1. Artykuły
  2. Trauma i jej długofalowe skutki

Trauma i jej długofalowe skutki

Statystycznie 80% ludzi zostaje w życiu narażonych na wydarzenia potencjalnie traumatyczne, ale nie każdy z nich doświadcza ich destrukcyjnych skutków. Jak objawia się trauma i dlaczego dotyka tylko niektórych z nas? Jak radzić sobie z jej następstwami i czy możliwe jest uwolnienie się od nawracających nieprzyjemnych wspomnień?

Trauma i jej długofalowe skutki Trauma i jej długofalowe skutki
Spis treści
Definicja traumy Jakie zdarzenia powodują traumę? Objawy traumy Co predysponuje do wystąpienia traumy? Strategie leczenia traumy

Definicja traumy

 

Traumą nazywamy reakcję na nagły czynnik zagrażający życiu lub zdrowiu (stresor). Owy stresor jest dla jednostki szczególnego rodzaju doświadczeniem i zazwyczaj wydarzeniem niezwykle dotkliwym. Przeważnie zmiany te odciskają trwałe piętno na psychice człowieka i utrudniają codzienne funkcjonowanie.

 

arrow Trauma poporodowa. Gdy kobiety nie chcą więcej dzieci
arrow Urojenia. Mogą dotknąć każdego. Jak je rozpoznać?
arrow Zniekształcenie poznawcze. Kiedy umysł płata figla
arrow Sezonowe zaburzenia afektywne. Kiedy pogoda jest przyczyną choroby
arrow Syndrom DDD. Kiedy rodzina odciska piętno na dorosłym życiu
arrow Kryzys życiowy. Kiedy tracisz grunt pod nogami

Jakie zdarzenia powodują traumę?

 

Przyczyną traumy są zwykle nagłe zdarzenia bezpośrednio zagrażające życiu, w których brała udział jednostka, bądź też bliskie jej osoby.

 

Za wydarzenia traumatyczne uznaje się:

 

  • ciężką, przewlekłą chorobę somatyczną,
  • bycie ofiarą przemocy fizycznej lub seksualnej,
  • śmierć/odejście bliskiej osoby,
  • udział/bycie świadkiem wypadku komunikacyjnego,
  • bycie ofiarą pobicia/napadu,
  • doświadczenie przemocy, np. w miejscu pracy/szkole,
  • udział w działaniach wojennych.

 

Istnieją także zawody, gdzie warunki i okoliczności pracy narażają osoby je wykonujące na doświadczenie traumy, np. pracownicy służby zdrowia, policjanci, strażacy, żołnierze.

 

Uznaje się, że aż 80% społeczeństwa narażone jest na doznanie sytuacji traumatycznej, ale należy pamiętać, że nie u każdego wydarzenia potencjalnie traumatyczne wywołają traumę.

 

Szczególnym rodzajem traumy jest trauma z dzieciństwa - często pozostaje nieuświadomiona, a osoby nią dotknięte mogą doświadczać jej poważnych konsekwencji w dorosłym życiu. Najczęściej pomijaną kwestią dotyczącą tego problemu jest przemoc emocjonalna stosowana wobec dzieci przez ich rodziców/najbliższych.  Do agresji emocjonalnej zaliczamy: wpędzanie dziecka w poczucie winy, szantaż emocjonalny, nieustanne krytykowanie czy też zawstydzanie. Nierzadko osoby gnębione w ten sposób nie są świadome, że ich  “wewnętrznym krytykiem” w dorosłym życiu jest tak naprawdę ich rodzic. Skutkiem takich zachowań jest obniżona samoocena, a co za tym idzie trudności w tworzeniu relacji partnerskich. Często dochodzi także do wykształcenia negatywnych stylów przywiązania, np. lękowo-unikającego.

 

Objawy traumy

 

Objawy traumy są dość niespecyficzne, a czas ich trwania i nasilenie są charakterystyczny dla konkretnej jednostki. Niejednokrotnie dana osoba nie zdaje sobie sprawy z tego, że może doświadczać traumy, dlatego tak istotnym jest uświadomienie sobie sedna swoich problemów. Czasem objawy traumy mogą przypominać te występujące w przebiegu zespołu stresu pourazowego (PTSD) lub być jego konsekwencją.

 

Objawy utrzymujące się świadczące o traumie:

 

  • obniżony nastrój,
  • problemy z pamięcią i koncentracją,
  • bezsenność,
  • myśli samobójcze,
  • lęki dotyczące stanu zdrowia lub życia własnego/bliskich,
  • nadmierne pobudzenie (przyspieszony oddech i podwyższone tętno),
  • problemy z radzeniem sobie z trudnymi emocjami, np. z gniewem,
  • uczucie “odcięcia” od emocji/rzeczywistości,
  • zachowania obsesyjno-kompulsyjne,
  • odtwarzanie w myślach traumatycznych wydarzeń,
  • gonitwa myśli,
  • stany depresyjne.

 

Do głównych objawów traumy zaliczamy także nawracające zachowania, które sugerują zdarzenie traumatyczne. Takie sytuacje zazwyczaj są wyzwalane przez bodźce kojarzące się z traumatycznym wydarzeniem. Do bodźców tych zaliczamy np. charakterystyczne dźwięki kojarzące się z nieprzyjemną sytuacją, zapachy, dotyk/widok określonej osoby, obecność w niektórych miejscach. Pacjenci dotknięci traumą zwykle unikają miejsc i sytuacji wywołujących skojarzenia z traumatycznym przeżyciem.

 

UWAGA! Objawy takie jak:

 

  • drżenie kończyn,
  • płacz,
  • bladość,
  • zamarcie w bezruchu

 

również należą do objawów traumy, lecz krótko utrzymujące się nie zawsze muszą świadczyć o poważnym zaburzeniu. Dopiero trwające dłuższy czas wymagają interwencji i pomocy ze strony lekarza lub/i psychologa.

 

Co predysponuje do wystąpienia traumy?

 

To, czy u danej osoby ujawni się trauma spowodowana urazem zależy od indywidualnych uwarunkowań biologicznych, umiejętności radzenia sobie z problemami, czy też od aktualnego stanu w jakim była w momencie wydarzenia. Istotnym aspektem jest także wsparcie otrzymywane od bliskich i jego jakość.

 

Strategie leczenia traumy

 

Osoby dotknięte urazem psychicznym często w celu złagodzenia uciążliwych objawów i wyciszenia natrętnych myśli sięgają po używki, co ostatecznie wzmaga dolegliwości i nieprzyjemne odczucia i niejednokrotnie prowadzi do uzależnień.

 

Najważniejsza w leczeniu traumy jest bez wątpienia psychoterapia, która powinna być odpowiednio dobrana do rodzaju doznanego urazu psychicznego, jak i innych indywidualnych cech pacjenta. Podstawowym aspektem i celem terapii jest zrozumienie przez pacjenta wpływu traumatycznych wydarzeń na jego psychikę i zdobycie umiejętności radzenia sobie z trudnymi emocjami z nimi związanymi. Osoba poddana leczeniu (jeśli jest ono skuteczne) po pewnym czasie zaczyna rozumieć schematy szkodliwych zachowań, które zostały wywołane.

 

Bywa, że przykre doświadczenia odciskają tak dotkliwe piętno na psychice pacjentów, że wypierają oni doznane krzywdy. Terapia ma wtedy na celu dotarcie do źródła problemu, uświadomienie i przepracowanie go.

 

W wielu przypadkach w celu leczenia traumy wybiera się metodę tzw. projekcji, polegającą na odtwarzaniu traumatycznych wydarzeń i opowiadaniu o nich.

 

Bywają również sytuacje, kiedy wsparcie bliskich jest na tyle mocne, że rozwój traumy u osoby nią dotkniętej zostaje dzięki niemu zahamowany. Niezwykle istotna jest więc ich obecność w procesie łagodzenia objawów traumy i osiągnięcia komfortu psychicznego.

 

Jeśli podejrzewasz, że Ty lub bliska Ci osoba może cierpieć z powodu doznanego urazu psychicznego, zarejestruj się na konsultację online z jednym/ą z psychologów/psycholożek.

Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
Depresja i problemy z pamięcią
Mam 18 lat, a na depresję choruję od około 3. Przyzwyczaiłam się do problemów z pamięcią i koncentracją, jednak te pierwsze zaczęły mnie ostatnio znacznie bardziej niepokoić, chociaż ja nazwałabym to raczej "przesypianiem" niż "luką w pamięci". "Obudziłam" się...
Beata Lipska
psycholog, psychotraumatolog, terapeuta EMDR
Umów wizytę
Proszę o konsultację z internistą i psychiatrą w celu diagnostyki i rozpoczęcia leczenia depresji. Jest możliwość skorzystania z porady na bezpłatnej infolinii 800 70 2222 - Linia wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego Jest linią całodobową i bezpłatną dla osób dzwoniących.
Depresja i traumatyczne dzieciństwo - jak sobie pomóc?
Witam, mam 23 lata. Mialam traumatyczne dzieciństwo oraz dalszą przeszłość, cierpię na myśli s i depresje od 14 roku z. po śmierci taty, ktora pogłebia się i trwa do dziś. Mam stwierdzone zaburzenia osobowości Borderline od 17 r.ż. Od 2 lat nie biorę leków i...
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Konieczna jest stała opieka zarówno psychiatry jak i psychologa, włączenie leczenia. Doraźnie można skorzystać z dostępnych bezpłatnych linii konsultacyjnych. Dodatkowo wskazane są kontrolne badania zarówno laboratoryjne jak i obrazowe typu usg, rtg, badania endoskopowe.
Beata Lipska
psycholog, psychotraumatolog, terapeuta EMDR
Umów wizytę
Sugerowana konsultacja z psychiatrą i objęcie opieką oraz skierowanie na terapię i praca z psychoterapeutą.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Czy taki stan po operacji przeminie?
Mój dziadek 80 lat po operacji usunięcia kawałka jelita przez zmiany nowotworowe dostał psychozy w szpitalu i jest obecnie przywiązany do łóżka. Obecnie wyrywa sobie szwy itp, każdego wyzywa. Czy można coś zrobić? To drugi dzień po operacji. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy to zgłosić lekarzowi opiekującemu się dziadkiem w szpitalu.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Wszystkie zmiany w zachowaniu dziadka należy zgłosić lekarzowi prowadzącemu, będzie mógł wówczas w oparciu o ew.bad.kontrolne czy konsultacje znaleźć przyczynę tych zachowań.
Czym mogą być spowodowane moje duszności?
Od dwóch lat leczę się na nerwice lękowa u psychiatry. Przez te 2 lata totalnie nic się nie działo. Od niedawna mam duszności, najczęściej rano i wieczorem, natomiast w trakcie dnia również się pojawiają. Są męczące, od razu myślę, że jestem na coś poważnie chora. Poszłabym do...
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Zalecana wizyta kontrolna u lekarza prowadzącego psychiatry ze zgłoszeniem obecnych objawów. Ponadto wskazana terapia u psychologa. W celu wykluczenia innych, niż tło psychiczne, przyczyn dolegliwości proszę zgłosić się na stacjonarną wizytę kontrolną do lekarza rodzinnego.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska z pełnym badaniem fizykalnym.
Aktywność fizyczna, a depresja.
Czy zwiększenie ruchu ma szansę pomóc na zaburzenia funkcji poznawczych w depresji?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z psychiatrą prowadzącym.
Czy nerwica może pogłębiać niedomykalność mitralną?
Mam stwierdzoną nerwicę lękową napadową. Kardiolog stwierdził u mnie łagodną niedomykalność mitralną. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tej sprawie należy skonsultować się z kardiologiem prowadzącym leczenie.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Zalecana wizyta u kardiologa oraz lekarza psychiatry
Nerwica lękowa, a piwo bezalkoholowe.
Czy przy nerwicy lękowej można napić się piwa bezalkoholowego, ale faktycznie takiego co naprawdę nie posiada grama alkoholu.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Witam, teoretycznie piwo bezalkoholowe nie powinno negatywnie wpłynąć na stan zdrowia. Pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona
Czy objawy depresji zostaną potraktowane poważnie?
Chodzi o to, że zauważam u siebie objawy depresji takie jak: nic mnie nie cieszy, jem dużo, ale nie mam apetytu, ogólnie nie mam siły na nic. To trwa od dwóch lat. Byłam u psychiatry, ale podczas rozmowy skupiałam się tylko na moim perfekcjonizmie, dziwnych myślach, obsesjach...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenia.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna i psychologiczna- zaraszam do gabinetu. Pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona
Cały czas czuje się spięta i wystraszona, czy to zaburzenie lękowe?
Od miesiąca cierpię na dziwne zawroty głowy, czasem do tego szumi mi w uszach, te zawroty są prawie ciągle, całodniowe, cały czas się boję, że się przewrócę, nie jestem w stanie normalnie funkcjonować, boję się gdziekolwiek wychodzić, bo kreci mi się w głowie, momentami wpadam w...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Witam, zalecam konsultację u lekarza, ewentualnie w moim gabinecie- psychologa klinicznego. Po przeprowadzonym badaniu, można postawić ewentualną diagnozę. Pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona
Czy mój lęk jest irracjonalny i ojciec najpewniej się zatruł?
Jestem dziewczyną lat 19 i mam (chyba) dość nietypowy problem. Od lat zmagam się z emetofobią (lęk przed wymiotowaniem). Moja fobia wiąże się z OGROMNYM lękiem, który powodują przeróżne sytuacje. Z tego powodu od prawie 2 lat biorę lek przypisany przez psychiatrę. Do rzeczy -...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Zalecam konsultację w moim gabinecie, pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona.
Czy badanie ginekologiczne może wskazać, w jakim momencie cyklu jestem?
 Nie dostałam miesiączki poprzez zażywanie leku przeciwdepresyjnego, a muszę szybko zrobić rezonans piersi. Co w takiej sytuacji?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy wykonać test ciążowy, którego wynik będzie podstawą do podjęcia decyzji o wykonaniu badana obrazowego.
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Polecam test ciążowy - dzięki wynikowi podejmie Pani dalsze decyzje leczenia
Czy mój lęk jest uzasadniony?
Cierpię na zaburzenia lękowe, w listopadzie ubiegłego roku miałem nieprzyjemną sytuację z obcym psem (ugryzł mnie przez spodnie, zerwania ciągłości naskórka nie stwierdzono). Od niedzieli zacząłem odczuwać mocny lęk przed psami puszczanymi luzem w mojej dzielnicy - ostatnio miałem dwie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym leczenie.
Adam Cisowski
lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
W ww przypadku będzie potrzebne leczenie uzupełniającę w postaci farmakoterapii. Proszę udać się na konsultację do lekarza psychiatrii.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konieczna konsultacja u psychiatry.
Proszę o pomoc i udzielenie wskazówek co mam zrobić, bardzo się martwię. 
Chciałabym skonsultować się w sprawie dziecka. Syn ma 9 lat, od 4 r.ż. posiada diagnozę CAPD (centralne zaburzenia przetwarzania słuchowego), a od 7 r.ż. ADHD (hiperkinetyczne zaburzenia zachowania) oraz ODD (zaburzenia opozycyjno-buntownicze) z aktualnie nasilonymi objawami agresji. W tej chwili...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy skonsultować się ze specjalistami prowadzącymi terapię.
Czy tabletki antydepresyjne mogą powodować zwiększenie kaloryczności posiłków?
Na tabletkach przytyłam 40 kilo, bez zmiany diety ani stylu życia. Wiem, że im wyższa dawka leku, tym więcej tyje. Pomimo stosowania diety, diety pudełkowej oraz wysiłku fizycznym. Mój stan z dnia na dzień jest gorszy do tego stopnia, że moje BMI wynosi 40. Jestem wykończona, a...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Leki nie mają wpływu na kaloryczność posiłków. Zalecana konsultacja z psychiatrą prowadzącym - być może zasadna będzie zmiana leków.
Agnieszka Molas-Biesiada
lekarz rodzinny, psychodietetyk
Umów wizytę
Zalecam konsultacje z lekarzem prowadzącym
Adam Cisowski
lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Zalecam dodatkowo konsultację w poradni endokrynologicznej.
Tomasz Andrzej Szczęsny
onkolog, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Proponował bym konsultacje z lekarzem psychiatra który dobrać może inne leki antydepresyjne potwierdzając konieczność leczenia a jednocześnie mogące odwrócić obecna tendencję
Tomasz Matjas
psycholog kliniczny, psychoterapeuta dzieci i młodzieży, psychoterapeuta dorosłych, psychoterapeuta PTP, psychoterapeuta rodzinny, terapeuta uzależnień
Umów wizytę
Leki nie wpływają na kaloryczność posiłków- zalecana wizyta u psychiatry oraz dietetyka. Pozdrawiam, Tomasz Matjas, Purdue Corona
Czy te ataki podczas snu mogą być od tarczycy?
Mam 32 lata. Od marca 2023 roku (3 miesiące po porodzie) borykam się z dziwnymi dolegliwościami mianowicie: zaburzenia pamięci i koncentracji, ciągłe zmęczenie, trądzik, bolące wypryski na ciele, wypadające włosy, bardzo obfite i nieregularne miesiączki, spadek libido do zera, spadki glukozy,...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zgłoszono wiele objawów nie mających ze sobą związku, z którymi należy zgłosić się do odpowiednich specjalistów.
Żaneta Petryka
dietetyk kliniczny, dietetyk
Umów wizytę
Należy wykonać badania oraz udać się do lekarza internisty, psychiatry oraz dietetyka. Zapraszam serdecznie, mgr Żaneta Petryka
Co robić w takiej sytuacji, kiedy czuję absolutną pustkę?
Ostatnie 6 miesięcy były dla mnie ciężkie, przez to jak się czuje. Od około 6 miesięcy odczuwam absolutną pustkę, obojętność, bardzo często także przygnębienie. Nie odczuwam strachu, stresu czy też szczęścia. Nic mi nie sprawia przyjemności, to co kochałam - już jest dla mnie nieważne. Wszystkie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja psychiatryczna.
Tomasz Andrzej Szczęsny
onkolog, lekarz chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Napewno konsultacje które zawierają ocenę opisanych dolegliwości jest podstawą ,nie mniej konsultacja Lekarza POZ może tez mieć znaczenie.
Beata Lipska
psycholog, psychotraumatolog, terapeuta EMDR
Umów wizytę
Opisywane objawy sugeruję silne przewlekłe przeciążenie emocjonalne. Niezbędna jest konsultacja psychiatryczna w celu oceny stanu, rozważenia farmakologii, diagnozy i prawdopodobnie rozpoczęcie psychoterapii.
Do jakiego lekarza się udać? Gdzie szukać pomocy?
Od dziecka drżą mi ręce mięśnie mam niskie TSH, FT3, FT4 w normie, ale objawy nadczynności występują, jak drżenie, nerwowość, nadpobudliwość jestem bardzo szczupły, od dziecka nie mogę tak funkcjonować. Dziesięć lat temu miałem przeciwciała anty TG podwyższone, teraz nie. Lekarze mnie totalnie...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie Znajdź lekarza L4 L4 Umów wizytę