Zmiana czasu na zimowy. Co oznacza dla naszego organizmu i jak poradzić sobie ze skutkami?

Jakie skutki odczuwa organizm po zmianie czasu na zimowy?

Zmiana czasu, zwłaszcza z letniego na zimowy, może zaburzyć funkcjonowanie zegara biologicznego, który reguluje cykl snu i czuwania. Jak wyjaśnia Joanna Hyży:

- Nagła zmiana godzin, w których się budzimy i zasypiamy, prowadzi do problemów z synchronizacją rytmu dobowego. W efekcie mogą wystąpić zaburzenia snu, takie jak trudności w zasypianiu, przerywany sen, czy nadmierna senność w ciągu dnia.

Zmiana czasu wpływa także na układ hormonalny, zaburzając wydzielanie hormonów takich jak melatonina i kortyzol. Melatonina odpowiada za regulację snu, a jej zmniejszona produkcja może powodować trudności z zaśnięciem oraz zmęczenie w ciągu dnia. Kortyzol, hormon stresu, odpowiada za pobudzenie organizmu rano, a jego niewłaściwe wydzielanie może obniżać poziom energii i wprawiać nas w stan przygnębienia.

Dodatkowo, krótszy dostęp do światła dziennego w czasie zimowym może obniżyć poziom serotoniny – hormonu, który wpływa na nasz nastrój. Brak ekspozycji na światło słoneczne, szczególnie o poranku, zwiększa ryzyko wystąpienia sezonowej depresji. Jesień i zima to okresy, kiedy nastrój wielu osób spada, co często łączy się z uczuciem zmęczenia, obniżeniem motywacji i ogólnym poczuciem znużenia.

Samotność po 30., 40., 50. Jak budować relacje, gdy dotychczasowa sieć społeczna się kurczy?

Święta bez stresu? Psycholog zdradza, jak przeżyć ten czas w spokoju

Rozstanie jak żałoba – jak przeżyć stratę i odbudować siebie

Przemoc emocjonalna, love bombing, kontrola: te mechanizmy obnaża film „Dom dobry”

Jesienna chandra czy depresja sezonowa? Kiedy warto porozmawiać z psychologiem

Syndrom pustego gniazda – jak poradzić sobie, gdy dzieci opuszczają dom?

Skąd biorą się te skutki?

Głównym powodem, dla którego zmiana czasu wpływa na nasze samopoczucie, jest zaburzenie rytmu dobowego, czyli naturalnego zegara biologicznego, który steruje cyklem snu i czuwania. Ten rytm jest ściśle powiązany z cyklem światło-ciemność, dlatego przesunięcie czasu o godzinę zaburza naszą naturalną synchronizację z otoczeniem.

Jak wyjaśnia Joanna Hyży:

- Brak dostatecznej ekspozycji na światło dzienne, szczególnie rano, dodatkowo komplikuje przystosowanie organizmu do nowego harmonogramu. Kiedy rytm dobowy jest zakłócony, organizm doświadcza stresu biologicznego, co objawia się zmęczeniem, zaburzeniami snu i obniżeniem nastroju. 

Codzienne obowiązki w połączeniu z nagłą zmianą godzin snu i czuwania mogą potęgować to odczucie.

Jak długo mogą trwać skutki zmiany czasu?

Adaptacja organizmu do zmiany czasu jest procesem indywidualnym i zależy od wielu czynników. Zdaniem psycholożki, czas ten może wynosić od kilku dni do kilku tygodni. 

- Osoby z dobrze ustabilizowanym rytmem dobowym szybciej przystosowują się do nowego harmonogramu. Jednak osoby wrażliwe na zmiany, a także te, które mają trudności z zasypianiem lub cierpią na zaburzenia snu, mogą odczuwać skutki znacznie dłużej - zauważa Joanna Hyży. 

Na czas adaptacji wpływają takie czynniki jak wiek, stan zdrowia, poziom stresu oraz higiena snu. 

- Dzieci oraz osoby starsze są szczególnie narażone na dłuższy okres przystosowywania się do zmiany czasu. Starsze osoby mogą mieć trudności z utrzymaniem stałego rytmu snu, co powoduje, że proces przyzwyczajania się do nowego harmonogramu może być dla nich bardziej uciążliwy.

Dowiedz się więcej

o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej

Sprawdź

Jak radzić sobie ze skutkami zmiany czasu? Pięć prostych strategii

Aby zminimalizować negatywne skutki zmiany czasu, psycholożka Joanna Hyży zaleca kilka prostych strategii, które pomogą organizmowi lepiej przystosować się do nowego harmonogramu:

• Stopniowe przestawianie się – kilka dni przed zmianą czasu warto stopniowo przesuwać godzinę snu i pobudki o 10-15 minut. Dzięki temu organizm będzie miał więcej czasu na adaptację, a sama zmiana nie będzie tak gwałtowna.
• Dbanie o regularność snu – zachowanie stałych godzin snu, nawet w weekendy, pomaga ustabilizować rytm dobowy. Regularny harmonogram snu wspiera naturalne procesy regeneracyjne organizmu i minimalizuje skutki zmiany czasu.
• Ekspozycja na naturalne światło – światło dzienne, zwłaszcza rano, jest kluczowe dla regulacji zegara biologicznego. Jak najczęstsze przebywanie na świeżym powietrzu, szczególnie w godzinach porannych, wspomaga synchronizację z naturalnym cyklem światło-ciemność.
• Aktywność fizyczna – regularny ruch, zwłaszcza na świeżym powietrzu, wspomaga adaptację organizmu do zmiany czasu i poprawia nastrój. Nawet krótki spacer na początku dnia może zwiększyć ekspozycję na światło słoneczne i pomóc w regulacji rytmu dobowego.
• Ograniczenie używania urządzeń elektronicznych przed snem – niebieskie światło emitowane przez ekrany komputerów, smartfonów i telewizorów może zaburzać produkcję melatoniny, co utrudnia zasypianie. Aby poprawić jakość snu, warto unikać korzystania z tych urządzeń na godzinę przed snem.

Zmiana czasu. Wyzwanie dla organizmu

Chociaż cofnięcie zegarków o godzinę może wydawać się niewielką zmianą, dla naszego organizmu jest to znaczne wyzwanie. Nagłe zakłócenie rytmu dobowego wpływa na wiele aspektów zdrowotnych, od jakości snu po nastrój. 

Na szczęście, dzięki prostym strategiom, takim jak stopniowe przestawianie godzin snu czy dbanie o ekspozycję na światło dzienne, możemy złagodzić negatywne skutki tej zmiany i szybciej powrócić do pełni sił.