Ciąża bez mitów. Co tak naprawdę wolno jeść i pić, a czego unikać

Mity w ciąży – co je wyróżnia?

Jak zauważa nasz ekspert, ginekolog Łukasz Blukacz:

- Wspólną cechą wielu mitów jest brak zrozumienia, jak dynamicznie zmienia się organizm kobiety w ciąży oraz jak różnorodne są indywidualne doświadczenia każdej przyszłej mamy. Niektóre przekonania nakładają na kobiety nadmierne ograniczenia, jak np. zakaz aktywności fizycznej czy farbowania włosów, podczas gdy inne mogą bagatelizować istotne kwestie, takie jak potrzeba konsultacji medycznej w przypadku dolegliwości.

Mity te często powodują, że kobieta w ciąży czuje się zagubiona, bombardowana sprzecznymi zaleceniami i nie wie, na czym powinna się opierać.

- Weryfikacja informacji u lekarza prowadzącego ciążę jest kluczowa, aby oddzielić fakty od fikcji. Specjalista może wyjaśnić, które zalecenia mają podstawy naukowe, a które są niepotrzebnym obciążeniem.

Ostatecznie, to wiedza oparta na dowodach naukowych i indywidualnym podejściu do pacjentki pozwala przejść przez okres ciąży spokojnie i świadomie, bez zbędnych obaw.

10 tys. dzieci dzięki in vitro w Polsce - kto może skorzystać z programu?

MZ uspokaja: „Polki nie będą rodziły na SOR‑ach”

Szczepienie przeciwko RSV w ciąży – kiedy najlepiej je wykonać?

Alkohol w ciąży: „co druga” to nie clickbait – tłumaczy ginekolog

Nowe zasady opieki okołoporodowej. Co czeka przyszłe mamy?

Ciąża pod szczególnym nadzorem – co oznacza „ciąża wysokiego ryzyka”?

Dieta w ciąży: dlaczego budzi takie emocje?

Żywienie w ciąży to temat, który od lat budzi emocje i kontrowersje. Wynika to z faktu, że okres ciąży jest czasem szczególnej wrażliwości organizmu zarówno przyszłej matki, jak i rozwijającego się dziecka. Nasz ekspert zwraca uwagę że:

-  Jednym z głównych powodów kontrowersji jest popularność niezweryfikowanych zaleceń, które krążą w mediach społecznościowych, książkach i rozmowach rodzinnych. Przykłady to rady o jedzeniu „za dwoje” czy konieczności całkowitego unikania niektórych produktów, takich jak kawa czy owoce morza.

Wiele kobiet kieruje się również przekonaniem, że każda ich decyzja żywieniowa wpłynie natychmiast na zdrowie dziecka, co prowadzi do zbędnych restrykcji lub niezdrowych nawyków, takich jak nadmierne jedzenie słodyczy z powodu zachcianek. Niestety, wciąż wiele kobiet nie otrzymuje rzetelnych informacji od specjalistów i bazuje na niesprawdzonych źródłach.

Czy w ciąży należy jeść za dwoje?

Ginekolog Łukasz Blukacz podkreśla, że błędne podejście do diety w ciąży może wynikać z niedostatecznej edukacji żywieniowej.

- Przykładem jest mit, że kobieta w ciąży powinna znacząco zwiększyć kaloryczność swojej diety od samego początku. W rzeczywistości zapotrzebowanie energetyczne wzrasta dopiero w drugim i trzecim trymestrze, i to w umiarkowanym stopniu.

Kolejnym błędem jest brak zróżnicowania diety, wynikający ze strachu przed spożywaniem niektórych produktów.

- Aktualne wytyczne, takie jak te opracowane przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników (PTGiP), a także brytyjskie (RCOG) i amerykańskie (ACOG), jasno wskazują, że dieta kobiety w ciąży powinna być przede wszystkim zrównoważona, a unikanie określonych grup pokarmów powinno wynikać z realnych zagrożeń, a nie z powszechnie powielanych opinii.

Czy kawa jest zabroniona w ciąży?

Kwestia spożywania kawy w ciąży jest przedmiotem licznych badań i debat.

- Większość wytycznych, w tym opracowania Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników (PTGiP), Brytyjskiego Królewskiego Towarzystwa Położników i Ginekologów (RCOG) oraz Amerykańskiego Kolegium Położników i Ginekologów (ACOG), wskazuje, że umiarkowane spożycie kofeiny jest dopuszczalne, ale z wyraźnym limitem dziennego spożycia. W większości zaleceń bezpieczna dawka wynosi do 200 mg kofeiny na dzień, co odpowiada mniej więcej jednej dużej filiżance kawy filtrowanej lub dwóm małym filiżankom espresso – wyjaśnia Łukasz Blukacz.

I podkreśla, kofeina, obecna nie tylko w kawie, ale także w herbacie, napojach energetycznych, czekoladzie czy niektórych lekach przeciwbólowych, może przenikać przez łożysko i wpływać na rozwijający się płód.

- Organizm dziecka metabolizuje kofeinę znacznie wolniej niż organizm matki, co rodzi obawy dotyczące potencjalnych skutków jej nadmiernego spożycia. Badania sugerują, że wysokie dawki kofeiny mogą zwiększać ryzyko poronień, przedwczesnego porodu, a także ograniczenia wzrostu płodu.

Ponadto kofeina może przyczyniać się do wzrostu ciśnienia tętniczego u matki, co w przypadku kobiet z nadciśnieniem ciążowym lub stanem przedrzucawkowym stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia matki i dziecka.

- Chociaż wytyczne pozwalają na ograniczone spożycie kawy, wiele ekspertów sugeruje, że całkowite unikanie kofeiny w ciąży może być najbezpieczniejszą opcją, szczególnie dla kobiet z czynnikami ryzyka, takimi jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca ciążowa czy wcześniejsze poronienia. Warto również pamiętać, że kofeina ma działanie pobudzające i może nasilać problemy z zasypianiem, które i tak są częste w ciąży.

Dla kobiet, które nie chcą rezygnować z porannego rytuału picia kawy, alternatywą mogą być kawy bezkofeinowe lub napary ziołowe, takie jak rumianek czy rooibos, które nie zawierają kofeiny, a jednocześnie są bezpieczne dla ciężarnych.

Podsumowując, choć kawa w umiarkowanych ilościach nie jest bezwzględnie zabroniona w ciąży, ograniczenie jej spożycia lub całkowite wykluczenie może być rozsądnym wyborem, zwłaszcza w trosce o zdrowie dziecka i matki. Warto omówić tę kwestię z lekarzem prowadzącym, szczególnie jeśli ciąża przebiega z powikłaniami lub gdy kobieta ma nawyk picia dużych ilości kawy na co dzień.

Ziołowe herbaty: które są bezpieczne w ciąży?

Picie herbat ziołowych w ciąży może być korzystne, ale wymaga ostrożności, ponieważ nie wszystkie zioła są bezpieczne w tym szczególnym okresie. Nasz ekspert, Łukasz Blukacz przyznaje:

- Wiele naparów ziołowych ma działanie relaksujące, wspomagające trawienie czy łagodzące typowe dolegliwości ciążowe, takie jak nudności. Jednak niektóre zioła mogą wpływać na skurcze macicy, ciśnienie krwi lub metabolizm, co potencjalnie stanowi zagrożenie dla zdrowia matki i dziecka.

Bezpieczne herbaty ziołowe to m.in.:

• Rumianek – łagodzi stres, działa uspokajająco i pomaga w problemach trawiennych. Należy jednak spożywać go z umiarem, ponieważ w nadmiarze może zwiększać ryzyko reakcji alergicznych.
• Rooibos – nie zawiera kofeiny, jest bogaty w antyoksydanty i korzystny dla układu pokarmowego.
• Imbir – pomaga w łagodzeniu nudności, szczególnie w pierwszym trymestrze, ale nie należy przekraczać około 1 g imbiru dziennie w postaci herbaty lub przyprawy.
• Mięta pieprzowa – skuteczna w walce z wzdęciami i nudnościami, choć w przypadku kobiet z refluksem żołądkowo-przełykowym jej działanie może być drażniące.

Herbat ziołowych, których należy unikać w ciąży, jest znacznie więcej. Najważniejsze z nich to:

• Pokrzywa – mimo swoich właściwości prozdrowotnych w dużych ilościach może działać moczopędnie i wpływać na równowagę elektrolitową.
• Malina (liście – często stosowana pod koniec ciąży w celu ułatwienia porodu, ale w pierwszym i drugim trymestrze może stymulować skurcze macicy i powodować przedwczesne porody.
• Piołun, wrotycz, aloes, żeń-szeń – zioła o silnym działaniu mogą działać toksycznie, stymulować skurcze macicy lub wpływać na rozwój płodu.

Niektóre mieszanki herbat ziołowych dostępne w sklepach mogą zawierać składniki o niejasnym działaniu lub w ilościach, które nie zostały dokładnie przebadane pod kątem bezpieczeństwa w ciąży. Dlatego zaleca się unikanie gotowych produktów bez dokładnej analizy ich składu.

Podsumowując, herbata ziołowa w ciąży może być bezpieczna, ale kluczowe jest wybieranie ziół o dobrze znanym działaniu i stosowanie ich w umiarkowanych ilościach. W razie wątpliwości warto skonsultować się z lekarzem lub dietetykiem specjalizującym się w żywieniu w ciąży, aby upewnić się, że wybrane napary nie wpłyną negatywnie na przebieg ciąży ani zdrowie dziecka.

Dlaczego sushi i sery pleśniowe są na cenzurowanym?

W ciąży unikanie surowych produktów, takich jak sushi, sery pleśniowe czy inne potrawy na bazie nieprzetworzonych składników, jest zalecane głównie ze względu na ryzyko zakażenia bakteriami, pasożytami lub grzybami, które mogą zagrażać zarówno zdrowiu matki, jak i rozwijającego się płodu.

- Chociaż świeże i wysokiej jakości produkty są często uważane za bezpieczne, ciąża jest okresem, w którym układ odpornościowy kobiety działa nieco słabiej, co zwiększa podatność na infekcje – uczula Łukasz Blukacz.

Jednym z głównych zagrożeń związanych z jedzeniem surowych ryb (np. w sushi) jest zakażenie pasożytami, oraz bakteriami, takimi jak Listeria monocytogenes czy Salmonella. Listeria jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ może przenikać przez łożysko, prowadząc do poronienia, przedwczesnego porodu lub poważnych infekcji u noworodka, takich jak zapalenie opon mózgowych.

- Dlatego kobiety w ciąży powinny wybierać sushi przygotowane z gotowanych składników (np. krewetek, węgorza) lub z warzywami – radzi ginekolog.

Podobne ryzyko dotyczy serów pleśniowych, takich jak brie, camembert, gorgonzola czy inne sery z mleka niepasteryzowanego. Mogą one zawierać Listeria monocytogenes, której zakażenie (listerioza) jest rzadkie, ale w ciąży potencjalnie bardzo groźne. Sery twarde (np. cheddar, parmezan) oraz sery z mleka pasteryzowanego są bezpieczne i mogą być spożywane bez obaw.

- Warto zawsze sprawdzać etykiety produktów i upewniać się, że mleko użyte do ich produkcji zostało pasteryzowane.

Surowe lub niedogotowane mięso, takie jak tatar czy steki podawane „krwiste”, również stanowi ryzyko. Zakażenie Toxoplasma gondii, pasożytem obecnym w surowym mięsie, może prowadzić do toksoplazmozy, choroby szczególnie niebezpiecznej w ciąży.

- Może ona powodować poważne wady rozwojowe u dziecka lub utratę ciąży. Aby uniknąć tego ryzyka, mięso należy zawsze dokładnie gotować, piec lub smażyć – mówi lekarz.

Niektóre surowe produkty, jak surowe jaja, mogą być zanieczyszczone Salmonella, co może prowadzić do ciężkich objawów żołądkowo-jelitowych u matki.

- Choć zakażenie Salmonella rzadko przenika przez łożysko, osłabienie matki i odwodnienie mogą pośrednio wpłynąć na rozwój płodu. Dlatego produkty na bazie surowych jaj, takie jak domowy majonez, tiramisu czy niektóre sosy, powinny być przygotowywane wyłącznie z pasteryzowanych składników – dopowiada nasz ekspert.

Podsumowując, unikanie surowych produktów w ciąży wynika z troski o zdrowie matki i dziecka. Chociaż ryzyko zakażenia może być niskie, konsekwencje potencjalnych infekcji są na tyle poważne, że lepiej sięgać po alternatywy: gotowane ryby, pasteryzowane sery czy odpowiednio przyrządzone mięso. Wszelkie wątpliwości warto omówić z lekarzem lub dietetykiem.

Czy pikantne jedzenie szkodzi dziecku?

Ginekolog Łukasz Blukacz odpowiada na to pytanie następująco:

- Jedzenie pikantnych potraw w ciąży samo w sobie nie szkodzi dziecku, pod warunkiem że są one spożywane w umiarkowanych ilościach i organizm matki dobrze na nie reaguje. Pikantne jedzenie nie wpływa bezpośrednio na rozwój płodu, ponieważ substancje odpowiedzialne za ostrość, takie jak kapsaicyna, nie przenikają do płynu owodniowego ani krwi dziecka w sposób, który mógłby je zaszkodzić. Niemniej jednak, istnieją pewne kwestie, które warto wziąć pod uwagę.

Pikantne potrawy mogą natomiast powodować lub nasilać dolegliwości trawienne u ciężarnych, takie jak zgaga, refluks żołądkowo-przełykowy czy podrażnienia żołądka. W ciąży układ trawienny działa wolniej, a powiększająca się macica uciska żołądek, co sprzyja tym problemom.

- Kobiety, które wcześniej miały wrażliwy żołądek lub cierpiały na refluks, mogą odczuwać większy dyskomfort po spożyciu ostrych przypraw, takich jak chili, pieprz cayenne czy tabasco – przyznaje nasz ekspert.

I dodaje:

- Z perspektywy zdrowia dziecka nie ma dowodów na to, że pikantne jedzenie wpływa na przebieg ciąży lub rozwój płodu. Natomiast warto pamiętać, że ostre przyprawy mogą zmieniać smak płynu owodniowego, co jest naturalne, gdyż dieta matki w pewnym stopniu wpływa na jego skład. Nie jest to jednak szkodliwe – wręcz przeciwnie, może przygotować dziecko do poznawania różnorodnych smaków po urodzeniu.

Warto także zachować ostrożność w przypadku nadmiernego spożycia pikantnych potraw, zwłaszcza jeśli towarzyszą im inne składniki mogące wpływać na zdrowie matki, takie jak duże ilości soli czy tłuszczu. Pikantne jedzenie może także powodować nadmierne pocenie się i uczucie dyskomfortu, co w zaawansowanej ciąży może być bardziej dokuczliwe.

Podsumowując, spożywanie pikantnych potraw w ciąży nie stanowi zagrożenia dla dziecka, ale kluczowe jest, aby matka słuchała swojego organizmu i unikała produktów, które wywołują dyskomfort.

Jeśli pojawiają się dolegliwości trawienne, warto skonsultować dietę z lekarzem lub dietetykiem, aby znaleźć równowagę między potrzebami organizmu a preferencjami smakowymi.