Coraz więcej nastolatków zmaga się z zaburzeniami odżywiania, które przez długi czas pozostają niezauważone. Anoreksja często zaczyna się niewinnie – od „zdrowszego jedzenia”, eliminowania kalorii czy chęci kontroli nad ciałem. Z czasem jednak może przerodzić się w poważną chorobę psychiczną, która wyniszcza organizm i zagraża życiu. W Światowy Dzień Anoreksji eksperci przypominają, na jakie pierwsze sygnały zwracać uwagę i dlaczego szybka reakcja ma kluczowe znaczenie dla zdrowia młodych osób.
Anoreksja to jedno z najpoważniejszych zaburzeń odżywiania, które w ostatnich latach coraz częściej diagnozowane jest u dzieci i młodzieży. Choroba często rozwija się stopniowo i przez długi czas może pozostawać niezauważona – zarówno przez otoczenie, jak i samą osobę chorującą.
Początkowo zmiany w zachowaniu mogą być interpretowane jako „zdrowszy styl życia” czy troska o sylwetkę. W rzeczywistości jednak mogą one stanowić początek poważnego zaburzenia psychicznego.
Jak podkreśla psycholog i psychoterapeuta Katarzyna Kajak-Serafin z Poradnie Zdrowia Psychicznego Psychoklinika:
- Anoreksja (anorexia nervosa) dotyczy coraz większej populacji nastolatków. Niestety w przestrzeni publicznej znacznie częściej mówi się o problemach związanych z nadwagą, niż o trudnościach związanych z niedożywieniem wynikającym z samodzielnego głodzenia się.
Wczesne symptomy anoreksji są często subtelne i łatwe do przeoczenia. Zmiany zwykle zaczynają się od ograniczania określonych produktów, zwiększonej kontroli nad jedzeniem czy zainteresowania dietami i kaloriami. Z czasem jednak zachowania te mogą się nasilać i prowadzić do coraz większych restrykcji żywieniowych.
Charakterystyczne jest także stopniowe wycofywanie się z życia społecznego, unikanie wspólnych posiłków oraz silne skupienie na masie ciała i wyglądzie. U wielu osób pojawia się również intensywna aktywność fizyczna, często mimo wyraźnego osłabienia organizmu.
Anoreksja nie ma jednej, jasno określonej przyczyny. To zaburzenie, które rozwija się w wyniku współdziałania czynników biologicznych, psychologicznych oraz środowiskowych.
Jak wskazuje ekspertka:
- Wpływ mogą mieć czynniki biologiczne takie jak metabolizm neuroprzekaźników, cechy osobowościowe np. nadmierny perfekcjonizm, czynniki rodzinne, np. wysokie oczekiwania rodziców oraz czynniki społeczne, w tym promowanie szczupłej sylwetki w mediach społecznościowych.
W praktyce oznacza to, że na rozwój choroby mogą wpływać zarówno predyspozycje indywidualne, jak i presja otoczenia – w tym komentarze dotyczące wyglądu, porównywanie się z innymi czy nierealistyczne wzorce prezentowane w internecie.
Nieleczona anoreksja prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych, obejmujących niemal wszystkie układy w organizmie. Dochodzi m.in. do zaburzeń hormonalnych, osłabienia pracy serca, spadku odporności oraz problemów neurologicznych.
Długotrwałe niedożywienie wpływa również na zdrowie psychiczne – zwiększa ryzyko depresji, zaburzeń lękowych oraz izolacji społecznej. W najcięższych przypadkach choroba może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia.
Leczenie anoreksji jest złożone i wymaga współpracy wielu specjalistów. Kluczową rolę odgrywa psychoterapia, która pozwala zrozumieć mechanizmy choroby oraz pracować nad emocjami, przekonaniami i relacją z jedzeniem.
W wielu przypadkach konieczna jest również współpraca psychiatry, dietetyka oraz lekarza internisty. Proces leczenia obejmuje zarówno stabilizację stanu zdrowia fizycznego, jak i stopniową odbudowę prawidłowych nawyków żywieniowych.
Jak podkreśla Katarzyna Kajak-Serafin:
- Przy zaangażowaniu opiekunów oraz wysokiej motywacji do pracy u pacjenta można w okresie kilku miesięcy osiągnąć znaczną poprawę.
Wsparcie rodziny ma kluczowe znaczenie w procesie zdrowienia. Rodzice często jako pierwsi zauważają niepokojące zmiany w zachowaniu dziecka, jednak równie ważne jest to, w jaki sposób reagują na pierwsze sygnały.
Specjaliści podkreślają, że relacja oparta na zaufaniu, spokojnej rozmowie i unikaniu krytyki może realnie wspierać leczenie. W wielu przypadkach zaangażowanie rodziny znacząco skraca czas terapii i poprawia jej efekty.
Światowy Dzień Anoreksji to nie tylko symboliczne wydarzenie, ale przede wszystkim okazja do zwiększania świadomości społecznej. Wciąż zbyt wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że anoreksja jest poważną chorobą psychiczną, a nie „wyborem stylu życia”.
Edukacja, szybkie rozpoznanie objawów i brak stygmatyzacji osób chorujących mogą realnie przyczynić się do uratowania zdrowia, a często także życia.
Znajdź odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
Nie zawsze. W wielu przypadkach anoreksja zaczyna się od potrzeby „zdrowego odżywiania” lub kontroli nad jedzeniem, a dopiero później przeradza się w restrykcyjne ograniczenia. Kluczową rolę odgrywa nie sama dieta, ale psychologiczna potrzeba kontroli.
Zdrowa dieta nie wiąże się z lękiem, poczuciem winy ani obsesyjnym liczeniem kalorii. W anoreksji pojawia się natomiast silna kontrola, unikanie jedzenia i narastający strach przed przybraniem na wadze.
Tak, choć częściej diagnozuje się ją u dziewcząt, anoreksja dotyczy również chłopców i mężczyzn. Może pojawić się w każdym wieku, jednak szczególnie narażeni są nastolatkowie i młodzi dorośli.
Zespół nocnego podjadania. Szukaj pomocy u specjalistów
Zaburzenia odżywiania u osób chorujących na depresję
Zaburzenia odżywiania - rodzaje, objawy, leczenie
Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września. Sprawdź, w których klasach i kto będzie uczył
Szczepienie przeciwko HPV bez mitów: inwestycja w zdrową przyszłość młodego pokolenia
Kiedy dziecko potrzebuje psychologa? Najczęstsze sygnały i błędy rodziców
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Zespół nocnego podjadania. Szukaj pomocy u specjalistów
Zaburzenia odżywiania u osób chorujących na depresję
Zaburzenia odżywiania - rodzaje, objawy, leczenie
Edukacja zdrowotna obowiązkowa od września. Sprawdź, w których klasach i kto będzie uczył
Szczepienie przeciwko HPV bez mitów: inwestycja w zdrową przyszłość młodego pokolenia
Kiedy dziecko potrzebuje psychologa? Najczęstsze sygnały i błędy rodziców