1. Artykuły
  2. Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?

Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?

Nazwa “leki psychotropowe” może nieść ze sobą różne skojarzenia, powszechnie w społeczeństwie raczej negatywne. Jak definiujemy leki psychotropowe i narkotyczne i kto je może przepisać?

Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać? Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?
Spis treści
Czym są leki psychotropowe? Jak działają leki psychotropowe? Rodzaje leków psychotropowych Leki psychoanaleptyczne Leki psycholeptyczne Leki normotymiczne Czy leki psychotropowe uzależniają? Leki psychotropowe w ciąży Leki narkotyczne Kto może przepisywać leki psychotropowe i narkotyczne?

Czym są leki psychotropowe?

 

Leki psychotropowe to substancje wykorzystywane w terapii zaburzeń psychicznych, tj. zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe czy zaburzenia snu. Dzielimy je na leki psychoanaleptyczne (w tym przeciwdepresyjne), psycholeptyczne (w tym przeciwlękowe, przeciwpsychotyczne i nasenne) oraz normotymiczne.

 

arrow Czy zabiegi medycyny estetycznej są bezpieczne?
arrow Jak witamina D wpływa na nasze zdrowie i dlaczego jest niezbędna?
arrow Zastrzyk gotówki w razie choroby? Zobacz, jak go uzyskać!
arrow Jakie są pierwsze objawy ciąży?
arrow Ile kosztuje zabieg powiększania biustu?
arrow Jaka szczoteczka soniczna dla 5-latka będzie najlepsza?

Jak działają leki psychotropowe?

 

Substancje te posiadają zdolność do przenikania bariery krew-mózg i dzięki temu oddziaływania na funkcje ośrodkowego układu nerwowego. Większość z nich nie wykazuje natychmiastowego działania, a konieczne jest ich długotrwałe stosowanie dla uzyskania spodziewanego efektu terapeutycznego (niejednokrotnie należy spodziewać się rezultatów dopiero po kilku tygodniach). Najczęściej są one stosowane w połączeniu z odpowiednimi działaniami z zakresu pomocy psychologicznej, w tym psychoterapii, a rzadko przepisuje się je jako główny i jedyny środek leczenia.

 

Rodzaje leków psychotropowych

 

Pod pojęciem “leki psychotropowe” kryje się szeroka grupa specyficznie działających środków, gdzie wyróżniamy:

 

Leki psychoanaleptyczne

 

Do tej grupy należą:

 

  • leki przeciwdepresyjne

 

Jest to niezwykle rozległa grupa leków, które stosowane są głównie w przypadku zaburzeń depresyjnych występujących w przebiegu zaburzeń nastroju. Ich działania obejmują m.in. wpływ na zwrotny wychwyt określonych neuroprzekaźników w OUN (np. serotoniny), ich degradację, bezpośrednie działanie na określone receptory synaptyczne, a także na przekazywanie sygnałów w neuronie.

 

  • leki psychostymulujące i nootropowe

 

Leki psychostymulujące to takie, które pobudzają stan psychiczny, a większość z nich zalicza się również do środków odurzających. W skład tej grupy wchodzą m.in. kofeina, kokaina, amfetamina, a ze środków sprzedawanych w aptece na receptę piracetam czy winpocetyna. Ich głównym zadaniem jest poprawa koncentracji i pamięci, czyli funkcji poznawczych.

 

Leki psycholeptyczne

 

Czyli leki przeciwpsychotyczne wykorzystywane np. w leczeniu schizofrenii, przeciwlękowe - anksjolityczne (np. benzodiazepiny) o działaniu nasennym i uspokajającym, a także leki nasenne stosowane w sytuacji krótkotrwałego leczenia problemów ze snem.

 

Leki normotymiczne

 

Stosuje się je w celu ustabilizowania nastroju i normalizowania jego zaburzeń, głównie w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Zaliczamy do nich m.in. sole litu, kwas walproinowy czy klozapinę.

 

Czy leki psychotropowe uzależniają?

 

Większość leków psychotropowych nie wykazuje działania uzależniającego, z wyjątkiem benzodiazepin, które silnie uzależniają. Benzodiazepiny stosowane są w leczeniu silnych stanów lękowych, nasennie i przeciwdrgawkowo. Często obawy pacjentów skupiają się na tym, iż gdy już zaczną przyjmować leki psychotropowe, to nigdy się od nich nie uwolnią, z racji tego, że nie będą w stanie ich odstawić. Takie wyobrażenie jest jednak nieprawdziwe. Większość osób po zakończonej terapii odstawia zażywane leki, ale zawsze powinno dziać się to pod okiem lekarza prowadzącego.

 

Leki psychotropowe w ciąży

 

Decyzja co do stosowania u ciężarnych leków psychotropowych jest kwestią indywidualną i powinna być podejmowana tylko i wyłącznie przez lekarza specjalistę. Należy upewnić się, że choroba matki jest na tyle zagrażająca jej i rozwijającemu się płodowi, że przeważa nad ewentualnym ryzykiem jego uszkodzenia w przebiegu farmakoterapii.

 

Leki narkotyczne

 

Do tej grupy zaliczamy opioidowe leki przeciwbólowe stosowane w celu uśmierzenia bólu pooperacyjnego, pourazowego, przewlekłego, a także nowotworowego. Ich działanie polega na blokowaniu receptorów opioidowych, które odpowiadają za transmisję impulsów bólowych do mózgu. Do substancji tych zaliczamy m.in.:

 

  • morfinę,
  • fentanyl,
  • kodeinę,
  • tramadol.

 

UWAGA! Leki opioidowe wywołują szereg groźnych dla życia i zdrowia skutków ubocznych, a także silnie uzależniają. Wykazują działanie depresyjne na ośrodek oddechowy w OUN, co może grozić zatrzymaniem oddechu. Stąd stosowanie tych środków powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarskim.

 

Kto może przepisywać leki psychotropowe i narkotyczne?

 

Wskazane jest, aby leczenie psychiatryczne prowadził lekarz psychiatra, zwłaszcza jeśli leki,  np. antydepresyjne przepisywane są po raz pierwszy - wtedy konieczne jest zebranie pełnego wywiadu psychiatrycznego. W dalszej kolejności lekarz POZ ma możliwość przedłużania wcześniej wystawionych recept, o ile w dokumentacji medycznej jest zawarta historia leczenia pacjenta. Każdy lekarz posiadający prawo do wykonywania zawodu ma prawo do wystawiania tego typu recept, o ile istnieje do tego podstawa.

 

Warto wiedzieć, iż recepty papierowe i elektroniczne na leki, które zawierają substancje narkotyczne i psychotropowe mogą zawierać ilość leku na maksymalnie 90 dni leczenia, a recepta taka ważna jest 30 dni od daty wystawienia. Co więcej, na takim druku powinny znajdować się ściśle określone informacje o sposobie dawkowania i łącznej dawce leku.

 

Recepta online - jeśli potrzebujesz recepty, skorzystaj z konsultacji z lekarzem dzięki haloDoctor. W przypadku braku możliwości skorzystania z wizyty stacjonarnej, zachęcamy do umówienia się na konsultację online, w formie wideorozmowy.

 

haloDoctor nie jest placówką medyczną, a powyższy tekst ma jedynie charakter poglądowy, nie stanowi wykładni prawa.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online

Wypełnij formularz recepty i przejdź do konsultacji lekarskiej online.

Recepta online. Konsultacja lekarska
w 5 min / 59zł

pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
Lekarz po zapoznaniu się z danymi każdorazowo decyduje o zasadności wystawienia recepty.
Najnowsze pytania pacjentów
Czy mogę do dotychczas zażywanych leków psychotropowych dołączyć dodatkowe na bezsenność?
Przyjmuję leki psychotropowe, a mianowicie wenflaksynę i kwetiapinę. Czy można by było jeszcze do tego dołączyć jakiś lek nasenny na bezsenność gdybym odwiedził psychiatrę? Ponieważ zmagam się z ekstremalną bezsennością w ostatnich dniach.
Katarzyna Lorentz-Nejno
lekarz rehabilitacji medycznej, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Lekarz psychiatra dobierze odpowiednie leczenie zaburzeń snu. Czasem wystarcza zmiana pory podawania leków przeciwdepresyjnych.
Marcin Myszura
lekarz
Umów wizytę
Należy skonsultować się z psychiatrą.
Czy zapisując się na konsultację, mam szansę ma pomóc?
Od kilku dni cierpię na napady nieuzasadnionego w danym momencie lęku. Wczoraj wieczorem objawy zaczęły się nasilać, powodując uczucie "braku tlenu w powietrzu", przez co zaczynam wpadać w panikę, mimo że wszystkie moje parametry są w normie. Ok pół roku temu miałam podobną...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Dawid Luwański
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Badanie krwi, a zaburzenia psychiczne.
Poziom, jakich witamin (oprócz witaminy D) warto sobie zbadać, żeby wykluczyć somatyczne podłoże depresji, nerwicy lękowej i fobii społecznej?
Agnieszka Nowotnik
rehabilitant podologiczny, ortopodolog, dietetyk, podolog, dermatolog
Umów wizytę
dzien dobry; zalecam zrobić badania morfologii z rozmazem, oraz poszerzyć pakiet o żelazo, ferrytynę, b12 i kwas foliowy;
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Czy w tym przypadku może pomóc jeszcze neurolog, czy już psychiatra/psycholog? 
Ojciec 63 lata, ok. 10 lat po udarze. Jakiś czas przed udarem wystąpił zawał. Leczony stale na nadciśnienie. Fizycznie w pełni sprawny, nie znam niestety większej ilości szczegółów udaru, w jakiej części mózgu miał miejsce itp. Problemem natomiast jest zmiana w zachowaniu...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Czy psychiatrze albo psychoterapeutce należy powiedzieć o innych problemach zdrowotnych, jakich doświadczamy?
Ja mam ich bardzo wiele, też parę wstydliwych, nie wiem, czy trzeba o nich wszystkich powiedzieć. U mnie to hemoroidy, grzybica paznokci, nieregularny okres, krótkowzroczność, nadwaga, rozstępy, wycięty woreczek żółciowy, wysoki cholesterol, refluks, wysoki puls (obniżany...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy te kwestie skonsultować z psychiatrą prowadzącym.
Mam objawy depresji, fobii społecznej i nerwicy lękowej.
W związku z tym chciałabym wiedzieć, czy te przypadłości to zaburzenia psychiczne, czy choroby psychiczne? Ktoś mi powiedział, że schizofrenia czy CHAD to choroby psychiczne, a co z tym co ja mam?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Czy to możliwe, że jest to spowodowane nerwami/nerwicą?
Męczy mnie okropny lęk związany z dziwnym dźwiękiem pojawiającym się przy braniu pełnego, głębokiego oddechu (np. przy ziewaniu). Jest to dźwięk jakby "pompki" przy wdechu, towarzyszy temu napięcie klatki piersiowej. Zdarza się to rzadko, z reguły gdy zaczynam o tym uporczywie myśleć,...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy psychiatra może mi wystawić zwolnienie za tamte dni?
Zdiagnozowano u mnie depresje i zaburzenia lękowe. Z tego powodu kilka razy wzywałem karetkę i jeździłem na SOR (tachykardia, zawroty głowy, skoki ciśnienia). Z tego powodu straciłem prace w Listopadzie. Niestety zostałem zdiagnozowany dopiero teraz. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Tak może - w tej sprawie należy zwrócić się do psychiatry prowadzącego obecnie leczenie.
Czy moje objawy mogą mieć związek z długotrwałym używaniem telefonu?
Odkąd skończyłam szkołę, nie mogłam znaleźć sobie żadnego zajęcia, większość czasu w ciągu dnia spędzam z telefonem. Ostatnio odczuwam zawroty głowy, ale nie takie zwykłe. Tzn nie kręci mi się w głowie, tylko czuje się, jakbym miała zaraz zemdleć lub upaść, ale nigdy się to nie dzieje. Czuje po...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy to normalne w fobii społecznej i podobnych zaburzeniach?
Mam niemożność powiedzenia, że czegoś nie wiem, przyznania się, że coś nie działa albo że źle się czuję w sytuacjach społecznych z ludźmi spoza grona moich bliskich. Mam tak przez fobię społeczną. Już wyjaśniam, o co w tym chodzi w moim przypadku. Nie umiem powiedzieć, że czegoś nie wiem na...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Czy wizyty u psychiatry w formie teleporad są tak samo skuteczne jak te odbywające się stacjonarnie?
Ja będę miała teleporady u psychiatry, pierwsze dwie wizyty odbędą się stacjonarnie, a reszta już w formie teleporad, bo nie mam jak dojeżdżać.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tej sprawie należy skonsultować się ze swoim psychiatrą, u którego będą odbywały się wizyty.
Jakub Garbacki
psychiatra, Psychiatra dzieci i młodzieży, lekarz rodzinny
Umów wizytę
tak, wizyta w formie teleporady niczym się nie rózni od wizyty w gabinecie stacjonarnym poza tym że jest realizowana za pomocą środków telemedycznych (wideorozmowa, telefon). w naszej poradni proMind Telemedycyna wykonujemy już od wielu lat skutecznie wizyty i pacjenci bardzo chwalą sobie taką formę diagnostyki i terapii. umożliwia ona właśnie dotarcie do psychiatry nawet z bardzo odległych miejsc Polski, Europy czy świata.
Victoria Perovic-Kaczmarek
lekarz
Umów wizytę
decyzje o formie wizyty podejmuje lekarz psychiatry prowadzący leczenie.
Czy moje lęki są uzasadnione?
Mam tak, że jak mam iść do psycholożki to się boję, stresuję i najchętniej bym nie szła, a podczas wizyty chcę, żeby jak najszybciej dobiegła końca. I mam tak też z psychiatrką. Jest tak przez moją fobię społeczną. Teraz obawiam się, że będzie tak też z psychoterapeutką, z którą zacznę się...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Bartosz Rybienik
psycholog, psycholog dziecięcy
Umów wizytę
Lęki zazwyczaj są nieuzasadnione. Ale z pomocą - w przypadku ich dużego nasilenia - może przyjść farmakologia. Bardzo typowe jest też przewidywanie "a co jeśli nie zdołam...", to tzw lęki antycypacyjne. Warto to wiedzieć, czasem pozwala to zapanować nad swoimi myślami. Poza tym relacja terapeutyczna to nie kwestia jednego spotkania, zawsze i na każdym etapie może Pani zmienić terapeutę na takiego, z którym będzie się Pani lepiej rozmawiało :) Życzę powodzenia!
Czy to była tylko nieśmiałość, czy już początki fobii społecznej?
Czy mogę powiedzieć, że mam fobię społeczną od zawsze jeśli jedyne co pamiętam to fakt, że moja siostra od razu załapała kontakt z kuzynką gdy po raz pierwszy ją spotkała a ja (byłam wtedy jeszcze przed przedszkolem) miałam z tym problemy i nie chciałam się ruszyć na podwórko bez mamy...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Czy to może być problem z nadciśnieniem? 
Choruje na nerwice i od pewnego czasu nieregularnie pojawia się u mnie pulsowanie, które zaczyna się w szyi i wędruje do głowy i oczu. Mam uczucie, jakby skakały mi żyły w ciele i były ciepłe do tego szumy uszne - bardzo się przy tym denerwuje, twarz robi mi się czerwona i...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Jakub Garbacki
psychiatra, Psychiatra dzieci i młodzieży, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Opisywane są tutaj typowe objawy zaburzeń nerwicowych z somatyzacją i objawy wegetatywne. Przestrzeń, w której pojawiają się te objawy generowana jest przez aktywność głównie nerwu błędnego - który posiada wiele odgałęzień do narządów, a jego reaktywność wzbudzona stresem daje właśnie takie wazo-wagalne objawy - nie dające się kontrolować i nasilające jeszcze bardziej stres- co w konsekwencji nasila dalej objawy jak w "błędnym kole". Oczywiście należy także wykluczyć chorobę somatyczną, która jednak może współistnieć i wtedy rozpoznajemy zaburzenie psychosomatyczne. Psychiatra ze znajomością interny, endokrynologii i innych dyscyplin medycznych pomoże w rozstrzygnięciu skąd się biorą objawy, a także będzie je skutecznie leczyć.
Jak rozpoznać nerwicę?
Czy takie objawy jak zwykle niekontrolowane obgryzanie skórek przy paznokciach i na palcach, podejrzewanie u siebie chorób bez wizyty u lekarza i częsty lęk i przygnębienie mogą być oznaką nerwicy czy nie są aż tak poważnymi objawami i mogą oznaczać coś innego?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Jakub Garbacki
psychiatra, Psychiatra dzieci i młodzieży, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Mogą. Należy je skonsultować z lekarzem specjalistą. Wyjaśni on przyczynę powstawania objawów oraz zaproponuje skuteczne leczenie. Dolegliwości wymagają szczegółowego zbadania przez psychiatrę, najlepiej z dużą wiedzą i praktyką także w zaburzeniach psychosomatycznych, ale także w neuroróżnorodności.
Lek psychotropowy, a ciąża.
Czy doraźne przyjmowanie leku na stany lękowe (zdarzyło się około 6 razy) w 1 trymestrze ciąży może spowodować upośledzenie intelektualne u dziecka?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z ginekologiem prowadzącym ciążę.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konieczna konsultacja ginekologiczna i omówienie wskazań lub przeciwwskazań do stosowania leku psychotropowego w ciąży.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Dzień dobry, Przyjmowanie leków psychotropowych w czasie ciąży zawsze powinno być dokładnie rozważone i konsultowane z lekarzem prowadzącym ciążę. Każdy lek ma swój profil bezpieczeństwa, a ryzyko związane z jego przyjmowaniem może się różnić w zależności od substancji czynnej, dawki, czasu stosowania oraz indywidualnych cech organizmu matki i rozwijającego się dziecka. W przypadku leków na stany lękowe, istnieją różne kategorie ryzyka, i niektóre z nich mogą być stosowane pod ścisłą kontrolą lekarza nawet w ciąży, jeśli korzyści dla matki przewyższają potencjalne ryzyko dla dziecka. Jednakże, w pierwszym trymestrze ciąży, kiedy to odbywa się najwięcej kluczowych procesów rozwojowych płodu, lekarze zazwyczaj zalecają szczególną ostrożność w przyjmowaniu jakichkolwiek leków. Bezpośrednie powiązanie doraźnego przyjmowania leku na stany lękowe z upośledzeniem intelektualnym u dziecka nie jest jednoznaczne i zależy od wielu czynników. Ważne jest, aby dokładnie omówić tę kwestię z lekarzem prowadzącym ciążę, który ma dostęp do pełnych informacji na temat stanu zdrowia Pani i dziecka, a także zna historię przyjmowania leków. Proszę pamiętać, że troska o zdrowie psychiczne w ciąży jest również bardzo ważna, dlatego ważne jest, aby znaleźć bezpieczne metody radzenia sobie ze stresem i lękiem, które będą odpowiednie zarówno dla Pani, jak i dla dziecka. Lekarz może również doradzić inne formy wsparcia, takie jak terapia psychologiczna czy metody relaksacyjne. Proszę pamiętać, że bezpieczeństwo i dobre samopoczucie zarówno matki, jak i dziecka są najważniejsze.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie e-Recepta Znajdź lek L4 L4 Umów wizytę