Skutki uboczne szczepień na COVID-19. Czy jest się o co martwić?

Obecnie w Polsce dostępne są szczepionki przeciw COVID-19 oferowane przez 4 konkurujące firmy. Czym się różnią i czy ich odmienność ma wpływ na charakter ewentualnych skutków ubocznych? Na co zwrócić uwagę przed poddaniem się szczepieniu?

 

  29 lipca 2021

Skutki uboczne szczepień na COVID-19. Czy jest się o co martwić?
Spis treści
Szczepienia na COVID-19 Na jakiej podstawie klasyfikujemy NOP (niepożądany odczyn poszczepienny)? Szczepionka Pfizer-BioNTech Szczepionka Moderna Szczepionka AstraZeneca Szczepionka Johnson & Johnson Kiedy zachować ostrożność w przypadku każdej z wymienionych szczepionek?

Szczepienia na COVID-19

 

Dlaczego co trzeci dorosły Polak wciąż nie zarejestrował się na szczepienie, a 21,9% w ogóle nie zamierza się szczepić? Czy powodem mogą być skutki uboczne występujące po iniekcji? Aż 52,5% Polaków obawia się działań niepożądanych związanych z podaniem szczepionki (źródło: sondaż Centrum Badawczo-Rozwojowego BioStat).

 

Podejmując decyzję o szczepieniu należy mieć na uwadze, że korzyści płynące z zapobiegania choroby przeważają nad ewentualnymi skutkami ubocznymi.

 

Na jakiej podstawie klasyfikujemy NOP (niepożądany odczyn poszczepienny)?

 

Jest to jakiekolwiek zaburzenie stanu zdrowia występujące do 4 tygodni po szczepieniu. Oczywiście skutki uboczne szczepionek mogą mieć różną postać, od łagodnej do ciężkiej (w tym wstrząs anafilaktyczny).

 

Czym różnią się dostępne preparaty i czy różnice między nimi występujące wpływają na postać ich skutków ubocznych?

 

Szczepionka Pfizer-BioNTech

 

Zawiera fragment mRNA ze zmodyfikowanymi nukleotydami, kodujący glikoproteinę S wirusa SARS-CoV-2. Po podaniu szczepionki dochodzi zarówno do wytworzenia przeciwciał (przez limfocyty B) neutralizujących wirusa, jak również do odpowiedzi komórkowej (przez limfocyty T) powodującej zniszczenie zakażonych komórek. Preparat podawany jest w postaci 2 dawek w mięsień naramienny w odstępie co najmniej 21 dni.  Skuteczność szacowana jest na ok. 95%.

 

Skutki uboczne po podaniu (od najczęstszych):

 

  • ból i zaczerwienienie w miejscu wstrzyknięcia,
  • zmęczenie,
  • ból głowy,
  • bóle mięśni i dreszcze,
  • bóle stawów,
  • gorączka i obrzęk w miejscu wstrzyknięcia.

 

Poza powyższymi skutkami ubocznymi można wymienić ogólne złe samopoczucie, mdłości, biegunkę, uczucie zmęczenia i powiększenie węzłów chłonnych.

 

Do niezwykle rzadkich odnotowanych i wyszczególnionych przez producenta NOP-ów należą także:

 

  • ostre obwodowe porażenie nerwu twarzowego,
  • reakcje nadwrażliwości (pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy).

 

Co ciekawe, producent wskazuje, że osoby starsze są mniej narażone na wystąpienie i zaostrzenie działań niepożądanych.

 

Szczepionka Moderna

 

Forma preparatu jest analogiczna do szczepionki Pfizera, natomiast podawana dawka jest nieco większa oraz zaaplikowanie drugiej powinno nastąpić po 28 dniach. Skuteczność jest także szacowana jest na ponad 90%.

 

Skutki uboczne po podaniu (od najczęstszych):

 

  • ból w miejscu wstrzyknięcia,
  • zmęczenie,
  • ból głowy,
  • ból mięśni,
  • ból stawów,
  • dreszcze,
  • nudności i/lub wymioty,
  • obrzęk i/lub tkliwość w okolicy pach,
  • gorączka,
  • obrzęk w miejscu wstrzyknięcia,
  • zaczerwienienie.

 

Skutki te mają zwykle nasilenie łagodne lub umiarkowane i ustępują w ciągu kilku dni po szczepieniu. Producent wspomina także o możliwej limfadenopatii i uczuciu zmęczenia.

 

Szczepionka AstraZeneca

 

Preparat ten zawiera pojedynczy (pozbawiony możliwości replikacji) wektor wirusowy kodujący glikoproteinę S wirusa SARS-CoV-2. Po podaniu szczepionki dochodzi do syntezy białka S, co w konsekwencji doprowadza do wytworzenia przez limfocyty B przeciwciał neutralizujących wirusa. Skuteczność została oszacowana na ok. 80%, natomiast skuteczność ochrony przed ciężkim przebiegiem choroby jest 100-procentowa.

 

Jako że wokół tej szczepionki krąży najwięcej kontrowersji, jest to preparat najrzadziej wybierany przez Polaków. Czy obawy są uzasadnione?

 

Skutki uboczne po podaniu (od najczęstszych):

 

  • tkliwość w miejscu wstrzyknięcia,
  • ból w miejscu wstrzyknięcia,
  • ból głowy,
  • zmęczenie,
  • ból mięśni,
  • złe samopoczucie,
  • gorączka (w tym uczucie gorączki),
  • dreszcze,
  • ból stawów,
  • nudności.

 

W porównaniu z 1. dawką, działanie niepożądane zgłaszane po podaniu 2. dawki były łagodniejsze i rzadziej zgłaszane.

 

Szczepionka Johnson & Johnson

 

W odróżnieniu od pozostałych tę szczepionkę podaje się w jednorazowej iniekcji, choć preparat o działaniu zbliżonym tego od AstryZenec’i. Skuteczność szacowana jest na ok. 66%.

Skutki uboczne po podaniu (od najczęstszych):

 

  • ból w miejscu wstrzyknięcia,
  • ból głowy,
  • zmęczenie,
  • ból mięśni,
  • nudności,
  • gorączka.

 

Większość działań niepożądanych występuje do 2 dni po szczepieniu i mają one nasilenie łagodne do umiarkowanego i oraz trwają krótko (1-2 dni).

 

W przypadku szczepionki Johnson & Johnson raczej nie są obserwowane silne reakcje alergiczne, takie jak mogą wstąpić po zastosowaniu preparatów Pfizera i Moderny.

 

Najnowsze doniesienia naukowe wskazują także, że korelacja między zastosowaniem preparatu Johnson & Johnson, a występowaniem zakrzepów jest znikoma.

 

Kiedy zachować ostrożność w przypadku każdej z wymienionych szczepionek?

 

Jako, że odnotowano przypadki reakcji anafilaktycznych po ich podaniu zaleca się pozostanie pod obserwacją personelu medycznego przez 15 minut od podania szczepionki. Osobom, u których wystąpiła reakcja anafilaktyczna po podaniu 1. dawki preparatu, nie należy podawać 2. dawki szczepionki. W przypadku ciężkiej choroby, przebiegającej z gorączką lub ostrego zakażenia, należy przełożyć termin szczepienia. Są to natomiast ostrzeżenia dotyczące każdej szczepionki, nie tylko tych na COVID-19.

 

Zastanawiasz się nad wyborem szczepionki? Jeżeli masz jakiekolwiek wątpliwości, porozmawiaj o nich ze specjalistą. Zarejestruj się na e-Wizytę i wspólnie z lekarzem omów dostępne opcje szczepionek.

Najnowsze pytania pacjentów
COVID-19
Czy ozdrowieniec powinien się zaszczepić na COVID-19?
Jestem ozdrowieńcem, mam 70 lat. Zostały mi po przebyciu łagodnym skutki uboczne, w niedużym...
2020-12-30 09:40:32
Sebastian Łaźniak
lekarz
Umów wizytę
Tak , zalecał bym szczepienia lub jeśli chce Pan mieć pewność co do jego zasadności - to oznaczenia przeciwciał COVID. Ich wysokie miano zabezpiecza przed ponownym zachorowaniem, niskie wskazuje zasadność szczepienia.
Marcin Myszura
lekarz
Umów wizytę
Szczepienie dla ozdrowieńców jest zalecane. Znacznie zmniejsza ryzyko ponownej infekcji a w razie jej wystąpienia przebieg powinien być łagodny.
ciąża, COVID-19
Czy szczepionka na COVID-19 wpływa na płodność?
Mam 34 lata i chciałabym zostać w przyszłości mamą, czy zaszczepienie się na koronawirusa wpływa...
2021-02-16 11:43:21
Katarzyna Lorentz-Nejno
lekarz rehabilitacji medycznej, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W ulotce szczepionki nie ma takiego działania niepożądanego.To mogę stwierdzić napewno.Natomiast nie wszystko jeszcze wiemy, szczepionka jest stosowana od bardzo niedawna.
Dariusz Jasonek
lekarz, lekarz rodzinny, lekarz chorób wewnętrznych, pediatra
Umów wizytę
Brak doniesień naukowych odnośnie wpływu szczepionki na płodność.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Nic nie przemawia za tym, aby szczepienia przeciwko COVID miały mieć negatywny wpływ na płodność.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
COVID-19
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
4.96 / 27 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 7986 opinii
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.89 / 1577 opinii
Marcin Myszura
lekarz
4.96 / 1949 opinii