Coraz więcej polskich lotnisk dołącza do międzynarodowej inicjatywy Hidden Disabilities Sunflower, która pomaga osobom z niewidoczną niepełnosprawnością. Jej symbolem jest żółty słonecznik na zielonym tle, noszony na smyczy lub przypince. To dyskretny sygnał dla personelu, że pasażer może potrzebować więcej czasu, cierpliwości lub pomocy. Wyjaśniamy, komu służy ten znak, co daje w podróży i jak zachować się, gdy zobaczymy go u innej osoby.
Hidden Disabilities Sunflower, po polsku Słonecznik – Ukryte Niepełnosprawności, to międzynarodowy program wspierający osoby, których trudności nie widać na pierwszy rzut oka. Jego znakiem jest żółty słonecznik na zielonym tle. Można go nosić na smyczy, przypince, opasce lub karcie.
Symbol to dyskretny sygnał dla otoczenia. Mówi: „mogę potrzebować więcej czasu, zrozumienia albo pomocy”. Nie trzeba przy tym nikomu opowiadać o swojej chorobie.
Udział jest dobrowolny. To osoba nosząca słonecznik decyduje, kiedy i gdzie go używa. Firmy i instytucje – lotniska, sklepy, banki – dołączają do sieci programu i szkolą pracowników, aby rozpoznawali symbol. Programem zarządza brytyjska spółka Hidden Disabilities Sunflower Scheme Limited.
Niepełnosprawność kojarzy się zwykle z wózkiem lub białą laską. Tymczasem wiele ograniczeń jest niewidocznych. Mogą to być m.in.:
To duża grupa. Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) znaczącej niepełnosprawności doświadcza ok. 1,3 mld ludzi, czyli co szósta osoba na świecie. WHO podkreśla też, że niedostępny transport jest dla nich wielokrotnie większą barierą niż dla reszty społeczeństwa. W Polsce, według wstępnych danych Narodowego Spisu Powszechnego 2021, osób z niepełnosprawnościami było ok. 5,4 mln, co stanowiło 14,3 proc. ludności.
Lotnisko to miejsce pełne hałasu, tłumu, kolejek i komunikatów. Dla osoby w spektrum autyzmu, z zaburzeniami lękowymi czy otępieniem może to być bardzo trudne doświadczenie. Dlatego po słonecznik sięgają przede wszystkim porty lotnicze.
W Polsce smycz ze słonecznikiem można otrzymać m.in. na lotniskach w:
Pierwszym polskim portem w programie był Kraków-Balice. Do międzynarodowej inicjatywy Hidden Disabilities Sunflower dołączają kolejne lotniska, dlatego przed podróżą warto sprawdzić aktualne informacje na stronie wybranego portu.
Personel lotniska wie, że pasażer ze słonecznikiem:
Ważne: słonecznik nie daje pierwszeństwa obsługi, wstępu do szybkiej ścieżki kontroli (Fast Track) ani przyspieszonej odprawy. Jego celem jest większa empatia i elastyczność personelu.
Jeśli żyjesz z niewidoczną niepełnosprawnością lub opiekujesz się bliską osobą, przed podróżą sprawdź na stronie lotniska, czy uczestniczy ono w programie. Odbierz smycz w punkcie informacji i zdecyduj, kiedy chcesz ją nosić. Pamiętaj, że gdy potrzebujesz konkretnej asysty, trzeba ją zamówić osobno.
Słonecznik nie zastępuje asysty dla pasażerów o ograniczonej sprawności ruchowej (PRM, z ang. Passengers with Reduced Mobility). Zgodnie z przepisami Unii Europejskiej lotniska i linie lotnicze muszą zapewnić osobom z niepełnosprawnościami bezpłatną pomoc. Jeśli potrzebujesz konkretnego wsparcia, np. przejazdu wózkiem do samolotu czy pomocy przy wejściu na pokład, zgłoś to przewoźnikowi lub lotnisku z wyprzedzeniem – najlepiej co najmniej 48 godzin przed wylotem.
Choć w Polsce program kojarzy się głównie z portami lotniczymi, z założenia ma działać wszędzie: w pracy, w sklepach, w środkach transportu i w przestrzeni publicznej. Na świecie do sieci należą m.in. linie lotnicze, porty morskie, hotele, banki i sieci handlowe. Organizator prowadzi internetową mapę miejsc, które rozpoznają symbol – warto ją sprawdzić przed podróżą.
Smycze w instytucjach członkowskich wydawane są bezpłatnie. Organizator ostrzega przed kupowaniem ich od przypadkowych sprzedawców w internecie. Takie produkty bywają podróbkami, których personel może nie rozpoznać jako oficjalnego symbolu.
Naukowcy zwracają uwagę na mocne i słabe strony programu. Australijscy badacze, analizujący dostępność lotnisk z udziałem osób w spektrum autyzmu, ocenili, że słonecznik może realnie pomagać – ale pod warunkiem dobrze przeszkolonego personelu. Sam symbol nie usuwa natomiast barier w otoczeniu, takich jak hałas, ostre światło czy nieczytelne oznakowanie. Autorzy zalecają m.in. ciche pokoje, w których można odpocząć od nadmiaru bodźców, oraz czytelne znaki z piktogramami.
Podobne wnioski płyną z międzynarodowego przeglądu ponad 200 lotnisk. Słonecznik okazał się najczęściej stosowanym rozwiązaniem dla pasażerów neuroatypowych, ale w wielu portach był jedynym. Badacze zauważyli, że duże lotniska częściej wybierają proste i tanie działania niż głębsze zmiany w infrastrukturze.
Program działa tylko wtedy, gdy otoczenie wie, co oznacza symbol. Jeśli widzisz kogoś ze słonecznikiem – w kolejce, w sklepie czy w urzędzie:
Czasem wystarczy chwila cierpliwości, by komuś było znacznie łatwiej.
Słonecznik na zielonym tle to prosty, dobrowolny sygnał, że jego właściciel może potrzebować więcej czasu, cierpliwości lub pomocy. Program pozwala o tym poinformować bez ujawniania diagnozy. W Polsce symbol rozpoznaje coraz więcej lotnisk, m.in. w Krakowie, Warszawie, Poznaniu i Wrocławiu. Słonecznik nie daje pierwszeństwa i nie zastępuje zamawianej asysty PRM. Badania pokazują, że działa najlepiej przy dobrze przeszkolonym personelu i przyjaznym otoczeniu.
Bibliografia (dostęp: 28.10.2026)
Port Lotniczy Wrocław. Port Lotniczy Wrocław przystąpił do międzynarodowej inicjatywy Hidden Disabilities Sunflower [online]. https://airport.wroclaw.pl/port-lotniczy-wroclaw-przystapil-do-miedzynarodowej-inicjatywy-hidden-disabilities-sunflower/ (wersja anglojęzyczna: https://airport.wroclaw.pl/en/?p=42144)
Port Lotniczy Wrocław. PRM Service [online]. https://airport.wroclaw.pl/en/dla-niepelnosprawnych/
Kraków Airport. Hidden Disabilities [online]. https://krakowairport.pl/en/passenger/travel/special-needs/hidden-disabilitiess
Hidden Disabilities Sunflower Scheme Limited. Hidden Disabilities Sunflower – Global [online]. https://hdsunflower.com
World Health Organization. Disability. Fact sheet [online]. 7.03.2023. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/disability-and-health
World Health Organization. Global report on health equity for persons with disabilities. Genewa: WHO; 2022. https://www.who.int/publications/i/item/9789240063600
Główny Urząd Statystyczny, Rada Statystyki. Posiedzenie plenarne w dniu 16 stycznia 2023 r. [online]. https://bip.stat.gov.pl/organizacja-statystyki-publicznej/rada-statystyki/posiedzenia-rady-statystyki-vii-kadencji/posiedzenie-plenarne-w-dniu-16-stycznia-2023-r
Rozporządzenie (WE) nr 1107/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 lipca 2006 r. w sprawie praw osób niepełnosprawnych oraz osób o ograniczonej sprawności ruchowej podróżujących drogą lotniczą. Dz.U. UE L 204 z 26.07.2006. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32006R1107
Edwards C, Love AMA, Cai RY, Tutton T, Beardsley E, Gibbs V. Autistic-led insights on airport accessibility: A retrospective analysis of environmental assessments. Autism. 2025;29(8):2151–2162. doi:10.1177/13623613251337200. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12255834/
Castro RT, Batista MM, Andrada MES. Airport accessibility for neurodivergent passengers: a global survey of initiatives and its implications. Revista Brasileira de Pesquisa em Turismo. 2025;19:3077. doi:10.7784/rbtur.v19.3077
Znajdź odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
To symbol programu Hidden Disabilities Sunflower. Informuje, że osoba ma niewidoczną niepełnosprawność lub chorobę i może potrzebować więcej czasu, zrozumienia albo pomocy. Noszenie go jest całkowicie dobrowolne.
Program działa m.in. na lotniskach w Krakowie, Warszawie (Chopin i Modlin), Poznaniu, Wrocławiu, Lublinie, Łodzi i Zielonej Górze. Smycz wydawana jest bezpłatnie, zwykle w punkcie informacji. Przed podróżą warto sprawdzić szczegóły na stronie lotniska.
Nie. Program nie uprawnia do szybkiej ścieżki kontroli ani przyspieszonej odprawy. Ma sprawić, że personel będzie bardziej cierpliwy i elastyczny.
Asystencja osobista dla osób z niepełnosprawnościami. Sejm przyjął przełomową ustawę
ZUS „Wsparcie bez barier” – jakie świadczenia i formy pomocy dla osób z niepełnosprawnością możesz uzyskać?
Świadczenie wspierające: uważaj na pośredników. Możesz stracić nawet kilkanaście tysięcy złotych
Rząd przyjął projekt ustawy o asystencji osobistej: wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami
Zmiany dla osób z niepełnosprawnościami: mniej badań, dłuższe orzeczenia
Miesiąc Dumy z Niepełnosprawności. Co z niego wynieśliśmy?
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Asystencja osobista dla osób z niepełnosprawnościami. Sejm przyjął przełomową ustawę
ZUS „Wsparcie bez barier” – jakie świadczenia i formy pomocy dla osób z niepełnosprawnością możesz uzyskać?
Świadczenie wspierające: uważaj na pośredników. Możesz stracić nawet kilkanaście tysięcy złotych
Rząd przyjął projekt ustawy o asystencji osobistej: wsparcie dla osób z niepełnosprawnościami
Zmiany dla osób z niepełnosprawnościami: mniej badań, dłuższe orzeczenia
Miesiąc Dumy z Niepełnosprawności. Co z niego wynieśliśmy?
Wirus Shamonda po raz pierwszy u człowieka. Czy jest się czego obawiać?
Christina Applegate usłyszała, że nie ma stwardnienia rozsianego. „Wróciłam do punktu wyjścia”
Nie możesz się uspokoić po trudnej rozmowie? Jak pomóc ciału wyjść z napięcia