1. Artykuły
  2. Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?

Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?

Nazwa “leki psychotropowe” może nieść ze sobą różne skojarzenia, powszechnie w społeczeństwie raczej negatywne. Jak definiujemy leki psychotropowe i narkotyczne i kto je może przepisać?

Leki psychotropowe i narkotyczne - co warto o nich wiedzieć i kto je może przepisać?
Spis treści
Czym są leki psychotropowe? Jak działają leki psychotropowe? Rodzaje leków psychotropowych Leki psychoanaleptyczne Leki psycholeptyczne Leki normotymiczne Czy leki psychotropowe uzależniają? Leki psychotropowe w ciąży Leki narkotyczne Kto może przepisywać leki psychotropowe i narkotyczne?

Czym są leki psychotropowe?

 

Leki psychotropowe to substancje wykorzystywane w terapii zaburzeń psychicznych, tj. zaburzenia nastroju, zaburzenia lękowe czy zaburzenia snu. Dzielimy je na leki psychoanaleptyczne (w tym przeciwdepresyjne), psycholeptyczne (w tym przeciwlękowe, przeciwpsychotyczne i nasenne) oraz normotymiczne.

 

arrow Nerwica natręctw skutecznie uprzykrza życie
arrow Ciągły lęk przed poważną chorobą. Skąd bierze się hipochondria?
arrow Wenlafaksyna – wskazania, działanie i skutki uboczne
arrow Ataki paniki - jak pomóc sobie i bliskim?
arrow Zaburzenia ze spektrum autyzmu i ich różne odcienie
arrow Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne (OCD)

Jak działają leki psychotropowe?

 

Substancje te posiadają zdolność do przenikania bariery krew-mózg i dzięki temu oddziaływania na funkcje ośrodkowego układu nerwowego. Większość z nich nie wykazuje natychmiastowego działania, a konieczne jest ich długotrwałe stosowanie dla uzyskania spodziewanego efektu terapeutycznego (niejednokrotnie należy spodziewać się rezultatów dopiero po kilku tygodniach). Najczęściej są one stosowane w połączeniu z odpowiednimi działaniami z zakresu pomocy psychologicznej, w tym psychoterapii, a rzadko przepisuje się je jako główny i jedyny środek leczenia.

 

Rodzaje leków psychotropowych

 

Pod pojęciem “leki psychotropowe” kryje się szeroka grupa specyficznie działających środków, gdzie wyróżniamy:

 

Leki psychoanaleptyczne

 

Do tej grupy należą:

 

  • leki przeciwdepresyjne

 

Jest to niezwykle rozległa grupa leków, które stosowane są głównie w przypadku zaburzeń depresyjnych występujących w przebiegu zaburzeń nastroju. Ich działania obejmują m.in. wpływ na zwrotny wychwyt określonych neuroprzekaźników w OUN (np. serotoniny), ich degradację, bezpośrednie działanie na określone receptory synaptyczne, a także na przekazywanie sygnałów w neuronie.

 

  • leki psychostymulujące i nootropowe

 

Leki psychostymulujące to takie, które pobudzają stan psychiczny, a większość z nich zalicza się również do środków odurzających. W skład tej grupy wchodzą m.in. kofeina, kokaina, amfetamina, a ze środków sprzedawanych w aptece na receptę piracetam czy winpocetyna. Ich głównym zadaniem jest poprawa koncentracji i pamięci, czyli funkcji poznawczych.

 

Leki psycholeptyczne

 

Czyli leki przeciwpsychotyczne wykorzystywane np. w leczeniu schizofrenii, przeciwlękowe - anksjolityczne (np. benzodiazepiny) o działaniu nasennym i uspokajającym, a także leki nasenne stosowane w sytuacji krótkotrwałego leczenia problemów ze snem.

 

Leki normotymiczne

 

Stosuje się je w celu ustabilizowania nastroju i normalizowania jego zaburzeń, głównie w chorobie afektywnej dwubiegunowej. Zaliczamy do nich m.in. sole litu, kwas walproinowy czy klozapinę.

 

Czy leki psychotropowe uzależniają?

 

Większość leków psychotropowych nie wykazuje działania uzależniającego, z wyjątkiem benzodiazepin, które silnie uzależniają. Benzodiazepiny stosowane są w leczeniu silnych stanów lękowych, nasennie i przeciwdrgawkowo. Często obawy pacjentów skupiają się na tym, iż gdy już zaczną przyjmować leki psychotropowe, to nigdy się od nich nie uwolnią, z racji tego, że nie będą w stanie ich odstawić. Takie wyobrażenie jest jednak nieprawdziwe. Większość osób po zakończonej terapii odstawia zażywane leki, ale zawsze powinno dziać się to pod okiem lekarza prowadzącego.

 

Leki psychotropowe w ciąży

 

Decyzja co do stosowania u ciężarnych leków psychotropowych jest kwestią indywidualną i powinna być podejmowana tylko i wyłącznie przez lekarza specjalistę. Należy upewnić się, że choroba matki jest na tyle zagrażająca jej i rozwijającemu się płodowi, że przeważa nad ewentualnym ryzykiem jego uszkodzenia w przebiegu farmakoterapii.

 

Leki narkotyczne

 

Do tej grupy zaliczamy opioidowe leki przeciwbólowe stosowane w celu uśmierzenia bólu pooperacyjnego, pourazowego, przewlekłego, a także nowotworowego. Ich działanie polega na blokowaniu receptorów opioidowych, które odpowiadają za transmisję impulsów bólowych do mózgu. Do substancji tych zaliczamy m.in.:

 

  • morfinę,
  • fentanyl,
  • kodeinę,
  • tramadol.

 

UWAGA! Leki opioidowe wywołują szereg groźnych dla życia i zdrowia skutków ubocznych, a także silnie uzależniają. Wykazują działanie depresyjne na ośrodek oddechowy w OUN, co może grozić zatrzymaniem oddechu. Stąd stosowanie tych środków powinno odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarskim.

 

Kto może przepisywać leki psychotropowe i narkotyczne?

 

Wskazane jest, aby leczenie psychiatryczne prowadził lekarz psychiatra, zwłaszcza jeśli leki,  np. antydepresyjne przepisywane są po raz pierwszy - wtedy konieczne jest zebranie pełnego wywiadu psychiatrycznego. W dalszej kolejności lekarz POZ ma możliwość przedłużania wcześniej wystawionych recept, o ile w dokumentacji medycznej jest zawarta historia leczenia pacjenta. Każdy lekarz posiadający prawo do wykonywania zawodu ma prawo do wystawiania tego typu recept, o ile istnieje do tego podstawa.

 

Warto wiedzieć, iż recepty papierowe i elektroniczne na leki, które zawierają substancje narkotyczne i psychotropowe mogą zawierać ilość leku na maksymalnie 90 dni leczenia, a recepta taka ważna jest 30 dni od daty wystawienia. Co więcej, na takim druku powinny znajdować się ściśle określone informacje o sposobie dawkowania i łącznej dawce leku.

 

Jeśli potrzebujesz e-Recepty, skorzystaj z konsultacji z lekarzem dzięki haloDoctor. W przypadku braku możliwości skorzystania z wizyty stacjonarnej, zachęcamy do umówienia się na konsultację online, w formie wideorozmowy.

 

haloDoctor nie jest placówką medyczną, a powyższy tekst ma jedynie charakter poglądowy, nie stanowi wykładni prawa.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online

Wypełnij formularz recepty i przejdź do konsultacji lekarskiej online.

eRecepta w 5 minut / 59zł

pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
Lekarz po zapoznaniu się z danymi każdorazowo decyduje o zasadności wystawienia recepty.
Najnowsze pytania pacjentów
bezsenność, psychiatra
Czy mogę do dotychczas zażywanych leków psychotropowych dołączyć dodatkowe na bezsenność?
Przyjmuję leki psychotropowe, a mianowicie wenflaksynę i kwetiapinę. Czy można by było jeszcze do...
19.08.2021
Lekarz psychiatra dobierze odpowiednie leczenie zaburzeń snu. Czasem wystarcza zmiana pory podawania leków przeciwdepresyjnych.
Katarzyna Lorentz-Nejno
lekarz rehabilitacji medycznej, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Lekarz psychiatra dobierze odpowiednie leczenie zaburzeń snu. Czasem wystarcza zmiana pory podawania leków przeciwdepresyjnych.
Marcin Myszura
lekarz
Umów wizytę
Należy skonsultować się z psychiatrą.
psychiatra, psycholog
Czym różni się Borderline od Dwubiegunowości?
Zależy mi na istotnych różnicach oraz szczegółach. Podejrzewam u siebie owe...
26.01.2023
Wskazana wizyta w Poradni Zdrowia Psychicznego, w celu uzyskania odpowiedzi.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana wizyta w Poradni Zdrowia Psychicznego, w celu uzyskania odpowiedzi.
bezsenność, psychiatra, psycholog
Do jakiego specjalisty udać się z problemem z bezsennością?
Nigdy nie miałam i mam większych problemów z bezsennością. W ostatnich miesiącach jednak...
23.01.2023
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie - specjalista medycyny naturalnej Mariusz Bek
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Psychoterapeuta będzie odpowiednią osobą która pomoże Pani w opisanym problemie
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
Jeżeli problem będzie się powtarzał. to wskazana psychoterapia.
psychiatra, psycholog
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych?
Jak sobie poradzić z zaburzeniami funkcji poznawczych (kojarzenie, koncentracja, pamięć)...
13.01.2023
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Wskazana konsultacja w Poradni Psychologicznej.
depresja, psychiatra, psycholog
Czy można rozpocząć psychoterapię dopiero gdy leki na depresją zaczną działać?
Czy powinnam iść na psychoterapię mimo, że nie mam siły na pracę nad sobą przez depresję?...
27.12.2022
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Można podjąć równolegle leczenie u psychoterapeuty i psychiatry, pierwsza wizyta powinna się odbyć w PZP.
psychiatra, psycholog
Przebodźcowanie - na jakie choroby psychiczne może wskazywać?
Objawem jakich chorób psychicznych jest przebodźcowanie? W tym sensie, że wszystko...
15.12.2022
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Na to pytanie odpowie specjalista psychiatra. Wskazana wizyta w PZP.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑recepty lub zwolnienia lekarskiego   umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 13416 opinii
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
4.95 / 77 opinii
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.96 / 475 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.80 / 670 opinii
Umów wizytę