mgr Daria Matynia

Trauma to coś, czego wiele osób doświadcza w różnych momentach swojego życia, choć często nie zdajemy sobie sprawy z tego, jak głęboko może wpłynąć na nasze samopoczucie i sposób postrzegania świata. Może to być nagłe, szokujące wydarzenie, jak wypadek czy strata kogoś, ale także długotrwałe, trudne doświadczenia życiowe, które stopniowo zaburzają naszą stabilność emocjonalną. Choć każdy z nas reaguje na traumę inaczej, zrozumienie jej natury może pomóc w rozpoznaniu własnych emocji, reakcji i, co najważniejsze, w znalezieniu drogi do zdrowienia i skutecznego poradzenia sobie z traumą.

Trauma to psychologiczna reakcja na doświadczenie skrajnie stresującego wydarzenia, które przewyższa zdolności danej osoby do poradzenia sobie z nim. Może ona wynikać z jednorazowego zdarzenia lub z długotrwałego narażenia na sytuacje zagrażające zdrowiu lub życiu. Trauma może prowadzić do długotrwałych skutków emocjonalnych, psychicznych i fizycznych.

Trauma może przybierać różne formy, w zależności od charakteru doświadczenia i jego intensywności. Trauma prosta to reakcja na pojedyncze, ekstremalne wydarzenie, które przekracza możliwości osoby do poradzenia sobie z nim. Przykładami są wypadki samochodowe, naturalne katastrofy, takie jak trzęsienia ziemi czy huragany, akty przemocy, takie jak napady lub gwałty, a także nagła śmierć bliskiej osoby. Te zdarzenia są silnym szokiem dla psychiki, ale zazwyczaj są jednorazowe.

Trauma złożona jest wynikiem długotrwałego narażenia na niebezpieczne, stresujące lub destrukcyjne sytuacje. Przykłady obejmują przemoc domową, gdzie osoba przez długi czas doświadcza nadużyć fizycznych lub emocjonalnych, wykorzystywanie seksualne w dzieciństwie, chroniczne zaniedbanie emocjonalne oraz życie w strefie konfliktu zbrojnego. W takich przypadkach trauma rozwija się powoli, w wyniku kumulacji trudnych doświadczeń, co prowadzi do głębszych i bardziej skomplikowanych konsekwencji psychicznych.

Trauma rozwojowa odnosi się do traumatycznych wydarzeń przeżywanych w dzieciństwie, które mają długotrwały wpływ na rozwój emocjonalny i psychologiczny dziecka. Przykładem mogą być chroniczne zaniedbanie, przemoc lub separacja od rodziców. Dzieci, które dorastają w takich warunkach, często doświadczają trudności w relacjach, samoocenie i rozwoju zdrowych sposobów radzenia sobie w dorosłym życiu.

Ostatnim typem jest trauma wtórna, która dotyka osoby zawodowo zajmujące się ofiarami traumy, takie jak terapeuci, ratownicy medyczni czy pracownicy socjalni. Przez kontakt z cierpieniem innych, osoby te mogą doświadczyć stresu związanego z empatią i współczuciem, co prowadzi do wypalenia zawodowego i emocjonalnego wyczerpania.

Jakie są objawy traumy?

Objawy traumy mogą być bardzo różnorodne i zależeć od osoby oraz rodzaju traumatycznego doświadczenia. Wśród typowych symptomów można wyróżnić objawy emocjonalne, takie jak intensywny strach, lęk lub panika, depresja, smutek, poczucie beznadziei, irytacja, złość czy poczucie winy i wstydu.

Mogą również występować objawy poznawcze, w tym natrętne myśli o traumatycznym wydarzeniu, problemy z koncentracją i pamięcią, negatywne przekonania o sobie, innych ludziach i świecie, a także trudności w podejmowaniu decyzji.

Trauma często objawia się także fizycznie – osoby jej doświadczające mogą mieć problemy ze snem, takie jak bezsenność lub koszmary, zmiany apetytu i wagi, chroniczne bóle czy dolegliwości somatyczne, np. bóle głowy i problemy żołądkowe. Zwiększona reakcja na stres, jak drżenie czy nadmierne pocenie się, również jest częstym symptomem.

Z kolei objawy behawioralne mogą obejmować unikanie miejsc, osób lub sytuacji przypominających o traumie, wycofanie się z życia społecznego, samookaleczanie, podejmowanie ryzykownych zachowań oraz nadużywanie substancji, takich jak alkohol czy narkotyki.

Do objawów dysocjacyjnych zalicza się poczucie oderwania od rzeczywistości, czyli depersonalizację lub derealizację, a także amnezję dotyczącą traumatycznego wydarzenia.

Jak skutecznie poradzić sobie z traumą?

Leczenie traumy jest złożonym procesem i może obejmować różne podejścia, w zależności od intensywności objawów i indywidualnych potrzeb pacjenta. Oto kilka najczęstszych metod radzenia sobie z traumą:

Terapia z psychotraumatologiem: to jedno z najbardziej skutecznych sposobów radzenia sobie z traumą, polega na pracy z pacjentem w celu zrozumienia i przetworzenia trudnych emocji oraz wspomnień związanych z traumatycznym wydarzeniem. Psychotraumatolog stosuje m.in. techniki terapeutyczne, takie jak terapia poznawczo-behawioralna, EMDR, terapię ekspozycyjną czy techniki relaksacyjne, aby pomóc pacjentowi odzyskać poczucie bezpieczeństwa i poprawić jakość życia.

Terapia poznawczo-behawioralna (CBT): pomaga pacjentom zrozumieć i zmienić negatywne wzorce myślenia i zachowania związane z traumą.

Terapia ekspozycyjna: Pacjent stopniowo i pod nadzorem terapeuty mierzy się z bodźcami lub sytuacjami wywołującymi lęk, co pomaga mu oswoić traumatyczne wspomnienia.

Terapia EMDR (Desensytyzacja i Przepracowanie Ruchami Oczu): Ta forma terapii pomaga w przetwarzaniu traumatycznych wspomnień za pomocą specyficznych ruchów gałek ocznych i innych bodźców sensorycznych.

Leki: W niektórych przypadkach stosowane są leki, takie jak antydepresanty czy leki przeciwlękowe, które mogą pomóc w redukcji objawów traumy.

Wsparcie społeczne: Znaczenie ma także wsparcie rodziny, przyjaciół i grup wsparcia, które pomagają osobie dotkniętej traumą wrócić do normalnego funkcjonowania.

Techniki relaksacyjne: Takie jak medytacja, mindfulness, joga, czy trening oddechowy, które pomagają obniżyć poziom stresu i napięcia.

W przypadku podejrzenia traumy, ważne jest, aby nie zwlekać z szukaniem pomocy u specjalisty. Wczesna interwencja może zapobiec pogłębieniu się problemów i poprawić jakość życia.

Jeśli rozważasz terapię traumy w Warszawie lub online, skontaktuj się z nami www.e-dobrypsycholog.com