Zespół Sjögrena

Suchość oczu i jamy ustnej, zaburzenia smaku i węchu, powiększenie węzłów chłonnych i nudności - to tylko niektóre z objawów towarzyszących zespołowi Sjögrena. Jakie są przyczyny występowania tej choroby i czy można ją wyleczyć?

 

  04 listopada 2021

Zespół Sjögrena
Spis treści
Czym charakteryzuje się zespół Sjögrena? Objawy zespołu Sjögrena Objawy związane z gruczołem łzowym Objawy związane z gruczołem ślinowym Objawy pozagruczołowe Przyczyny zespołu Sjögrena Leczenie zespołu Sjögrena

Czym charakteryzuje się zespół Sjögrena?

 

Choroba ta powstaje na podłożu autoimmunologicznym, czyli następuje sytuacja, w której organizm produkuje przeciwciała atakujące własne komórki i tkanki. “Na celowniku” przeciwciał są głównie gruczoły wydzielania zewnętrznego, do których zaliczamy m.in. gruczoły łojowe, potowe, ślinowe. Dochodzi do powstawania nacieków z limfocytów głównie w gruczołach łzowych i ślinowych, a co za tym idzie do upośledzenia ich czynności oraz stanów zapalnych lokalizujących się w wielu układach i narządach.

 

Wyróżniamy pierwotny zespół Sjögrena (występuje w 40% przypadków), a także wtórny, który powstaje w przebiegu innych chorób, głównie reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), twardziny układowej i  tocznia rumieniowatego układowego (SLE).

 

Diagnozowanie tego schorzenia uchodzi za niezwykle trudne, stąd ciężko jest dokładnie oszacować jaka część populacji jest nim dotknięta. Przypuszcza się, iż choruje około 0,5-5% ludzi, a są to głównie kobiety (aż 90% przypadków), zwykle w okolicach 50. roku życia.

 

Objawy zespołu Sjögrena

 

Objawy występujące w zespole Sjögrena dzielimy w zależności od lokalizacji procesu chorobowego:

 

Objawy związane z gruczołem łzowym

 

Proces autoimmunologiczny odbywający się w obrębie gruczołu łzowego wiąże się z uczuciem pieczenia i drapania w oku, a także obustronną suchością rogówki i spojówki, co pacjenci często określają jako “piasek” pod powiekami. Dodatkowo zgłaszana jest nadwrażliwość na czynniki takie jak wiatr, światło oraz dym papierosowy, co manifestuje się w postaci przekrwienia spojówek.

 

Przyczyną wyżej wymienionego zespołu objawów jest niedostateczne wydzielanie łez przez uszkodzony procesem autoimmunologicznym gruczoł łzowy.

 

Objawy związane z gruczołem ślinowym

 

Symptomy mające swoje źródło w śliniankach odczuwane są w postaci uczucia suchości w jamie ustnej, a co za tym idzie występuje trudność w żuciu i połykaniu pokarmów, a także skłonności do rozwoju próchnicy oraz trudności w mówieniu. Ponadto zaburzenia (lub w skrajnych przypadkach utrata) smaku i węchu, pogłębiające się bruzdy na języku i wargach oraz częste infekcje grzybicze jamy ustnej. Wyczuwalne jest także powiększenie ślinianek przyusznych i podżuchwowych, a widoczne makroskopowo są zmiany zapalne w obrębie błony śluzowej jamy ustnej.

 

Analogicznie jak w przypadku gruczołów łzowych - w śliniankach również następuje spadek wydzielania (tym razem śliny), co jest podłożem wyżej wymienionych objawów.

 

Objawy pozagruczołowe

 

Stany zapalne lokalizujące się pozagruczołowo dają szereg mało charakterystycznych objawów, tj.:

 

  • uczucie zmęczenia,
  • zaburzenia snu,
  • stan podgorączkowy,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • niedokrwistość,
  • nudności,
  • bóle w nadbrzuszu,
  • ból mięśni i stawów (niejednokrotnie zapalenie stawów przypominające RZS),
  • porażenie połowicze (jako skutek uszkodzenia nerwów obwodowych)
  • objawy miopatii,
  • powiększenie wątroby,
  • pokrzywki,
  • owrzodzenia,
  • objaw Raynauda (blednięcie i ból palców pod wpływem zimna),
  • częste zakażenia dróg oddechowych (ze względu na brak wydzieliny śluzowej w drogach oddechowych i powstawanie nacieków zapalnych),
  • zmiany zapalne w nerkach,
  • suchość i świąd skóry,
  • autoimmunologiczne zapalenie tarczycy (zwykle bezobjawowe).

 

Osoby cierpiące na zespół Sjögrena są około 16 razy bardziej narażone na rozwój chłoniaków nieziarniczych (nowotwory złośliwe). Ryzyko to zwiększa się wraz z czasem trwania choroby.

 

Przyczyny zespołu Sjögrena

 

Jak już wcześniej wspomniano - choroba ta należy do grupy chorób autoimmunologicznych, czyli takich, w których organizm uznaje własne komórki za obce i następuje ich destrukcja. Do przyczyn takiego procesu zaliczamy:

 

  • infekcje, np. WZW typu C, HIV, wirus Epsteina-Barr, wirus cytomegalii,
  • zmiany hormonalne,
  • defekty genetyczne.

 

Leczenie zespołu Sjögrena

 

Chorobę tę można leczyć jedynie objawowo. W celu ochrony narządu wzroku zaleca się stosowanie tzw. “sztucznych łez”, czyli lubrykantów i środków zwiększających lepkość i nawilżenie oka.

 

W celu indukcji wydzielania śliny natomiast pomocne mogą okazać się tabletki do ssania, kwaśne bezcukrowe cukierki czy bezcukrowe gumy do żucia. W cięższych postaciach choroby konieczne może okazać się wdrożenie leczenia farmakologicznego, a w najcięższych dysfunkcjach stosuje się substytucję śliny. Ważne jest, aby znacznie ograniczyć spożywanie alkoholu i palenie papierosów.

 

Za diagnostykę i leczenie zespołu Sjögrena odpowiada lekarz reumatolog.

 

Doświadczasz pogorszenia samopoczucia i potrzebujesz konsultacji u specjalisty? Skorzystaj z platformy telemedycznej haloDoctor i zapisz się na wizytę bez wychodzenia z domu.

Najnowsze pytania pacjentów
COVID-19, internista
Czy po szczepieniu Pfizer może powstać zespół Sjögrena?
Czy u osoby z symptomami bielactwa będącej ozdrowieńcem po COVID-19 może powstać zespół...
2021-06-16 12:37:45
Katarzyna Lorentz-Nejno
lekarz rehabilitacji medycznej, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Do reumatologa.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Zdrowie
Choroby Choroby
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / opinii
Piotr Szuba
lekarz w trakcie specjalizacji, pediatra, lekarz rodzinny
4.90 / opinii
Natalia Osika
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji
5.00 / opinii
Dawid Luwański
lekarz, internista, ginekolog - położnik
4.89 / opinie