1. Artykuły
  2. Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej

Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej

Afazja należy do zaburzeń związanych z dysfunkcjami w zakresie mowy, jako wynik uszkodzenia mózgu. Mamy z nią najczęściej do czynienia po udarach, ale nie tylko. Czy afazja może objawiać się u dzieci i jakie symptomy powinny być dla nas alarmujące?

Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej Afazja, czyli złożone zaburzenie sprawności językowej
Spis treści
Definicja afazji Rodzaje afazji Afazja ruchowa (Broki) Afazja czuciowa (Wernickego) Afazja amnestyczna Afazja przewodzenia (kondukcyjna) Afazja globalna Przyczyny afazji Jak diagnozuje się afazję? Afazja dziecięca Terapia afazji

Definicja afazji

 

Afazją nazywamy zespół zaburzeń związanych z naruszeniem sprawności językowej, nie zaś samego uszkodzenia mowy, jak uważano wcześniej. Powstaje na skutek uszkodzenia struktur mózgowych, a osoba nią dotknięta, która pierwotnie umiała komunikować się przy pomocy mowy, traci tę zdolność. Dysfunkcja ośrodkowego układu nerwowego może odnosić się do urazów czaszkowo-mózgowych lub udarów mózgu. Wyróżniamy kilka rodzajów afazji i na ich podstawie możliwe jest stwierdzenie lokalizacji uszkodzenia w OUN. Występowanie afazji zawsze jest groźnym objawem i powinno wzbudzać naszą szczególną czujność, bowiem nigdy nie objawia u osób zdrowych.

 

arrow Zaburzenia mowy. Pomoc musi być kompleksowa
arrow Zespół niespokojnych nóg odbiera szansę na spokojny sen
arrow Dystrofia mięśniowa. Kiedy ciało odmawia posłuszeństwa
arrow Mlaskanie, wysuwanie języka, wzruszanie ramionami. Skąd biorą się tiki nerwowe?
arrow Stwardnienie rozsiane – objawy i przebieg choroby
arrow Już to widziałem. Czym jest zjawisko déjà vu?

Rodzaje afazji

 

W korze mózgowej znajdują się tzw. ośrodki mowy, gdzie wyróżniamy:

 

  • ruchowy ośrodek mowy (ośrodek Broki) - odpowiada za generowanie ruchów umożliwiających wytwarzanie mowy,
  • słuchowy ośrodek mowy (ośrodek Wernickego) - odpowiada za rozumienie znaczenia poszczególnych słów.

 

Znaczną rolę w wytwarzaniu mowy odgrywa również kora ruchowa, zwłaszcza struktury odpowiedzialne za ruchy jamy ustnej. Obszary odpowiedzialne za mowę zlokalizowane są w mózgu niesymetrycznie. Do prawidłowego powstawania, ale też rozumienia mowy i języka pisanego istotna jest współpraca obu półkul.

 

Podział na rodzaje afazji wynika z różnie zlokalizowanych uszkodzeń ośrodków mowy lub połączeń między nimi.

 

Afazja ruchowa (Broki)

 

Występuje jako następstwo uszkodzenia ośrodka Broki. Mimo rozumienia znaczenia mowy, pacjent ma kłopoty z wypowiadaniem się. Może używać pojedynczych słów, ale jego wypowiedzi są nieskładne i niezrozumiałe. Nie potrafi spontanicznie się wyrażać, powtarzać ani nazywać na głos. Wie co chce powiedzieć, ale nie daje rady wymówić słów ani zdań. Chory myli znaczenia wyrazów i ma problemy z dobraniem właściwego słowa. Najczęściej jest świadomy swoich dysfunkcji, wie co chce powiedzieć, ale wydobywane myśli dźwięczą jako nieskładne słowa, nie dające się ułożyć w logiczną całość.

 

Afazja czuciowa (Wernickego)

 

Następuje jako skutek uszkodzenia ośrodka Wernickego. Mimo płynności mowy jest ona całkowicie lub częściowo pozbawiona sensu. Dochodzi także do zaburzenia rozumienia mowy, pacjent nie jest w stanie różnicować ani utożsamiać dźwięków mowy. Wypowiadane słowa są często wymyślone i nie mają znaczenia, a czytanie ze zrozumieniem i pisanie są zaburzone. W tym przypadku jednak pacjenci nie są świadomi swoich dysfunkcji.

 

Afazja amnestyczna

 

Występują problemy z nazywaniem przedmiotów, mimo że są prawidłowo rozpoznawane przez pacjenta. Wie do czego dana rzecz służy, zna jej zastosowanie, ale nie potrafi jej nazwać. Dokładna lokalizacja tego uszkodzenia nie jest znana.

 

Afazja przewodzenia (kondukcyjna)

 

Przy zachowaniu płynności mowy jej rozumienie jest zaburzone, występują także trudności z powtarzaniem słów oraz czytaniem na głos. Pacjent potrafi pisać, czytać, rozumieć komunikaty mówione i mówić, ale pojawiają się problemy ze znajdowaniem słów. Chorzy często zastępują słowa dźwiękami, zwykle są świadomi swoich błędów. Za przyczynę uznaje się przerwanie pęczka łukowatego (łączy ośrodek Wernickego z ośrodkiem Broki).

 

Afazja globalna

 

Uznawana za najcięższy rodzaj afazji, chory nie jest w stanie czytać ani pisać, nie posługuje się też językiem mówionym. Przyczyną jest uszkodzenie wielu obszarów mózgu, w tym ośrodków Wernickego i Broki. Obserwujemy ją zazwyczaj zaraz po przebytym udarze, bądź uszkodzeniu mózgu. Pacjenci najczęściej mają w pełni zachowane zdolności intelektualne, które nie są związane z językiem i mową. Objawy te najczęściej mijają w ciągu kilku miesięcy od udaru.

 

Przyczyny afazji

 

Wśród przyczyn występowania afazji wymienia się uszkodzenie lub niedokrwienie ośrodków mowy (głównie Broki i Wernickego). Jako, że w mózgu sytuują się one blisko siebie, często mamy do czynienia z afazją mieszaną. W wyniku udaru afazja zwykle przybiera ciężką postać, zwłaszcza jeśli chodzi o pacjentów starszych. Z udarem mamy do czynienia, gdy skrzep krwi lub pęknięte naczynie odcina dostęp krwi do zaopatrywanych części mózgu. Dochodzi do martwicy tych obszarów na skutek niedoboru tlenu i substancji odżywczych. Podobne konsekwencje mogą wywołać także niektóre nowotwory, urazy mechaniczne tkanki mózgowej (np. po postrzałach), infekcje, miażdżyca naczyń mózgowych, miejscowe stany zapalne, a także choroby neurodegeneracyjne, tj. choroba Alzheimera.

 

Jak diagnozuje się afazję?

 

Diagnozowanie afazji rozpoczyna się zwykle jako postępowanie po urazie mózgu, który zostaje stwierdzony przy pomocy np. rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej. Lekarz zazwyczaj weryfikuje zdolność mowy i rozumienia języka przez pacjenta poprzez polecenia powtarzania komend, odpowiadania na zadane pytania, nazywania przedmiotów, a także prowadzenia rozmowy. Jeśli nieprawidłowości w mowie zostaną stwierdzone, chory kierowany jest do logopedy diagnozującego szczegółowo lokalizację i rodzaj dysfunkcji mózgu.

 

Afazja dziecięca

 

Afazję dziecięcą od tej występującej u dorosłych odróżniamy poprzez wzgląd na to, że pojawiła się ona na skutek uszkodzenia mózgu w czasie trwania procesu rozwojowego.  Zaburzenia te klasyfikujemy jako patologie mózgowe, a nie wynikające z głuchoty, zaburzeń emocjonalnych czy niedorozwoju umysłowego, od których należy je różnicować.

 

  • afazja rozwojowa (wrodzona)  - zaburzenia mowy wynikające z okołoporodowej, wrodzonej lub następującej w pierwszych miesiącach życia patologii w obrębie mózgu dziecka. Istotnym aspektem jest fakt, że mowa dziecka nigdy nie była prawidłowo rozwinięta.
  • afazja nabyta - zaburzenia mowy spowodowane uszkodzeniem mózgu nabytym najwcześniej w 2. roku życia (u 2-letniego dziecka zaczyna rozwijać się język). W tym przypadku istotne jest odnotowanie, że przed stwierdzeniem afazji rozwój mowy u dziecka nie był zaburzony. Występuje często u dzieci z autyzmem.

 

Obawa, iż dziecko może mieć afazję najczęściej pojawia się u rodziców, gdy mówi ono mało lub nie wypowiada poprawnie wyrazów. Można brać ją pod uwagę jednak dopiero wtedy, gdy ponad 2-letnie dziecko nie wykazuje żadnych postępów w zakresie mowy, nie rozumie co się do niego mówi lub rozumienie jest prawidłowe, ale nie potrafi ono odpowiedzieć.

 

Podstawowe objawy afazji u dzieci:

  • niewyraźna artykulacja,
  • trudności w rozpoznawaniu słów (ale rozumienie gestów),
  • brak spontanicznego wypowiadania się,
  • trudności w rozumieniu pełnych wypowiedzi,
  • ubogie słownictwo,
  • dzielenie słów na sylaby.

 

Jeśli stwierdzisz wymienione wyżej objawy u swojego dziecka, umów się na konsultację z neurologiem lub neurologopedą. Może się ona odbyć online, bez wychodzenia z domu lub w gabinecie. Specjalista na podstawie przeprowadzonego wywiadu oraz niezbędnych badań będzie mógł stwierdzić rodzaj i podłoże zaburzenia. W przypadku zdiagnozowania afazji dziecięcej duże znaczenia ma wczesne wprowadzenie terapii.

 

Terapia afazji

 

Leczenie afazji polega głównie na łagodzeniu objawów choroby, która ją spowodowała. Poza farmakoterapią stosuje się także zajęcia logopedyczne. W rezultacie pacjenci poprawiają sposób mowy, a także uczą się wysławiania na nowo, w zależności od rodzaju zaburzenia. W niektórych przypadkach dysfunkcje nabyte w przebiegu udaru mózgu mijają samoistnie po ok. 1-3 miesiącach. Należy pamiętać, iż możliwości kompensacyjne mózgu to aspekt indywidualny, zależny od konkretnego pacjenta.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
Syndrom Touretta, niebezpieczne tiki, jak je powstrzymać?
Chciałabym dowiedzieć się jak można pomóc mojej córce. Ma syndrom Touretta. Bierze leki o nazwie haloperidol, a mimo to ma ciągle tiki i uderza się w oko. Właśnie przez to uszkodziła sobie wzrok. Widzi tylko na jedno oko, martwię się o nią. Może jest jakiś lek, który...
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
są leki któe zmniejszają te objawy, musi je włączyć lekarz specjalista
Czy zryw podczas zasypiania może oznaczać coś poważnego?
Od kilku dni zaobserwowałem u mojej żony w trakcie zasypiania i podczas snu zryw-szarpnięcie mięśni rąk i nóg. Nieraz jest to delikatne szarpnięcie, a czasem mocniejsze. Zauważyłem to już 4 noc z kolei. Co to może oznaczać? Czy takie szarpnięcia mogą oznaczać coś...
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Szarpnięcia ciała podczas zasypiania mogą być fizjologicznymi ruchami mimowolnymi, nie wymagającymi leczenia. Jeśli jednak objawy będą się utrzymywały, bądź ich natężenie będzie wzrastało, warto skonsultować się z lekarzem (rodzinny/neurolog), żeby wykluczyć schorzenia mogące być przyczyną takich ruchów mimowolnych.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Najpewniej jest to reakcja fizjologiczna.
Czy z tym problemem należy udać się do urologa?
Przynajmniej od pół roku swędzi mnie skóra wewnątrz napletka, do około żołędzia. Często mam brzydki zapach i jak zmywam wodą te okolice, to jest ślisko pod napletkiem. Myje co najmniej rano i wieczorem, a za każdym myciem jest tam taka śliska konsystencja i nieraz brzydki zapach....
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy wykonać wymaz na posiew bakteriologiczny i mykologiczny z antybiogramem i z wynikiem zgłosić się do lekarza.
Czy padaczka przebyta w dzieciństwie (minęły 3 lata od zakończenia leczenia) jest przeciwwskazaniem do pracy na wysokości?
W rekrutacji do technikum weterynarii jednym z czynników szkodliwych jest praca na wysokości do 3m.  Jakie przepisy to regulują? Czy przebyta padaczka może być powodem wydania zaświadczenia tylko na 1 rok przez lekarza medycyny pracy?
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
O przeciwwskazaniach do wykonywania danej pracy orzeka lekarz medycyny pracy biorąc pod uwagę całość wywiadu medycznego dotyczącego danego pacjenta, a także ew.konsultacje specjalistyczne, jeżeli są niezbędne.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tej sprawie decyzję podejmie specjalista medycyny pracy po przeprowadzonym badaniu.
Czy alkohol mocno nasila objawy skutków udaru krwotocznego?
Bliska mi osoba pół roku temu przeszła przez poważny udar krwotoczny, wyszła z niego pełnosprawna fizycznie, lecz doznaje neurologiczno-psychicznych skutków. Sytuacja jednak jest taka, że osoba ta na co dzień pije alkohol - nie dochodzi do stanu upojenia, lecz w mojej opinii jest to...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy skonsultować się ze specjalistami prowadzącymi leczenie pacjenta.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Proszę powyższe zachowania pacjenta zgłosić lekarzom prowadzącym (psychiatra, neurolog, psycholog), aby mieli pełny obraz zachowań pacjenta i mogli wdrożyć odpowiednie zalecenia.
Dawid Korona
dietetyk, dietetyk kliniczny, psychodietetyk
Umów wizytę
Proszę skonsultować z z lekarzem prowadzącym
Proszę o poradę czy mogę coś z tym zrobić lub ewentualnie do jakiego specjalisty się udać.
Ciężko mi określić to uczucie, ale najlepiej pasuje zespół niespokojnych nóg, ale nie tylko na nogach, głównie właściwie na jednej ręce. Mam to od kilku lat, lecz wcześniej były to jedynie nogi (łydki) i najbardziej pomagały maści chłodzące, ale od około roku częściej...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Wskazana konsultacja neurologiczna (stacjonarna), ale również proszę zgłosić się do lekarza rodzinnego i wykonać kontrolne badania laboratoryjne.
W jakim stopniu istnieje szansa, że mogłem zostać w jakiś sposób błędnie zdiagnozowany?
Mam 28 lat, cztery lata temu zdiagnozowano u mnie padaczkę objawową. Wyniki dwóch badań EEG przeprowadzonych w tamtym czasie w szpitalu zdefiniowano jako nieprawidłowe, jednakże nie stwierdzono napadów w trakcie badania. W reszcie badań (głowy, krwi) nie wyszczególniono...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Zawał pnia mózgu, a powrót do pracy.
Czy pacjent, który miał zawał pnia mózgu 1 miesiąc temu i nadal ma osłabienie jednej połowy ciała; zawroty głowy, problemy z przełykaniem i ogólnie jest osłabiony - może wrócić do pracy? Neurolog twierdzi, że tak. Odmówił przedłużenia zwolnienia. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy stosować się do zaleceń lekarskich.
Adam Cisowski
lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Neurolog prowadzący leczenie na podstawie badania oraz wywiadu decyduje o zdolności powrotu do pracy.
Czy moje schorzenie jest przeciwskazaniem do znieczulenia ogólnego?
Czy jeśli mam naczyniaka w pniu mózgu, (od 18 lat jestem pod kontrolą, brak jakichkolwiek zmian przez ten czas) to czy mogę mieć wykonywane zabiegi w znieczuleniu ogólnym?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tej sprawie należy skonsultować się z lekarzem prowadzącym. Ostateczną decyzję podejmie specjalista anestezjolog podczas kwalifikacji do znieczulenia.
Czy przy zmianie ciśnienia w samolocie może się coś stać przy takim urazie?
Jestem teraz na wakacjach w Grecji. Dziecko nieszczęśliwie spadło z huśtawki z wysokości około 50 cm na główkę tzn wprost na czoło na beton. Zaczerwienienie i obrzęk pojawiło się niemal natychmiast, ale krwiaka tzn guza o wiadomym kolorze nadal nie ma czy jest się czym przejmować? Ta...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska z pełnym badaniem fizykalnym dziecka.
Co mam zrobić, żeby otrzymać opis wyniku?
Byłam w marcu na badaniu rezonansem i lekarz mi powiedział, że nie opiszę wyniku, bo wyszedł obraz niewyraźny - mam samą płytę z rezonansu. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Taką informację uzyskać można jedynie w ośrodku gdzie wykonano badanie.
Do jakiego lekarza najlepiej się zgłosić?
Od kilku dni mam nadwrażliwość na dźwięki, boli mnie głowa, przy ruchu oczami słyszę w głowie dźwięk jakby pulsowania (jedno dwa pulsowania) i kręci mi się w głowie. Czuję zmęczenie i mam wrażenie ciężkich powiek, ciężko mi się skupić, mam uczucie, jakby między brwiami był ucisk, gorzej widzę,...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Cały czas czuje się spięta i wystraszona, czy to zaburzenie lękowe?
Od miesiąca cierpię na dziwne zawroty głowy, czasem do tego szumi mi w uszach, te zawroty są prawie ciągle, całodniowe, cały czas się boję, że się przewrócę, nie jestem w stanie normalnie funkcjonować, boję się gdziekolwiek wychodzić, bo kreci mi się w głowie, momentami wpadam w...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Witam, zalecam konsultację u lekarza, ewentualnie w moim gabinecie- psychologa klinicznego. Po przeprowadzonym badaniu, można postawić ewentualną diagnozę. Pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona
Czy jak zrobiliby mi przed pierwszą operacją konkretne badania, to może mogli mnie operować za jednym razem?
Jestem 2 miesiące po operacji przepukliny pachwinowej prawej, zostałam zdiagnozowana tylko podczas badania na stojąco i od razu zabieg. Po zabiegu nie mogłam stanąć na nogę, bo przechodził mi prąd z bólem w udo. Po zdjęciu szwów przestało mnie ściągać w pachwinie, ale...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie.
Co to znaczy? Czy taki wynik rezonansu jest dobry? Co to znaczy? Czy taki wynik rezonansu jest dobry?
W badaniu rezonansu głowy uwidoczniono kilka (ok. 3) drobnych do ok. 2 - 4 mm, podkorowych ognisk demielinizacji pierwotnej lub wtórnej w prawej półkuli mózgu i pojedyncze w tylnej części płata ciemieniowego lewego. Robiłam go ze względu na napięciowe bóle głowy,...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wynik należy skonsultować z lekarzem kierującym na badanie.
Jakie zmiany mogą zajść w mózgu po ciężkim ataku padaczki z utratą świadomości powyżej 5 minut?
Czy można dostać po padaczce np. guzy w mózgu, czy coś innego? Po tym przez tydzień bolała mnie głowa z przodu i tyłu i po lewej stronie. Spadłam na brzuch. Nie byłam na SORZE. Po tygodniu wróciłam do sprawności umysłowej. Jestem po udarze śródmózgowym, a 5 lat temu...
Adam Cisowski
lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
W ww.przypadku wskazane jest wykonanie kontrolnie badania obrazowego głowy ( Tk lub MR)
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Daniel Biesiada
lekarz rodzinny
Umów wizytę
zalecam wizytę u neurologa oraz rozważenie badań obrazowych
O co może chodzić? Trzeba zrobić jakieś badania?
Mam 18 lat i od jakiegoś czasu zmagam się z migrenami, nie jestem w stanie funkcjonować, drętwieją mi palce albo usta. Często najpierw pojawia się zaburzone widzenie a dopiero po dłuższej chwili migrena. Czy pomogą jakieś tabletki?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta u neurologa.
Czy to późniejsze skutki uboczne po udarze?
Ponad 15 lat temu miałam lewej półkuli udar mózgu krwotoczny w dzieciństwa. Wcześniej kilka razy drętwiała mi prawa ręka i noga. Później nie drętwiała mi prawa ręka i noga, a teraz już kilka razy siedząc przy biurku lub leżąc na łóżku - drętwiała mi prawa ręka i noga...
zalecana wizyta stacjonarna u neurologa z badaniem
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konieczna jest konsultacja z neurologiem.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie Znajdź lekarza L4 L4 Umów wizytę