Kiedy rozkojarzenie to już coś więcej? ADHD i zaburzenia koncentracji u dzieci

Rozkojarzenie czy ADHD? Kluczowa jest częstotliwość i wpływ na codzienność

Nie każde dziecko, które łatwo się rozprasza, cierpi na ADHD. Warto jednak wiedzieć, co odróżnia codzienne trudności od objawów wymagających specjalistycznej interwencji.

- Podstawową różnicą między „normalnym rozkojarzeniem” a objawami ADHD jest to, jak często dziecko doświadcza takich trudności. Rozkojarzanie się zdarza się okazjonalnie, zwykle w konkretnych sytuacjach – np. przy zmęczeniu, silnym stresie. Nie wpływa też znacząco na codzienne funkcjonowanie. W przypadku ADHD lub zaburzeń koncentracji objawy są bardziej nasilone, pojawiają się niezależnie od kondycji fizycznej, czy psychicznej i występują w różnych środowiskach (np. w domu i w szkole) – tłumaczy ekspertka.

To, co szczególnie powinno zwrócić uwagę rodziców, to wpływ objawów na naukę, relacje z rówieśnikami i ogólne funkcjonowanie dziecka.

Przebodźcowanie dzieci w święta – jak je rozpoznać i łagodnie reagować?

Świąteczne prezenty pod lupą. Lekarze pokazują gablotę grozy: to naprawdę połykają dzieci!

Syndrom „grzecznej dziewczynki”: dlaczego córka nigdy nie mówi „nie” i czym to grozi?

Wysoko wrażliwe dziecko – jak rozpoznać i jak wspierać, by nie przeciążyć emocjonalnie?

Jak wspierać dziecko w adaptacji do nowych sytuacji: szkoła, przeprowadzka, zmiana otoczenia?

Psychoterapia rodzinna – jak pomaga w poprawie relacji i wychowaniu dzieci?

Objawy, które powinny zaniepokoić rodzica

Wielu dorosłych bagatelizuje pierwsze sygnały, tłumacząc je etapem rozwoju czy chwilowym stresem. Jednak niektóre zachowania powinny skłonić do szybkiej konsultacji ze specjalistą.

- Objawy, które wymagają konsultacji ze specjalistą to przede wszystkim utrzymujące się przez dłuższy czas problemy z koncentracją, nadmierna impulsywność czyli nagłe, nieprzemyślane działania podejmowane bez względu na konsekwencje oraz ciągła potrzeba ruchu. Rodziców powinny zaniepokoić też częste wybuchy złości, problemy ze snem, trudności szkolne i relacyjne. To, co zawsze wymaga uwagi ze strony dorosłych to zmiany w zachowaniu, spadek motywacji, pogorszenie nastroju i wycofanie – wylicza Agnieszka Dąbrowska.

Ekrany a koncentracja – kiedy technologia szkodzi?

Nie sposób dziś całkowicie wyeliminować ekranów z życia dzieci. Ale ich nadmiar może pogłębiać trudności z koncentracją.

- Nadużywanie ekranów może pogarszać koncentrację u dzieci. Intensywne i szybko zmieniające się bodźce z gier czy filmów przyzwyczajają mózg do krótkotrwałego skupienia i utrudniają utrzymanie uwagi przy spokojniejszych zadaniach. Dodatkowo spędzanie dużej ilości czasu przed ekranem może zwiększać pobudzenie, utrudniać regulację emocji, zaburzać sen i ograniczać rozwój innych aktywności – przyznaje psycholog.

Kluczowe jest więc nie samo istnienie ekranów, ale sposób ich używania – dostosowany do wieku i kontrolowany przez dorosłych.

Diagnoza ADHD – od czego zacząć?

Nie każdy niepokój wymaga od razu wizyty u psychiatry. W wielu przypadkach pierwszym krokiem może być konsultacja z psychologiem.

- Diagnozę ADHD u dziecka można rozpocząć od wizyty u psychologa dziecięcego, który zbada zgłaszane trudności i przeprowadzi diagnozę psychologiczną. Wizyta u psychiatry jest potrzebna, jeśli objawy są bardzo nasilone, wymagają leczenia farmakologicznego lub współwystępują inne trudności, np. lęki czy zaburzenia nastroju. Najlepiej jest, gdy diagnoza ADHD jest prowadzona wspólnie przez psychologa i psychiatrę, co pozwala na uzyskanie pełnego obrazu funkcjonowania dziecka – tłumaczy Agnieszka Dąbrowska.

Dowiedz się więcej

o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej

Sprawdź

Jak wspierać dziecko z zaburzeniami uwagi?

Wsparcie domowe ma kluczowe znaczenie w codziennym funkcjonowaniu dziecka z trudnościami w koncentracji. Nawet drobne zmiany w organizacji dnia mogą przynieść dużą poprawę.

- Zaburzenia koncentracji wymagają skracania czasu wykonywania zadań i przywoływania rozproszonych myśli. Potrzebne więc będą przerwy między zadaniami, jasne i krótkie instrukcje kierowane do dziecka po uprzednim przywołaniu jego uwagi. Dobrze sprawdza się wprowadzenie stałej rutyny dnia i zorganizowanie dziecku odpowiedniego - cichego i uporządkowanego miejsca do nauki – radzi ekspertka.

Psycholog podkreśla także znaczenie zdrowego stylu życia, ograniczenia cukru, czasu przed ekranem i aktywności fizycznej. Ale przede wszystkim – cierpliwości i pozytywnego wsparcia ze strony rodziców.

ADHD – realna trudność, nie wymysł

Na koniec warto rozwiać powszechne mity, które często utrudniają dzieciom uzyskanie potrzebnej pomocy.

- ADHD to realne i dobrze udokumentowane zaburzenie neurorozwojowe o podłożu biologicznym i genetycznym. Istnieje błędne przekonanie, że z objawów można wyrosnąć, co może opóźniać diagnozę i ograniczać dostęp do specjalistycznej pomocy – zauważa Agnieszka Dąbrowska.

I dodaje:

- Objawy ADHD utrzymują się przez całe życie i choć nie można ich wyleczyć to dzięki odpowiednim strategiom i technikom możliwe jest minimalizowanie ich niekorzystnego wpływu na funkcjonowanie dziecka i rodziny.

Wczesna diagnoza, odpowiednie wsparcie i zrozumienie ze strony otoczenia to fundament, na którym dzieci z ADHD mogą budować swoje mocne strony i osiągać sukcesy – na własnych warunkach.