1. Artykuły
  2. Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej

Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej

Afazja należy do zaburzeń związanych z dysfunkcjami w zakresie mowy, jako wynik uszkodzenia mózgu. Mamy z nią najczęściej do czynienia po udarach, ale nie tylko. Czy afazja może objawiać się u dzieci i jakie symptomy powinny być dla nas alarmujące?

Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej
Spis treści
Definicja afazji Rodzaje afazji Afazja ruchowa (Broki) Afazja czuciowa (Wernickego) Afazja amnestyczna Afazja przewodzenia (kondukcyjna) Afazja globalna Przyczyny afazji Jak diagnozuje się afazję? Afazja dziecięca Terapia afazji

Definicja afazji

 

Afazją nazywamy zespół zaburzeń związanych z naruszeniem sprawności językowej, nie zaś samego uszkodzenia mowy, jak uważano wcześniej. Powstaje na skutek uszkodzenia struktur mózgowych, a osoba nią dotknięta, która pierwotnie umiała komunikować się przy pomocy mowy, traci tę zdolność. Dysfunkcja ośrodkowego układu nerwowego może odnosić się do urazów czaszkowo-mózgowych lub udarów mózgu. Wyróżniamy kilka rodzajów afazji i na ich podstawie możliwe jest stwierdzenie lokalizacji uszkodzenia w OUN. Występowanie afazji zawsze jest groźnym objawem i powinno wzbudzać naszą szczególną czujność, bowiem nigdy nie objawia u osób zdrowych.

 

arrow Drgawki gorączkowe u dziecka. Co robić? Zachować spokój
arrow Potówki. Jak pielęgnować skórę niemowląt? Ważne wskazówki
arrow Choroba lokomocyjna u dorosłych i dzieci. Co robić, aby podróż nie była udręką
arrow Dysplazja stawu biodrowego u dziecka. Co zaleca fizjoterapeuta?
arrow Mózg dziecka. Jak rodzice mogą zadbać o jego rozwój?
arrow Przepuklina pępkowa. Przyczyny, leczenie, profilaktyka

Rodzaje afazji

 

W korze mózgowej znajdują się tzw. ośrodki mowy, gdzie wyróżniamy:

 

  • ruchowy ośrodek mowy (ośrodek Broki) - odpowiada za generowanie ruchów umożliwiających wytwarzanie mowy,
  • słuchowy ośrodek mowy (ośrodek Wernickego) - odpowiada za rozumienie znaczenia poszczególnych słów.

 

Znaczną rolę w wytwarzaniu mowy odgrywa również kora ruchowa, zwłaszcza struktury odpowiedzialne za ruchy jamy ustnej. Obszary odpowiedzialne za mowę zlokalizowane są w mózgu niesymetrycznie. Do prawidłowego powstawania, ale też rozumienia mowy i języka pisanego istotna jest współpraca obu półkul.

 

Podział na rodzaje afazji wynika z różnie zlokalizowanych uszkodzeń ośrodków mowy lub połączeń między nimi.

 

Afazja ruchowa (Broki)

 

Występuje jako następstwo uszkodzenia ośrodka Broki. Mimo rozumienia znaczenia mowy, pacjent ma kłopoty z wypowiadaniem się. Może używać pojedynczych słów, ale jego wypowiedzi są nieskładne i niezrozumiałe. Nie potrafi spontanicznie się wyrażać, powtarzać ani nazywać na głos. Wie co chce powiedzieć, ale nie daje rady wymówić słów ani zdań. Chory myli znaczenia wyrazów i ma problemy z dobraniem właściwego słowa. Najczęściej jest świadomy swoich dysfunkcji, wie co chce powiedzieć, ale wydobywane myśli dźwięczą jako nieskładne słowa, nie dające się ułożyć w logiczną całość.

 

Afazja czuciowa (Wernickego)

 

Następuje jako skutek uszkodzenia ośrodka Wernickego. Mimo płynności mowy jest ona całkowicie lub częściowo pozbawiona sensu. Dochodzi także do zaburzenia rozumienia mowy, pacjent nie jest w stanie różnicować ani utożsamiać dźwięków mowy. Wypowiadane słowa są często wymyślone i nie mają znaczenia, a czytanie ze zrozumieniem i pisanie są zaburzone. W tym przypadku jednak pacjenci nie są świadomi swoich dysfunkcji.

 

Afazja amnestyczna

 

Występują problemy z nazywaniem przedmiotów, mimo że są prawidłowo rozpoznawane przez pacjenta. Wie do czego dana rzecz służy, zna jej zastosowanie, ale nie potrafi jej nazwać. Dokładna lokalizacja tego uszkodzenia nie jest znana.

 

Afazja przewodzenia (kondukcyjna)

 

Przy zachowaniu płynności mowy jej rozumienie jest zaburzone, występują także trudności z powtarzaniem słów oraz czytaniem na głos. Pacjent potrafi pisać, czytać, rozumieć komunikaty mówione i mówić, ale pojawiają się problemy ze znajdowaniem słów. Chorzy często zastępują słowa dźwiękami, zwykle są świadomi swoich błędów. Za przyczynę uznaje się przerwanie pęczka łukowatego (łączy ośrodek Wernickego z ośrodkiem Broki).

 

Afazja globalna

 

Uznawana za najcięższy rodzaj afazji, chory nie jest w stanie czytać ani pisać, nie posługuje się też językiem mówionym. Przyczyną jest uszkodzenie wielu obszarów mózgu, w tym ośrodków Wernickego i Broki. Obserwujemy ją zazwyczaj zaraz po przebytym udarze, bądź uszkodzeniu mózgu. Pacjenci najczęściej mają w pełni zachowane zdolności intelektualne, które nie są związane z językiem i mową. Objawy te najczęściej mijają w ciągu kilku miesięcy od udaru.

 

Przyczyny afazji

 

Wśród przyczyn występowania afazji wymienia się uszkodzenie lub niedokrwienie ośrodków mowy (głównie Broki i Wernickego). Jako, że w mózgu sytuują się one blisko siebie, często mamy do czynienia z afazją mieszaną. W wyniku udaru afazja zwykle przybiera ciężką postać, zwłaszcza jeśli chodzi o pacjentów starszych. Z udarem mamy do czynienia, gdy skrzep krwi lub pęknięte naczynie odcina dostęp krwi do zaopatrywanych części mózgu. Dochodzi do martwicy tych obszarów na skutek niedoboru tlenu i substancji odżywczych. Podobne konsekwencje mogą wywołać także niektóre nowotwory, urazy mechaniczne tkanki mózgowej (np. po postrzałach), infekcje, miażdżyca naczyń mózgowych, miejscowe stany zapalne, a także choroby neurodegeneracyjne, tj. choroba Alzheimera.

 

Jak diagnozuje się afazję?

 

Diagnozowanie afazji rozpoczyna się zwykle jako postępowanie po urazie mózgu, który zostaje stwierdzony przy pomocy np. rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej. Lekarz zazwyczaj weryfikuje zdolność mowy i rozumienia języka przez pacjenta poprzez polecenia powtarzania komend, odpowiadania na zadane pytania, nazywania przedmiotów, a także prowadzenia rozmowy. Jeśli nieprawidłowości w mowie zostaną stwierdzone, chory kierowany jest do logopedy diagnozującego szczegółowo lokalizację i rodzaj dysfunkcji mózgu.

 

Afazja dziecięca

 

Afazję dziecięcą od tej występującej u dorosłych odróżniamy poprzez wzgląd na to, że pojawiła się ona na skutek uszkodzenia mózgu w czasie trwania procesu rozwojowego.  Zaburzenia te klasyfikujemy jako patologie mózgowe, a nie wynikające z głuchoty, zaburzeń emocjonalnych czy niedorozwoju umysłowego, od których należy je różnicować.

 

  • afazja rozwojowa (wrodzona)  - zaburzenia mowy wynikające z okołoporodowej, wrodzonej lub następującej w pierwszych miesiącach życia patologii w obrębie mózgu dziecka. Istotnym aspektem jest fakt, że mowa dziecka nigdy nie była prawidłowo rozwinięta.
  • afazja nabyta - zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem mózgu nabytym najwcześniej w 2. roku życia (u 2-letniego dziecka zaczyna rozwijać się język). W tym przypadku istotne jest odnotowanie, że przed stwierdzeniem afazji rozwój mowy u dziecka nie był zaburzony. Występuje często u dzieci z autyzmem.

 

Obawa, iż dziecko może mieć afazję najczęściej pojawia się u rodziców, gdy mówi ono mało lub nie wypowiada poprawnie wyrazów. Można brać ją pod uwagę jednak dopiero wtedy, gdy ponad 2-letnie dziecko nie wykazuje żadnych postępów w zakresie mowy, nie rozumie co się do niego mówi lub rozumienie jest prawidłowe, ale nie potrafi ono odpowiedzieć.

 

Podstawowe objawy afazji u dzieci:

  • niewyraźna artykulacja,
  • trudności w rozpoznawaniu słów (ale rozumienie gestów),
  • brak spontanicznego wypowiadania się,
  • trudności w rozumieniu pełnych wypowiedzi,
  • ubogie słownictwo,
  • dzielenie słów na sylaby.

 

Jeśli stwierdzisz wymienione wyżej objawy u swojego dziecka, umów się na konsultację z neurologiem lub neurologopedą. Może się ona odbyć online, bez wychodzenia z domu lub w gabinecie. Specjalista na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz niezbędnych badań będzie mógł stwierdzić rodzaj i podłoże zaburzenia. W przypadku zdiagnozowania afazji dziecięcej duże znaczenia ma wczesne wprowadzenie terapii.

 

Terapia afazji

 

Leczenie afazji polega głównie na łagodzeniu objawów choroby, która ją spowodowała. Poza farmakoterapią stosuje się także zajęcia logopedyczne. W rezultacie pacjenci poprawiają sposób mowy, a także uczą się wysławiania na nowo, w zależności od rodzaju zaburzenia. W niektórych przypadkach dysfunkcje nabyte w przebiegu udaru mózgu mijają samoistnie po ok. 1-3 miesiącach. Należy pamiętać, iż możliwości kompensacyjne mózgu to aspekt indywidualny, zależny od konkretnego pacjenta.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
Syndrom Touretta, niebezpieczne tiki, jak je powstrzymać?
Chciałabym dowiedzieć się jak można pomóc mojej córce. Ma syndrom Touretta. Bierze leki o nazwie haloperidol, a mimo to ma ciągle tiki i uderza się w oko. Właśnie przez to uszkodziła sobie wzrok. Widzi tylko na jedno oko, martwię się o nią. Może jest jakiś lek, który...
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
są leki któe zmniejszają te objawy, musi je włączyć lekarz specjalista
Czy zryw podczas zasypiania może oznaczać coś poważnego?
Od kilku dni zaobserwowałem u mojej żony w trakcie zasypiania i podczas snu zryw-szarpnięcie mięśni rąk i nóg. Nieraz jest to delikatne szarpnięcie, a czasem mocniejsze. Zauważyłem to już 4 noc z kolei. Co to może oznaczać? Czy takie szarpnięcia mogą oznaczać coś...
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Szarpnięcia ciała podczas zasypiania mogą być fizjologicznymi ruchami mimowolnymi, nie wymagającymi leczenia. Jeśli jednak objawy będą się utrzymywały, bądź ich natężenie będzie wzrastało, warto skonsultować się z lekarzem (rodzinny/neurolog), żeby wykluczyć schorzenia mogące być przyczyną takich ruchów mimowolnych.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Najpewniej jest to reakcja fizjologiczna.
Czy z tym problemem należy udać się do urologa?
Przynajmniej od pół roku swędzi mnie skóra wewnątrz napletka, do około żołędzia. Często mam brzydki zapach i jak zmywam wodą te okolice, to jest ślisko pod napletkiem. Myje co najmniej rano i wieczorem, a za każdym myciem jest tam taka śliska konsystencja i nieraz brzydki zapach....
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy wykonać wymaz na posiew bakteriologiczny i mykologiczny z antybiogramem i z wynikiem zgłosić się do lekarza.
Do jakiego lekarza się udać, aby zdiagnozować ból głowy?
Mam 24 lata. Od dłuższego czasu zmagam się z bólami głowy. Ból głowy z rana nasilający się podczas schylania, a także ból karku (bardziej po lewej stronie), ogólny dyskomfort w karku i barkach. W godzinach porannych odczuwam uczucie ciśnienia w okolicach zatok,...
Agnieszka Molas-Biesiada
lekarz rodzinny, psychodietetyk
Umów wizytę
Wedle wskazówek laryngologa odnośnie dysfunkcji st. skroniowo-żuchwowego - wskazana konsultacja u fizjoterapeuty. Również do rozważenia konsultacja u neurologa.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Paweł Ratuski
lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Najlepiej do poradni leczenia bólu. Mogę zaprosić do siebie na wizytę.
Czym może być spowodowany ten ból i jak się tego pozbyć?
Od kilku dni odczuwam dziwny ból i uczucie w głowie, nie wiem, jak to dokładnie nazwać. Pierwszy raz mam takie coś, przypomina to trochę jakby drętwienie, mrowienie a czasem wibrowanie w mózgu. Uczucie to ani na chwilę nie ustaje, jest cały czas, przez co ciężko mi normalnie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Pilna stacjonarna wizyta u neurologa.
Czy w tym przypadku może pomóc jeszcze neurolog, czy już psychiatra/psycholog? 
Ojciec 63 lata, ok. 10 lat po udarze. Jakiś czas przed udarem wystąpił zawał. Leczony stale na nadciśnienie. Fizycznie w pełni sprawny, nie znam niestety większej ilości szczegółów udaru, w jakiej części mózgu miał miejsce itp. Problemem natomiast jest zmiana w zachowaniu...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Czy powinnam poczekać, czy lepiej zacząć brać leki?
16 lat temu zachorowałam na padaczkę. Miałam jeden ciężki napad i kilka mniejszych. Po wdrożeniu leczenia ataki ustały. Po kilku latach była pierwsza nieudana próba stopniowego odstawienia leków. Niestety wystąpił jeden napad i powróciłam do leczenia. Po kolejnych 5 latach...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie.
Zastanawiam się, czy dotyczy to migren przewlekłych, czy epizodycznych też?
Choruje na migreny z aurą oczną, czuciową, podczas której występują też problemy z mową. Jestem pod opieką neurologa i badaniu rezonansem magnetycznym, na którym wszystko wyszło w porządku. Mam pytanie dotyczące badań, które mówią, że osoby z migrenami z aurą mają...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z neurologiem prowadzącym leczenie.
Czy istnieje szansa/możliwość na poprawienie asymetrii twarzy lub/i kontroli nad nią, mimo upływu tylu lat
Ok. 12 lat temu spędziłem kilka dni w szpitalu, ponieważ połowa twarzy odmówiła posłuszeństwa, okazało się, że nabawiłem się zapalenia nerwu twarzy. Rehabilitacja trwała kilka miesięcy, jednak okazała się nieskuteczna i brak pełnej kontroli nad połową twarzy pozostał ze mną do dzisiaj, a...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Niezbędna stacjonarna wizyta u neurologa.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana konsultacja stacjonarna u neurologa i omówienie mozliwości przeprowadzenia korekty, np. przy użyciu toksyny botulinowej.
Czy coś może mi się od tego czasu stać?
4 miesiące temu uderzyłam się w głowę. Dosłownie na chwilę miałam wgłębienie w czole, później szybko zrobił się duży guz. Nie miałam żadnych niepokojących objawów, więc nie udałam się do lekarza. Do tej pory nie mam żadnych objawów, ale w miejscu uderzenia dalej czuć...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Po tak długim czasie ryzyko groźnych powikłań jest znikome.
Czy to jest właśnie tego powód co wyszło mi na rtg?
Ból głowy. Odczuwam do 3 tygodni uciski w głowie. Jakbym miała drętwienia w głowie, mrowienia również takie mam po prawej i lewej stronie za uszami. Wszystko ciągnie mnie od kręgosłupa szyjnego. Robiłam rtg i wyszło, że mam zmniejszenie lordozy nieznaczne zwężenie krążka c4c5 w...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Paweł Ratuski
lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Może być, natomiast dużo lepszym badaniem jest rezonans magnetyczny bez kontrastu. On pokaże znacznie więcej niż tylko RTG.
Czym może być spowodowane uczucie zatkanego ucha?
Uczucie zatkanego ucha (lekarz rodzinny nic nie stwierdził) a teraz od tygodnia dodatkowo mrowienie i drętwienie głowy i części twarzy po stronie ucha. Po drugiej stronie również, ale dużo mniejsze. Mrowienie łopatki i koniuszków palców obu rąk. Czasem uczucie opaski...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy te dwa objawy mogły się pojawić nagle? Czy mogą być objawami nerwicy?
Choruje na nerwice, w październiku bolały mnie plecy w odcinku lędźwiowym (trenuję siłowo) i drętwiała stopa w okolicy palców, w szpitalu neurolog zrobiła badania odruchów i nie stwierdziła żadnych problemów, kazała udać się do poradni neurologicznej po skierowanie na...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Stacjonarna wizyta neurologiczna z wynikiem badana RM.
Jak długo taki ból może się utrzymywać? Po jakim czasie powinno mnie to zaniepokoić?
Cztery tygodnie temu upadłam na przejściu dla pieszych i uderzyłam dość mocno tyłem głowy w beton. Oprócz ogólnego zamroczenia przez kilka chwil pojawił się tylko olbrzymi guz, poza tym nie było żadnych niepokojących objawów. Guz zniknął po dość krótkim czasie,...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy któreś z moich przypuszczań może być prawdą?
Seniorka lat 78 z dnia na dzień dostała wysokie ciśnienie, zawroty głowy, zaczęła się przewracać, utrudnione czucie w nogach, którego już nie uzyskała. Dzisiaj pojawiły się problemy z nietrzymaniem moczu, ślinotok i jak siedzi, nie utrzymuje równowagi, tylko leci...
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konieczna pilna diagnooza i pomoc medyczna.
Neurolog, który praktykuje wizyty grupowe - czy jest dobrym rozwiązaniem?
Pisze w imieniu mojej teściowej lat 74, której stan zdrowia psychicznego pogarsza się z dnia na dzień, to znaczy mówi od rzeczy i niestworzone historie, widzi ludzi, których już z nami nie ma, odgania się, od których robaków nie ma, twierdzi, że nie jest u...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wskazana konsultacja psychiatryczna.
Czy po urazie mógł mimo tego powstać krwiak?
2.08 chciałam położyć się na łóżko i uderzyłam impetem w ścianę za łóżkiem, ale dalej odczuwam bóle głowy i nudności, czasem czuje się, jakbym miała zemdleć oraz nie mogę zaczerpnąć głębokiego oddechu. Tk wykonane 4.08 nie wykazało żadnych zmian. Byłam także u neurologa...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie.
Karolina Raczyńska
lekarz
Umów wizytę
Krwiaki przewlekłe nawet jeśli są, są małych rozmiarów i nie dają objawów neurologicznych - są leczone zachowawczo, było kontrolne TK po 2 miesiącach, także spokojnie. Należałoby się zastanowić nad innymi przyczynami zgłaszanych dolegliwości np. o jakiej porze dnia występują objawy, czy mają związek z posiłkami. Nie wiem jakie badania krwi miała Pan/Pani wykonywane - należałoby zebrać dokładny wywiad i rozszerzyć diagnostykę chociażby o EKG.
Ile minut/godzin dziennie ćwiczyć mózg?
Nauka języka, krzyżówki, wkuwanie informacji, czytanie książek, puzzle.
Ewgenij Mozgunow
lekarz rodzinny, anestezjolog
Umów wizytę
Witam, pewnie nie zaszkodzi przeznaczyć godzinę-dwie na czytanie lub samoedukację. Życzę dużo zdrowia i pozdrawiam serdecznie dr n med Ewgenij Mozgunow
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Indywidualnie, ważne , żeby była różnorodność w ćwiczeniach aktywności umysłowej.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie e-Recepta Znajdź lek L4 L4 Umów wizytę