Kortyzol – w jaki sposób wpływa na nasz organizm?

Kortyzol jest jednym z trzech hormonów stresu, pozostałe to adrenalina i noradrenalina. W przeciwieństwie do tych katecholamin kortyzol jest hormonem glikokortkosteroidowym – oznacza to, że podnosi on poziom glukozy we krwi, podczas sytuacji stresowej lub podczas wysiłku fizycznego.

 

  21 października 2021

Kortyzol – w jaki sposób wpływa na nasz organizm?
Spis treści
Działanie kortyzolu Poziom kortyzolu Kiedy należy zbadać poziom kortyzolu? Wysoki poziom kortyzolu - co oznacza? Niski poziom kortyzolu- co oznacza? Jak okiełznać kortyzol?

Mechanizm ten ma na celu dostarczenie nam dodatkowej energii i paliwa do działania. 

 

Hormony stresu wydzielane są w nadnerczach. Z kolei nadnercza pobudzane są do ich produkcji i syntezy za sprawą działania hormonu kortykotropowego (ACTH), uwalnianego w przysadce mózgowej. Natomiast kortykotropina wydzielana jest pod wpływem kortykoliberyny (CRH), produkowanej głównie w podwzgórzu.

 

Mechanizm ten nazywany jest osią podwzgórze-przysadka-nadnercza (HPA) i działa na zasadzie sprzężenia zwrotnego.

 

Stres pobudza produkcję kortykoliberyny w podwzgórzu, która pobudza wytwarzanie kortykotropiny w przysadce, a ta pobudza produkcję kortyzolu w nadnerczach. Kortyzol podnosi poziom glukozy we krwi, a nam zostaje dostarczona energia do działania.

 

Działanie kortyzolu

 

Kortyzol wzmacnia działanie pozostałych hormonów stresu, przygotowując nasz organizm do reakcji. Wraz ze wzrostem poziomu glukozy we krwi, wzrasta liczba oddechów oraz ciśnienie tętnicze krwi. Są to naturalne reakcje naszego organizmu na stres.

 

Kortyzol wpływa również na:

 

  • gospodarkę wodno-elektrolitową  powoduje zatrzymanie sodu w organizmie zwiększając wydalanie potasu,
  • gospodarkę białkową – nasilają rozpad białek,
  • gospodarkę węglowodanową  wpływa na procesy przetwarzania aminokwasów i mleczanów w glukozę oraz rozkład glikogenu w glukozę,
  • gospodarkę tłuszczową  zwiększając rozpad trójglicerydów.

 

Kortyzol hamuje wchłanianie wapnia i fosforu oraz ma działanie przeciwzapalne. Właściwe stężenie kortyzolu ma więc duże znaczenie dla naszego systemu immunologicznego, a zbyt wysoki jego poziom może powodować spadek naszej odporności.

 

Poziom kortyzolu

 

Stężenie kortyzolu określa się w próbce krwi pobranej z żyły łokciowej lub w moczu zebranym z całej doby. Ważne, aby osoba badana pojawiła się na badaniu wyspana oraz na czczo- powinno minąć przynajmniej 8 godzin od ostatniego posiłku.

 

Poziom kortyzolu we krwi jest najwyższy rano i spada on stopniowo w ciągu dnia. Poranna norma wynosi 7–25 µg/dl natomiast wieczorem powinna być ona o połowę niższa i mieścić się w granicach  2–9 µg/dl.

 

Kiedy należy zbadać poziom kortyzolu?

 

Najczęściej na badanie skieruje nas lekarz rodzinny, kiedy zauważy niepokojące objawy:

 

  • bezsenności,
  • depresji,
  • nadczynności lub niedoczynności tarczycy,
  • przewlekłego zmęczenia,
  • spadku libido, zatrzymania miesiączkowania,
  • symptomy mogące wskazywać na nowotwór nadnerczy, jajnika lub jąder,
  • choroby Cushinga - charakterystyczne dla tej jednostki chorobowej jest odkładająca się tkanka tłuszczowa w okolicach twarzy, szyi oraz karku, towarzyszą jej również bezsenność, depresja oraz zaburzenia hormonalne.

 

Wysoki poziom kortyzolu - co oznacza?

 

Wysoki poziom kortyzolu może świadczyć o tym, że wykonaliśmy intensywny wysiłek fizyczny przed badaniem lub jesteśmy pod wpływem przewlekłego, lub nagłego stresu.

 

Długotrwale utrzymująca się sytuacja stresowa i wysoki poziom kortyzolu mogą spowodować problemy z koncentracją, zapamiętywaniem i snem. Bezsenność obniża poziom serotoniny, spada wtedy nasze samopoczucie, możemy łatwiej zachorować na depresję. Wysoki poziom kortyzolu pobudza również ośrodek głodu, wzmagając nasz apetyt, w konsekwencji doprowadzając do nadmiernego odkładania tkanki tłuszczowej i otyłości.

 

W sytuacji przewlekłego stresu, któremu towarzyszy spadek nastroju warto poszukać pomocy u psychologa lub lekarza pierwszego kontaktu. W łatwy i szybki sposób możesz umówić się na konsultację online za pomocą halodoctor.pl.

 

Inne możliwe przyczyny to:

 

  • anoreksja,
  • guz nadnerczy,
  • gruczolak przysadki,
  • nowotwór płuc.

 

Niski poziom kortyzolu- co oznacza?

 

Niski poziom kortyzolu odczuwalny będzie jako spadek nastroju, spadek apetytu, spadek masy ciała oraz chroniczne zmęczenie.  

 

Może on również świadczyć o:

 

  • niedoczynności przysadki mózgowej,
  • niedoczynności podwzgórza,
  • niedoczynności nadnerczy,
  • przeroście nadnerczy,
  • chorobie Addisona  nadnercza nie produkują wtedy wystarczającej ilości hormonów, w związku z czym zaburzona zostaje gospodarka hormonalna organizmu.

 

Jak okiełznać kortyzol?

 

Dobry poziom kortyzolu jest zbawienny dla naszego funkcjonowania, w końcu to za jego pomocą jesteśmy w stanie podejmować działanie.

 

Każdego dnia, bardzo wiele czynników może powodować skoki kortyzolu, żyjemy również w ciągłym biegu, dlatego nie bójmy się szukać pomocy, kiedy czujemy się zmęczeni i zestresowani. W momentach, kiedy odczuwamy stres, pomocna może okazać się aktywność fizyczna o niskiej częstotliwości (spacer, spokojna joga), a także techniki oddechowe i relaksacyjne.

Najnowsze pytania pacjentów
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
5.00 / 73 opinie
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 9943 opinie
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.90 / 1818 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.79 / 647 opinii