Niedojrzały emocjonalnie rodzic – jak dzieciństwo wpływa na Twoje dorosłe relacje?

Dlaczego relacja z rodzicem ma tak silny wpływ na całe życie?

Wychowywanie się z niedojrzałym emocjonalnie rodzicem to doświadczenie, które głęboko kształtuje nasze emocje i sposób funkcjonowania w relacjach. Taki rodzic nie potrafi w pełni zaspokoić potrzeb emocjonalnych dziecka, co może prowadzić do poczucia samotności, złości, frustracji, a także do wstydu czy poczucia winy.

Pierwsze więzi w życiu mają ogromne znaczenie. Najsilniejsza więź powstaje z rodzicem pełniącym rolę głównej figury przywiązania, do którego kierujemy się w pierwszej kolejności w momentach stresu, zmęczenia, głodu lub choroby (Ainsworth, 1967). W chwilach zabawy czy dobrego samopoczucia szukamy innych osób, ale w trudnych momentach nasze instynkty emocjonalnie przyciągają nas do rodzica.

Ta pierwotna więź wyjaśnia, dlaczego relacje z niedojrzałym emocjonalnie rodzicem często bywają źródłem rozczarowań i trudności w relacjach w dorosłym życiu. Choć możemy prowadzić własne życie, czasem nadal czujemy, że czegoś nam brakuje – czegoś, co w dzieciństwie miało zapewnić bezpieczeństwo i wsparcie.

Nie możesz się uspokoić po trudnej rozmowie? Jak pomóc ciału wyjść z napięcia

Tłumienie emocji ma swoją cenę – co mówi psychosomatolog?

Śniadaniówka dziecka do szkoły. Co powinno się w niej znaleźć?

Gonitwa myśli. Jak wyciszyć natłok myśli i przestać ciągle analizować?

Nie potrafię cieszyć się z sukcesów. Dlaczego osiągam coraz więcej, a satysfakcji mam coraz mniej?

Nie mam ochoty na seks. Czy problem tkwi w związku, hormonach, czy psychice?

Typowe doświadczenia dzieci wychowywanych przez niedojrzałego emocjonalnie rodzica

Dzieci z takimi rodzicami często opisują swoje doświadczenia w podobny sposób:

• Czują się zbyt wrażliwe lub emocjonalne w oczach rodzica.
• Rodzic miał swoich ulubieńców, którym poświęcał najwięcej uwagi.
• Rodzic przestawał słuchać, jeśli coś mu się nie podobało.
• Często odczuwają poczucie winy, wstydu lub bycia złym w obecności rodzica.
• Rodzic rzadko przepraszał lub próbował łagodzić konflikty.
• Dzieci często tłumiły złość, której nie mogły wyrazić.
• Rodzic rzadko poświęcał pełną uwagę.
• Nastroje rodzica wpływały na całą rodzinę.
• Rodzic nie był wrażliwy na uczucia dziecka.
• Dzieci czuły, że muszą odgadywać niewypowiedziane życzenia rodzica.
• Czuły, że nigdy nie zrobią wystarczająco dużo, by zadowolić rodzica.
• Bardziej starały się zrozumieć rodzica, niż rodzic starał się zrozumieć je.
• Otwarta i szczera rozmowa z rodzicem była trudna lub niemożliwa.
• Rodzic uważał, że ludzie powinni trzymać się przypisanych ról i nie od nich odchodzić.
• Rodzic często bywał wścibski lub kontrolujący.
• Dzieci odczuwały, że rodzic faworyzuje innych, ignorując ich potrzeby.
• Rodzic nie potrafił okazywać empatii nawet w trudnych sytuacjach.
• Bywało, że dzieci były karane emocjonalnie lub zastraszane słowami.
• Czuły, że nie mają prawa wyrażać własnego zdania ani emocji.
• Dzieci miały trudność z zaufaniem własnym odczuciom, które były umniejszane lub negowane.

Nie każdy rodzic przejawia wszystkie te cechy, ale jeśli doświadczyłeś więcej niż jednej sytuacji z listy, może to wskazywać na pewien poziom niedojrzałości emocjonalnej w relacji rodzic–dziecko.

Dowiedz się więcej

o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej

Sprawdź

Ćwiczenie: oceń trudności z dzieciństwa

Poniższa lista jest narzędziem do samodzielnej refleksji. Przeczytaj każde zdanie i zaznacz te, które pasują do Twojego dzieciństwa. Policz, ile punktów odnosi się do Twoich doświadczeń.

Lista doświadczeń:

• Czuję, że rodzic rzadko poświęcał mi pełną uwagę.
• Nastroje rodzica wpływały na całą rodzinę.
• Rodzic nie był wrażliwy na moje uczucia.
• Czułem/-am, że muszę odgadywać niewypowiedziane życzenia rodzica.
• Czułem/-am, że nigdy nie zrobię wystarczająco dużo, aby zadowolić rodzica.
• Bardziej starałem/-am się zrozumieć rodzica, niż on starał się zrozumieć mnie.
• Otwarta, szczera rozmowa z rodzicem była trudna lub niemożliwa.
• Rodzic uważał, że ludzie powinni trzymać się przypisanych ról i nie od nich odchodzić.
• Rodzic często bywał wścibski lub kontrolujący.
• Czułem/-am, że rodzic faworyzuje innych, ignorując moje potrzeby.
• Rodzic nie potrafił okazywać empatii, nawet w trudnych sytuacjach.
• Bywałem/-am karany emocjonalnie lub zastraszany słowami.
• Czułem/-am, że nie mam prawa wyrażać swojego zdania ani emocji.
• Miałem/-am trudność z zaufaniem własnym odczuciom, które były umniejszane lub negowane.
• Czułem/-am się winny/-a, głupi/-a, zły/-a lub zawstydzony/-a w obecności rodzica.
• Rodzic przestawał słuchać, jeśli coś mu się nie podobało.
• Często tłumiłem/-am złość, której nie mogłem/-am wyrazić.
• Rodzic miał swoich ulubieńców, którym poświęcał najwięcej uwagi.
• Czułem/-am, że rodzic uważa mnie za zbyt wrażliwą lub emocjonalną osobę.
• Rzadko otrzymywałem/-am przeprosiny lub próby łagodzenia konfliktów.

Refleksja i dalsza praca

Policz punkty, które do Ciebie pasują. Każdy z nich to sygnał trudności, które mogą wpływać na Twoje dorosłe relacje i emocje.

Świadomość tych wzorców to pierwszy krok do zrozumienia siebie i budowania zdrowszych relacji. Praca nad tym doświadczeniem jest możliwa i może przynieść poczucie ulgi oraz większą świadomość emocjonalną.

Wsparcie psychologiczne i psychoterapeutyczne może pomóc przetworzyć trudne doświadczenia z dzieciństwa oraz wprowadzić realne, trwałe zmiany w dorosłym życiu.