1. Artykuły
  2. Kortyzol – w jaki sposób wpływa na nasz organizm?

Kortyzol – w jaki sposób wpływa na nasz organizm?

Kortyzol jest jednym z trzech hormonów stresu, pozostałe to adrenalina i noradrenalina. W przeciwieństwie do tych katecholamin kortyzol jest hormonem glikokortkosteroidowym – oznacza to, że podnosi on poziom glukozy we krwi, podczas sytuacji stresowej lub podczas wysiłku fizycznego.

Kortyzol – w jaki sposób wpływa na nasz organizm?
Spis treści
Działanie kortyzolu Poziom kortyzolu Kiedy należy zbadać poziom kortyzolu? Wysoki poziom kortyzolu - co oznacza? Niski poziom kortyzolu- co oznacza? Jak okiełznać kortyzol?

Mechanizm ten ma na celu dostarczenie nam dodatkowej energii i paliwa do działania. 

 

Hormony stresu wydzielane są w nadnerczach. Z kolei nadnercza pobudzane są do ich produkcji i syntezy za sprawą działania hormonu kortykotropowego (ACTH), uwalnianego w przysadce mózgowej. Natomiast kortykotropina wydzielana jest pod wpływem kortykoliberyny (CRH), produkowanej głównie w podwzgórzu.

 

Mechanizm ten nazywany jest osią podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego.

 

Stres pobudza produkcję kortykoliberyny w podwzgórzu, która pobudza wytwarzanie kortykotropiny w przysadce, a ta pobudza produkcję kortyzolu w nadnerczach. Kortyzol podnosi poziom glukozy we krwi, a nam zostaje dostarczona energia do działania.

 

Działanie kortyzolu

 

Kortyzol wzmacnia działanie pozostałych hormonów stresu, przygotowując nasz organizm do reakcji. Wraz ze wzrostem poziomu glukozy we krwi, wzrasta liczba oddechów oraz ciśnienie tętnicze krwi. Są to naturalne reakcje naszego organizmu na stres.

 

Kortyzol wpływa również na:

 

  • gospodarkę wodno-elektrolitową  powoduje zatrzymanie sodu w organizmie zwiększając wydalanie potasu,
  • gospodarkę białkową – nasilają rozpad białek,
  • gospodarkę węglowodanową  wpływa na procesy przetwarzania aminokwasów i mleczanów w glukozę oraz rozkład glikogenu w glukozę,
  • gospodarkę tłuszczową  zwiększając rozpad trójglicerydów.

 

Kortyzol hamuje wchłanianie wapnia i fosforu oraz ma działanie przeciwzapalne. Właściwe stężenie kortyzolu ma więc duże znaczenie dla naszego systemu immunologicznego, a zbyt wysoki jego poziom może powodować spadek naszej odporności.

 

arrow Dobrostan psychiczny. Jak czerpać satysfakcję z codzienności?
arrow Załamanie nerwowe. Kiedy organizm daje ci czerwoną kartkę
arrow Kiedy zakupy stają się problemem. Zakupoholizm
arrow Seks w związku. Jak się przełamać i zacząć rozmawiać z partnerem?
arrow Psychoonkolog: nie mów choremu, że będzie dobrze
arrow Jak budować odporność psychiczną?

Poziom kortyzolu

 

Stężenie kortyzolu określa się w próbce krwi pobranej z żyły łokciowej lub w moczu zebranym z całej doby. Ważne, aby osoba badana pojawiła się na badaniu wyspana oraz na czczo- powinno minąć przynajmniej 8 godzin od ostatniego posiłku.

 

Poziom kortyzolu we krwi jest najwyższy rano i spada on stopniowo w ciągu dnia. Poranna norma wynosi 7–25 µg/dl natomiast wieczorem powinna być ona o połowę niższa i mieścić się w granicach  2–9 µg/dl.

 

Kiedy należy zbadać poziom kortyzolu?

 

Najczęściej na badanie skieruje nas lekarz rodzinny, kiedy zauważy niepokojące objawy:

 

  • bezsenności,
  • depresji,
  • nadczynności lub niedoczynności tarczycy,
  • przewlekłego zmęczenia,
  • spadku libido, zatrzymania miesiączkowania,
  • symptomy mogące wskazywać na nowotwór nadnerczy, jajnika lub jąder,
  • choroby Cushinga - charakterystyczne dla tej jednostki chorobowej jest odkładająca się tkanka tłuszczowa w okolicach twarzy, szyi oraz karku, towarzyszą jej również bezsenność, depresja oraz zaburzenia hormonalne.

 

Wysoki poziom kortyzolu - co oznacza?

 

Wysoki poziom kortyzolu może świadczyć o tym, że wykonaliśmy intensywny wysiłek fizyczny przed badaniem lub jesteśmy pod wpływem przewlekłego, lub nagłego stresu.

 

Długotrwale utrzymująca się sytuacja stresowa i wysoki poziom kortyzolu mogą spowodować problemy z koncentracją, zapamiętywaniem i snem. Bezsenność obniża poziom serotoniny, spada wtedy nasze samopoczucie, możemy łatwiej zachorować na depresję. Wysoki poziom kortyzolu pobudza również ośrodek głodu, wzmagając nasz apetyt, w konsekwencji doprowadzając do nadmiernego odkładania tkanki tłuszczowej i otyłości.

 

W sytuacji przewlekłego stresu, któremu towarzyszy spadek nastroju warto poszukać pomocy u psychologa lub lekarza pierwszego kontaktu. W łatwy i szybki sposób możesz umówić się na konsultację online za pomocą halodoctor.pl.

 

Inne możliwe przyczyny to:

 

  • anoreksja,
  • guz nadnerczy,
  • gruczolak przysadki,
  • nowotwór płuc.

 

Niski poziom kortyzolu- co oznacza?

 

Niski poziom kortyzolu odczuwalny będzie jako spadek nastroju, spadek apetytu, spadek masy ciała oraz chroniczne zmęczenie.  

 

Może on również świadczyć o:

 

  • niedoczynności przysadki mózgowej,
  • niedoczynności podwzgórza,
  • niedoczynności nadnerczy,
  • przeroście nadnerczy,
  • chorobie Addisona  nadnercza nie produkują wtedy wystarczającej ilości hormonów, w związku z czym zaburzona zostaje gospodarka hormonalna organizmu.

 

Jak okiełznać kortyzol?

 

Dobry poziom kortyzolu jest zbawienny dla naszego funkcjonowania, w końcu to za jego pomocą jesteśmy w stanie podejmować działanie.

 

Każdego dnia, bardzo wiele czynników może powodować skoki kortyzolu, żyjemy również w ciągłym biegu, dlatego nie bójmy się szukać pomocy, kiedy czujemy się zmęczeni i zestresowani. W momentach, kiedy odczuwamy stres, pomocna może okazać się aktywność fizyczna o niskiej częstotliwości (spacer, spokojna joga), a także techniki oddechowe i relaksacyjne.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e‑Recepta L4 Online
Wypełnij formularz recepty i przejdź do konsultacji lekarskiej.

e-Recepta w 5 minut / 59zł

pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
pole wymagane
Lekarz po zapoznaniu się z danymi każdorazowo decyduje o zasadności wystawienia recepty.
Najnowsze pytania pacjentów
endokrynolog
Jak wygląda przebieg badania oceny kortyzolu?
Endokrynolog prosił o zrobienie badania oceny kortyzolu w teście z 1 mg deksametzonu. Czy to...
05.05.2022
Deksamethazon jest substancją dostępną jedynie na receptę wydawaną przez lekarza. Lekarz zlecając takie badanie powinien dokładne wyjaśnić jak je należy wykonać. Proszę zwrócić się do lekarza zlecającego badanie celem przepisania leku i objaśnienia sposobu jego zastosowania.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Deksamethazon jest substancją dostępną jedynie na receptę wydawaną przez lekarza. Lekarz zlecając takie badanie powinien dokładne wyjaśnić jak je należy wykonać. Proszę zwrócić się do lekarza zlecającego badanie celem przepisania leku i objaśnienia sposobu jego zastosowania.
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
Umów wizytę
Należy udać się do lekarza zlecającego badanie celem objaśnienia sposobu jego zastosowania.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
Umów wizytę
Należy udać się do lekarza zlecającego badanie celem objaśnienia sposobu jego zastosowania.
internista, lekarz rodzinny
Za co odpowiada kortyzol?
W jakim celu bada sie kortyzol? Za co on odpowiada?
25.04.2022
Kortyzol prawidłowo produkowany jest przez nadnercza i choć bywa nazywany hormonem stresu, gdyż podczas stresu jego uwalnianie jest podwyższone to jego oznaczenie ma zastosowanie w diagnostyce szeregu chorób o podłożu hormonalnym i nowotworowym. Kortyzol bierze udział w gospodarce elektrolitowej organizmu, wpływa na metabolizm węglowodanów i tłuszczy, oraz bierze udział w przemianach hormonalnych przede wszystkim hormonów płciowych.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Kortyzol prawidłowo produkowany jest przez nadnercza i choć bywa nazywany hormonem stresu, gdyż podczas stresu jego uwalnianie jest podwyższone to jego oznaczenie ma zastosowanie w diagnostyce szeregu chorób o podłożu hormonalnym i nowotworowym. Kortyzol bierze udział w gospodarce elektrolitowej organizmu, wpływa na metabolizm węglowodanów i tłuszczy, oraz bierze udział w przemianach hormonalnych przede wszystkim hormonów płciowych.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Kortyzol jest jednym z kluczowych hormonów odpowiadających za utrzymanie równowagi w organizmie, pomaga radzić sobie ze stresem, jest także odpowiedzialny za reakcje immunologiczne oraz za łagodzenie stanów zapalnych.
Filip Kwak
fizjoterapeuta, fizjoterapeuta sportowy
Umów wizytę
Podwyższony poziom kortyzolu występuje w sytuacjach stresowych. Przedłużający się stan podwyższonego stężenia tego hormonu w organizmie może wpływać na odporność oraz zdolności regeneracyjne.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑recepty lub zwolnienia lekarskiego   umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
5.00 / 13416 opinii
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
4.95 / 77 opinii
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny, pediatra, lekarz, lekarz chorób wewnętrznych
4.96 / 475 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.80 / 670 opinii
Umów wizytę