągnięcia założonych celów oraz poczucie odpowiedzialności za jakość wykonanych zadań.
  • Kontrola (control) – rozumiana jest jako sprawczości, czyli poczucie wpływu na swoje życie, a także wewnętrznej kontroli własnych emocji.
  • Wyzwanie (challenge) – oznacza odwagę do wychodzenia poza strefy komfortu oraz traktowanie trudności życiowych,  jako szansy na adaptację nowych umiejętności.

 

Jak rozpoznać osobę odporną psychiczną?

 

Osoby odporne psychicznie często zwracają uwagę efektywnością swoich działań, nawet jeśli wykonują je w warunkach presji i ograniczeń czasowych, świadomością emocji i umiejętnościami zarządzania nimi, samodyscypliną, optymizmem, zgodą na otaczającą rzeczywistość, szczegółowymi planami na przyszłość.

 

Osoby odporne psychicznie cechuje lepsze samopoczucie, pozytywne nastawienie do świata, częściej też czują się spełnione w relacjach międzyludzkich, zarówno tych prywatnych, jak i zawodowych. Mają zdolność do akceptowania porażek, niepowodzeń traktując je jako kolejne doświadczenie - wyjaśnia psycholożka.

 

Osoby takie dobrze radzą sobie ze stresem, ponieważ mają umiejętność obniżania napięcia. Dlaczego?

 

To proste: nie boją się niepowodzeń szukają nowych rozwiązań zatem są kreatywne i odważne. Rezyliencja umożliwia szybszy powrót do  normy po trudnym doświadczeniu, osoby odporne psychicznie adaptują  się do nowej sytuacji, łatwiej się w niej odnajdują - dodaje.

 

Odporni psychicznie lepiej radzą sobie też ze zmęczeniem, zachowują równowagę i spokój w codziennym życiu.

 

Co osłabia naszą odporność psychiczną?

 

Codziennie jesteśmy narażeni na kryzys w tej materii. Co wtedy?

 

Gdy nasza  odporność psychiczna jest osłabiona, gorzej radzimy sobie z wyzwaniami, nawet najdrobniejsza rzecz wyprowadza nas z równowagi, skupiamy się na negatywach - precyzuje psycholożka.

 

I dodaje:

 

Rezyliencję osłabia zamartwianie się, szczególnie rzeczami, na które nie mamy wpływu, długotrwały, chroniczny stres i przemęczenie, słabsza kondycja fizyczna, bierność, brak aktywności, choroby, brak wiary w swoje możliwości, brak sieci wsparcia społecznego lub nieumiejętność korzystania z takiego wsparcia.

 

Odporność psychiczną osłabiać może także stawianie sobie nierealistycznych, niemożliwych do zrealizowania celów, np. dla osoby która nigdy nie trenowała, będzie to przygotowanie się w ciągu miesiąca do przebiegnięcia maratonu i zajęcie miejsca w pierwszej 5.

 

Jak wzmacniać odporność psychiczną?

 

Magdalena Wysokińska podpowiada również, jak wzmocnić swoją odporność psychiczną. W pierwszej kolejności warto zastanowić się i popracować  nad poniższymi aspektami:

 

  • umiejętność rozpoznawania i regulowania emocji, np. poprzez relaksację, czy wysiłek fizyczny;
  • zmiana sposobu myślenie, zwracanie uwagi na ilość i rodzaj zniekształceń poznawczych, jakie się u nas pojawiają. Większe skupianie się na pozytywach i przyjęcie afirmatywnego stosunku do życia;
  • celebrowanie, docenianie sukcesów, nawet tych pozornie mało istotnych;
  • poznanie swoich mocnych stron, które zadania wykonujesz z łatwością i w czym jesteś dobry, jakie są twoje talenty;
  • zaakceptowanie swoich słabości;
  • robienie codziennego podsumowania dnia i wyciąganie konstruktywnych wniosków, można zastanowić się, co zrobiliśmy dobrze, czego się nauczyliśmy i z czego jesteś zadowolony, a także co następnym razem warto  zrobić inaczej, może lepiej;
  • zwiększenie samoświadomości;
  • dbanie o relacje z bliskimi, utrzymywanie dobrego, serdecznego kontaktu z ludźmi.

 

W budowaniu większej odporności psychicznej mogą przydać się także np. treningi asertywności oraz praca z psychologiem czy psychoterapeutą.

Magdalena Wysokińska psycholog, oligofrenopedagog artykuły 4 artykuły więcej informacji Umów e‑wizytę więcej informacji
Psycholog i oligofrenopedagog, absolwentka Uniwersytetu Humanistycznospołecznego SWPS i Akademii Pedagogiki Specjalnej. Posiada wieloletnie doświadczenie zawodowe w pracy z dziećmi i młodzieżą:
 
  • z trudnościami emocjonalnymi
  • z trudnościami szkolnymi
  • zaburzeniami zachowania
  • zaburzeniami rozwojowym
 
W swojej pracy prowadzi terapię z rodzicami z trudnościami wychowawczymi w celu poprawy relacji rodzinnych. Posiada szerokie doświadczenie w pracy z osobami niepełnosprawnymi - fizycznie i intelektualnie, osobami z zaburzeniami osobowości, lękowymi oraz cierpiących na depresję. 
Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
bezsenność, psychiatra, psycholog
Do jakiego specjalisty udać się z problemem z bezsennością?
Nigdy nie miałam i mam większych problemów z bezsennością. W ostatnich miesiącach jednak...
23.01.2023
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
psychiatra, psycholog
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych?
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych (kojarzenie, koncentracja, pamięć)...
13.01.2023
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
depresja, psychiatra, psycholog
Czy można rozpocząć psychoterapię dopiero gdy leki na depresją zaczną działać?
Czy powinnam iść na psychoterapię mimo, że nie mam siły na pracę nad sobą przez depresję?...
27.12.2022
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
psychiatra, psycholog
Przebodźcowanie - na jakie choroby psychiczne może wskazywać?
Objawem jakich chorób psychicznych jest przebodźcowanie? W tym sensie, że wszystko...
15.12.2022
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
depresja, psychiatra, psycholog
Czy antydepresant pomoże na wszystkie objawy depresji?
Czy antydepresant pomoże na wszystkie objawy depresji, czy niektóre z nich pozostaną mimo...
12.12.2022
Lek może pomóc w zmniejszeniu wielu lub nawet wszystkich objawów choroby, ale pomocna, czy nawet konieczna może być również konsultacja psychoterapeuty. Proszę omówić to z lekarzem prowadzącym leczenie.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana wizyta u psychoterapeuty , aby uzyskać odpowiedź na Pani pytania.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Lek może pomóc w zmniejszeniu wielu lub nawet wszystkich objawów choroby, ale pomocna, czy nawet konieczna może być również konsultacja psychoterapeuty. Proszę omówić to z lekarzem prowadzącym leczenie.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑recepty lub zwolnienia lekarskiego   umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 13308 opinii
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
4.95 / 76 opinii
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.96 / 462 opinie
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.80 / 670 opinii
Umów wizytę