1. Artykuły
  2. Zniekształcenie poznawcze. Kiedy umysł płata figla

Zniekształcenie poznawcze. Kiedy umysł płata figla

Ludzie od dawna fascynowali się działaniem umysłu i mechanizmami postrzegania i rozumienie świata. Te obserwacje i rozliczne doświadczenia doprowadziły naukowców do wniosku, że umysł też może wprowadzać w błąd, może się mylić, podpowiadając nieprawdziwe rozwiązania, może oszukiwać, kiedy chcemy iść na skróty. I w zasadzie nie ma się czym martwić, to całkowicie normalne zjawisko - uspokaja psycholożka i psychoterapeutka Anna Dropińska z Centrum Medycznego Severux. Problem pojawia się wtedy, gdy trwa to za długo i odbiera radość z życia.

Zniekształcenie poznawcze. Kiedy umysł płata figla Zniekształcenie poznawcze. Kiedy umysł płata figla
Spis treści
Zniekształcenie poznawcze. Jak oszukuje umysł? Przegląd zniekształceń poznawczych Jakie są więc konsekwencje zniekształceń poznawczych? Jak sobie radzić ze zniekształceniami poznawczymi?

Zniekształcenie poznawcze. Jak oszukuje umysł?

 

„Nie uda mi się”, „jestem do niczego”, „nikt mnie nie lubi” - nic z tych rzeczy nie musi być prawdą, i bardzo często nią nie jest. Jak więc się dzieje, że wielu z nas boryka się z takimi przekonaniami. Wszystkiemu winne zniekształcenia poznawcze:

 

Każdy człowiek, choć nie każdy o tym wie, uległ zjawisku zniekształceń poznawczych. Nie ma się jednak czym martwić, to całkowicie normalne zjawisko, które dotyczy także dzieci i młodzieży - wyjaśnia nasze ekspertka, psycholożka psychoterapeutka Anna Dropińska.

 

I wyjaśnia:

 

Dlaczego nie każdy o tym wie? Dlatego, że dzieje się ono automatycznie. Każdemu z nas zdarzyło się ulec pierwszemu wrażeniu, pominąć pozytyw swojego działania, przewidzieć negatywną przyszłość, nie zwracając uwagi na fakty, które temu przeczyły. Każdy człowiek mniej lub bardziej świadomie interpretuje wszystko, co go otacza, stara się zrozumieć, co się wokół niego dzieje. Zdarza się jednak, że w sposób nieświadomy, nadmierny chce sobie ten proces ułatwić, co w konsekwencji prowadzi do pułapki zniekształceń poznawczych, inaczej zwanych zniekształconymi wzorcami myślenia.

 

Niebezpieczeństwo czyhające w zniekształceniach poznawczych polega na tym, że:

 

Zniekształcone myśli fałszują rzeczywistość i sprawiają, że odbieramy ją w sposób zdeformowany - precyzuje Anna Dropińska.

arrow Urojenia. Mogą dotknąć każdego. Jak je rozpoznać?
arrow Sezonowe zaburzenia afektywne. Kiedy pogoda jest przyczyną choroby
arrow Syndrom DDD. Kiedy rodzina odciska piętno na dorosłym życiu
arrow Kryzys życiowy. Kiedy tracisz grunt pod nogami
arrow Chemseks zyskuje na popularności. Psycholog: to droga na skróty, niszczy zdrowie psychiczne
arrow Załamanie nerwowe. Kiedy organizm daje ci czerwoną kartkę

Przegląd zniekształceń poznawczych

 

Zniekształceń poznawczych po raz pierwszy dopatrzył się w latach 60 XX w. amerykański psychiatra Aaron Beck - twórca psychoterapii poznawczo-behawioralnej.  To jego badania wykazały, że osoby cierpiące na depresję borykają się z myślami zniekształconymi poznawczo. Ich negatywne myśli dotyczyły ich samych, innych osób, otaczającego świata oraz przyszłości.

 

Ekspertka Anna Dropińska wymienia najbardziej popularne zniekształcenia poznawcze:

 

  1. Myślenie dychotomiczne, tzw. wszystko albo nic np. „Jeśli nie odniosę dużego sukcesu, to jestem niedojdą”.

 

  1. Katastrofizacja, inaczej nazywana przepowiadaniem przyszłości, np. „Tak się zdenerwuję, że nie będę umiał zadać dzisiejszego egzaminu”.

 

  1. Pomijanie pozytywów np. „Dobrze zdałam ten egzamin, ale to nie znaczy, że jestem w tym dobra, po prostu mi się udało”.

 

  1. Uzasadnienie emocjonalne np. „Jestem chorowita; czuję, że to, dlatego mąż mnie nie kocha”.

 

  1. Etykietowanie np.  „Jestem okropna, wręcz odrażająca”.

 

  1. Nadmierne uogólnienie - prowadzi do dokonywania negatywnych ogólnych, szerokich osądów, na podstawie incydentalnych zdarzeń:  „Tylko ja mogę mieć takie nieszczęście, to tylko mnie mogło się wydarzyć”.

 

  1. Czytanie w myślach np. „Wiem, że myślą o mnie źle”.

 

  1. Przepowiadanie przyszłości np. „Nie zdam egzaminu”, „Nie dostanę tej pracy”.

 

  1. Obwinianie: „To przez niego czuje się teraz tak źle”., „mój mąż jest winien wszystkiemu złemu”.

 

  1. Niesprawiedliwe porównania: „Inni lepiej radzą sobie w pracy”.

 

  1. Żal odnoszący się do przeszłości np. „mogłam się więcej uczyć, to zdałabym egzamin”.

 

  1. Myślenie w kategorii „co będzie, jeśli?” np. „co będzie, jeśli dostanę ataku paniki?”

 

  1. Umniejszanie pozytywów np. „Zdałam egzamin za pierwszym razem, na pewno nie był trudny. Nie mam się z czego cieszyć”.

 

Zniekształcenia poznawcze mogą mieć istotny wpływ na nasze emocje, zachowanie i interakcje społeczne. Rozpoznawanie tych błędów w naszym myśleniu i próba ich skorygowania może pomóc nam lepiej radzić sobie z wyzwaniami życia i poprawić nasze zdrowie psychiczne.

 

Jakie są więc konsekwencje zniekształceń poznawczych?

 

Zatem czy musimy walczyć ze zniekształceniami poznawczymi? Specjalistka podkreśla, że czasami jest to konieczne. Kiedy?

 

Zniekształcenia, jeśli występują w nadmierny sposób lub utrzymują się przez zbyt długi czas, potęgują negatywne myśli, a one wpływają na obniżenie naszego samopoczucia. Często towarzyszy nam wówczas poczucie niezrozumienia i wyobcowania. Wszystko to w konsekwencji może doprowadzić do rozwoju zaburzeń depresyjnych lub lękowych - przestrzega Anna Dropińska.

 

Jak sobie radzić ze zniekształceniami poznawczymi?

 

Na początek cierpliwość. Praca nad radzeniem sobie ze zniekształceniami poznawczymi wymaga czasu, zaangażowania i uważności:

 

Przede wszystkim należy się „zatrzymać”. Nadmierne emocje nie wpłyną pozytywnie na nasze funkcjonowanie. Dopóki nie zauważymy negatywnych myśli, będą one sprawować kontrolę nad naszym zachowaniem. Ważne jest więc, aby nauczyć się je wyłapywać - radzi Anna Dropińska.

 

I podpowiada kolejny krok:

 

Kolejnym istotnym krokiem jest konfrontacja, czyli zmierzenie się z pytaniami: „czy to prawda?”, „czy moja myśl jest prawdziwa?”

 

Jeśli zniekształcenia poznawcze zaburzają nasze funkcjonowanie, nie pozwalają dobrze myśleć o sobie i o świecie warto udać się do gabinetu specjalisty:

 

Pracę nad zniekształceniami poznawczymi prowadzi się z psychologiem, który dzięki wielu technikom pomaga pacjentowi dostrzec ich nielogiczność oraz przeformułować i zinterpretować myśli we właściwy sposób.

Anna Dropińska psycholog, psychoterapeuta 5.00 / 4 opinie artykuły 2 artykuły więcej informacji Umów wizytę więcej informacji

Jest magistrem psychologii. Ukończyła studia podyplomowe w zakresie przygotowania pedagogicznego. Aktualnie jest w trakcie całościowego, czteroipółletniego szkolenia psychoterapeutycznego, rekomendowanego przez Polskie Towarzystwo Psychologiczne oraz Polskie Towarzystwo Psychiatryczne w Polskim Instytucie Ericksonowskim. 
Na co dzień pracuje w Wielospecjalistycznym Szpitalu Powiatowym S.A. im. dr B. Hagera w Tarnowskich Górach, w Centrum Zdrowia Psychicznego w Tarnowskich Górach oraz w Centrum Medycznym SEVERUX. Zajmuję się prowadzeniem pracy indywidualnej w formie konsultacji, terapii indywidualnej oraz pomocy doraźnej, prowadzi grupowe zajęcia terapeutyczne, profilaktyczne, psychoedukacyjne i rozwojowe. 
Nieustannie doskonali swój warsztat pracy, uczestnicząc w licznych szkoleniach.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
Co może mi dolegać?
Potrzebuje porady psychologa, psychiatry. Wielokrotnie zdarzyła mi się sytuacja, której nie potrafię wyjaśnić. Kiedy ktoś w mojej obecności krzyczy - wywołuje to u mnie nieuzasadniona złość albo zaczynam płakać i bardzo ciężko mi się uspokoić. Zawsze jest to nieadekwatne do sytuacji, nie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Proszę umówić konsultację (w dogodnej dla siebie formie) psychiatryczną, ale też zgłosić się do psychologa.
Co robić w takiej sytuacji, kiedy czuję absolutną pustkę?
Ostatnie 6 miesięcy były dla mnie ciężkie, przez to jak się czuje. Od około 6 miesięcy odczuwam absolutną pustkę, obojętność, bardzo często także przygnębienie. Nie odczuwam strachu, stresu czy też szczęścia. Nic mi nie sprawia przyjemności, to co kochałam - już jest dla mnie nieważne. Wszystkie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Tomasz Andrzej Szczęsny
onkolog, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Napewno konsultacje które zawierają ocenę opisanych dolegliwości jest podstawą ,nie mniej konsultacja Lekarza POZ może tez mieć znaczenie.
W jaki sposób mogę podratować moje zdrowie psychiczne?
Mam 25 lat. Ostatnie dni są dla mnie bardzo ciężkie. Nic złego się nie dzieje, a chodzę cały czas zdenerwowana. Nawet najmniejsze drobnostki potrafią mnie bardzo mocno zdenerwować i wtedy nie poznaje sama siebie. Jest mi źle samej ze sobą. Nie wiem, co mam zrobić. Mieszkam z partnerem. On czasem...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Agnieszka Molas-Biesiada
lekarz rodzinny, psychodietetyk
Umów wizytę
Zalecam konsultację u psychiatry / psychologa
Zbigniew Walter
internista, specjalista chorób wewnętrznych
Umów wizytę
wskazana konsultacja psychiatryczna
Czy moje obawy są uzasadnione?
Boję się, że przez pustkę w głowie w sytuacjach społecznych i zaburzenia funkcji poznawczych mogę sobie nie dać rady w psychoterapii. 
Agnieszka Molas-Biesiada
lekarz rodzinny, psychodietetyk
Umów wizytę
Proszę skorzystać z możliwości psychoterapii. Typ psychoterapii jest odpowiednio dobierany do potrzeb pacjenta.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
jak najbardziej jest zalecana pyschoterapia, proszę spróbować
Czy psychiatrze albo psychoterapeutce należy powiedzieć o innych problemach zdrowotnych, jakich doświadczamy?
Ja mam ich bardzo wiele, też parę wstydliwych, nie wiem, czy trzeba o nich wszystkich powiedzieć. U mnie to hemoroidy, grzybica paznokci, nieregularny okres, krótkowzroczność, nadwaga, rozstępy, wycięty woreczek żółciowy, wysoki cholesterol, refluks, wysoki puls (obniżany...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy te kwestie skonsultować z psychiatrą prowadzącym.
Mam objawy depresji, fobii społecznej i nerwicy lękowej.
W związku z tym chciałabym wiedzieć, czy te przypadłości to zaburzenia psychiczne, czy choroby psychiczne? Ktoś mi powiedział, że schizofrenia czy CHAD to choroby psychiczne, a co z tym co ja mam?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Paweł Komarzyniec
psychiatra
Umów wizytę
W przeszłości termin „choroby psychiczne” był powszechnie stosowany w medycynie do opisania różnorodnych stanów związanych z umysłem. W miarę postępu wiedzy naukowej i ewolucji społecznego postrzegania, termin ten zaczął być uznawany za stygmatyzujący. Współczesna klasyfikacja medyczna, jaką reprezentuje Międzynarodowa Klasyfikacja Chorób (ICD-11), zastąpiła go bardziej neutralnym określeniem „zaburzenia psychiczne”. Zmiana ta odzwierciedla rosnące zrozumienie, że problemy zdrowia psychicznego powinny być traktowane na równi z innymi problemami zdrowotnymi – mogą być skutecznie diagnozowane, leczone i nie powinny definiować tożsamości osoby. Terminologia dotycząca takich stanów jak ChAD również uległa ewolucji. Dawniej używane określenie „choroba afektywna dwubiegunowa” (ChAD) zostało zastąpione przez „zaburzenia afektywne dwubiegunowe”. Zaburzenia afektywne dwubiegunowe są częścią szerszej kategorii, znanej jako zaburzenia nastroju, która obejmuje zarówno zaburzenia dwubiegunowe, jak i zaburzenia depresyjne. Diagnozowanie zaburzeń psychicznych jest złożonym procesem, który wymaga dokładnej oceny medycznej. Psychiatra, korzystając z aktualnych kryteriów diagnostycznych, jest w stanie dokonać precyzyjnej diagnozy, stanowiącej podstawę do zaplanowania efektywnej strategii terapeutycznej. Proces ten obejmuje ocenę historii medycznej pacjenta, objawów oraz przeprowadzenie odpowiednich testów psychologicznych i badań laboratoryjnych, co umożliwia głębsze zrozumienie sytuacji pacjenta oraz dopasowanie optymalnych metod leczenia. Z tego powodu, osoby doświadczające problemów ze zdrowiem psychicznym, niezależnie od stopnia nasilenia objawów, powinny być zachęcane do poszukiwania wsparcia medycznego. Dzięki dostępnym obecnie metodom leczenia, współczesna psychiatria jest w stanie znacząco poprawić jakość życia pacjentów, co przekłada się na ich szczęśliwsze i bardziej satysfakcjonujące życie.
Psychoterapia na NFZ, a brak ubezpieczenia.
Czy można chodzić do psychoterapeuty na NFZ z depresją, fobią społeczną czy nerwicą lękową nie będąc ubezpieczonym?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tej sprawie należy skonsultować się z psychiatrą prowadzącym leczenie.
aby korzystać z usług świadczonych przez NFZ należy być ubezpieczonym.
O czym to świadczy, jeśli doświadczam takich uczuć? 
Jestem w dłuższym i pierwszym związku i pojawiają się u mnie silne fascynacje i zauroczenia w innych mężczyznach. W związku mamy lepsze i gorsze momenty. Wiem, że kocham mojego partnera, ale bardzo mnie niepokoją moje myśli, fantazje oraz uczucia. Czuję się z tym źle jeśli fascynacje i...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja seksuologiczna.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
O tym , że nie panuje Pani nad myślami i pragnieniamin i jeszcze czegoś , kogoś poszukuje myśląc, że może gdzieś indziej jest lepiej niz tu ...Kochać to znaczy być odpowiedzialnym za osobę kochaną, a także ta miłośc powinna być lojalna i wierna, zarówno w myślach jak i uczynkach.Wskazana konsultacja z seksuologiem.
Czy moje objawy mogą mieć związek z długotrwałym używaniem telefonu?
Odkąd skończyłam szkołę, nie mogłam znaleźć sobie żadnego zajęcia, większość czasu w ciągu dnia spędzam z telefonem. Ostatnio odczuwam zawroty głowy, ale nie takie zwykłe. Tzn nie kręci mi się w głowie, tylko czuje się, jakbym miała zaraz zemdleć lub upaść, ale nigdy się to nie dzieje. Czuje po...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy moje lęki są uzasadnione?
Mam tak, że jak mam iść do psycholożki to się boję, stresuję i najchętniej bym nie szła, a podczas wizyty chcę, żeby jak najszybciej dobiegła końca. I mam tak też z psychiatrką. Jest tak przez moją fobię społeczną. Teraz obawiam się, że będzie tak też z psychoterapeutką, z którą zacznę się...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Bartosz Rybienik
psycholog, psycholog dziecięcy
Umów wizytę
Lęki zazwyczaj są nieuzasadnione. Ale z pomocą - w przypadku ich dużego nasilenia - może przyjść farmakologia. Bardzo typowe jest też przewidywanie "a co jeśli nie zdołam...", to tzw lęki antycypacyjne. Warto to wiedzieć, czasem pozwala to zapanować nad swoimi myślami. Poza tym relacja terapeutyczna to nie kwestia jednego spotkania, zawsze i na każdym etapie może Pani zmienić terapeutę na takiego, z którym będzie się Pani lepiej rozmawiało :) Życzę powodzenia!
Czy to była tylko nieśmiałość, czy już początki fobii społecznej?
Czy mogę powiedzieć, że mam fobię społeczną od zawsze jeśli jedyne co pamiętam to fakt, że moja siostra od razu załapała kontakt z kuzynką gdy po raz pierwszy ją spotkała a ja (byłam wtedy jeszcze przed przedszkolem) miałam z tym problemy i nie chciałam się ruszyć na podwórko bez mamy...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Czy to normalne? Czy raczej podchodzi to pod obsesję?
Jestem w trakcie oczekiwania na rozpoczęcie psychoterapii i na rozpoczęcie chodzenia do nowej psychiatrki, oba na NFZ i oba rozpoczną się w marcu 2024 r. Mam objawy depresji, fobii społecznej i nerwicy lękowej, które negatywnie wpływają na moje codzienne funkcjonowanie, nie mogę pracować,...
W tej sytuacji, zalecana jest konsultacja psychiatryczna- lekarz może wypisać leki- ale one nie rozwiązują problemów. Jako psychoterapeuta, zalecam zastosowanie jednocześnie zażywania leków z przepisu lekarza specjalisty jak również rozpoczęcie psychoterapii aby znaleźć setno problemu- tylko takie rozpoczęcie leczenia może przynieść pożądane rezultaty. Pozdrawiam, Tomasz Matjas
Czy możliwe jest, że mogę całkowicie wyleczyć się z fobii społecznej, depresji i nerwicy lękowej?
Mam fobię społeczną od zawsze, która rozwijała się wraz z nieprzyjemnymi sytuacjami społecznymi, depresję mam od 2019 roku i ma ona charakter przewlekły, rozwija się ona z miesiąca na miesiąc samoistnie, a nerwicę lękową mam od dzieciństwa i obecnie nie zauważam, żeby się rozwijała. Czy...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Hanna Markiewicz
psycholog, psychotraumatolog
Umów wizytę
Witam Panią, Aby skutecznie i bezpiecznie wyleczyć zaburzenia depresyjno-lękowe i fobię społeczną należy dotrzeć do źródła problemu i na tej podstawie opracować właściwą metodę terapii. Podstawową i często wystarczającą formą leczenia depresji, zaburzeń lękowych i fobii społecznej jest odpowiednia psychoterapia. Tak. Zarówno zaburzenia depresyjno-lękowe jak i fobia społeczna są w pełni uleczalne na drodze odpowiednio dopasowanej terapii. Gdyby chciała Pani ze mną porozmawiać o problemie, to zapraszam do kontaktu. Istnieje możliwość konsultacji online Pozdrawiam serdecznie, Hanna Markiewicz
Proszę prowadzić dalej leczenie oparte na farmakoterapii i psychoterapii- w przypadku dobrania odpowiedniej formy leczenia, zapraszam do kontaktu pod numerem 575696287 Pozdrawiam, Tomasz Matjas, terapeuta
Czy rzeczywiście to nie jest schizofreniczne, czy psychotyczne?
Mam wrażenie bycia obserwowaną i że ktoś zna moje myśli, ale niby nie jest to schizofreniczne ani psychotyczne. Wiem, że to nieprawda, że ktoś mnie obserwuje, ale nie potrafię przestać w to wierzyć/obawiać się tego. I nie chodzi o to, że czuję się obserwowana np. przez ludzi na poczekalni, tylko...
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana ponowna konsultacja psychiatryczna, byc może trzeba zmienić specjalistę.
Czy psychoterapia psychodynamiczna wyklucza się w założeniach z poznawczo-behawioralną?
Obejrzałam ostatnio wypowiedź pewnego psychoterapeuty, że jest sceptykiem jeśli chodzi o podejście eklektyczne (integratywne, integracyjne) do leczenia, bo psychoterapeuci w tym nurcie, jego zdaniem nie mają przekonania do żadnego z paradygmatów, a powinni mieć przekonanie tylko do...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Bartosz Rybienik
psycholog, psycholog dziecięcy
Umów wizytę
Kluczowa w leczeniu jest skuteczność, a w terapii relacja. W tym kontekście pytanie do klienta/pacjenta: czy to istotna rożnica, gdy ktoś odkręci mu koło kluczem niebieskim, czy czerwonym? Aczkolwiek prawdą jest, że w pewnego typu zaburzeniach skuteczność jednej szkoły nad druga może być różna. Ostatnie badania mówią jednak, że skuteczność terapii w 5 głównych nurtach jest... porównywalna. Nie łączyłbym więc tego z "ideologią", ale dobrostanem pacjenta.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie Znajdź lekarza L4 L4 Umów wizytę