Krztusiec. Wstrząsająca relacja mamy nastolatki

Krztusiec – przebieg choroby i objawy

Krztusiec (nazywany też jako koklusz) to bakteryjna choroba układu oddechowego wywołana przez bakterię Bordetella pertussis. Przebieg choroby zwykle dzieli się na 3 fazy:

• Faza kataralna (nieżytowa) przypominająca zwykłe przeziębienie, z takimi objawami jak: katar, kichanie, podwyższona temperatura ciała i lekki kaszel. Czas trwania: 1-2 tygodni.
• Faza paroksyzmalna (napadowego kaszlu) -  tej fazie występują ciężkie objawy dławiącego, duszącego kaszlu, mogącego powodować wymioty. Kaszel ze względu na swoją specyfikę nazywany jest „pianiem koguta” – takie dźwięki wydaje pacjent próbujący złapać powietrze. Okres trwania tej fazy może wynosić od 1 do 6 tygodni.
• Faza rekonwalescencji (zdrowienia) – w tej fazie napadowy kaszel powoli ustępuje. Chorzy mogą cierpieć jeszcze na suchy kaszel pojawiający się zwłaszcza nocą. Faza zdrowienia może trwać od kilku tygodni do nawet 4 miesięcy.

Do zakażenia dochodzi głównie drogą kropelkową czyli przez wdychanie rozpylonej podczas kaszlu wydzieliny z dróg oddechowych osoby chorej. Zakażenie przez kontakt z przedmiotami, takimi jak klamki, pościel czy sprzęty, które miały styczność z wydzielinami z dróg oddechowych, zdarza się znacznie rzadziej.

Krztusiec cechuje się wyjątkowo dużą zdolnością do rozprzestrzeniania się. Zakaźność wśród osób z najbliższego otoczenia jest niezwykle wysoka, a szacuje się, że po kontakcie z osobą chorą choroba dotyka nawet 80-90% osób, które nie mają odporności. Inaczej, 1 osoba chora na krztusiec zaraża około 15 osób, podczas gdy np. osoba z grypą  zarazi  2-3 osoby.  Wynika to z faktu, że bakterie są wydalane już w stadium niecharakterystycznych objawów nieżytowych, kiedy obserwujemy  objawy takie jak suchy kaszel, katar i stan podgorączkowy przypominające zwykłe przeziębienie czy błahą infekcję wirusową. 

Gwałtowny wzrost zachorowań na krztusiec. Kraków oferuje bezpłatne szczepienia

Krztusiec: liczba chorych rośnie. GIS: to efekt braku akceptacji dla szczepień

Krztusiec. Szczególnie niebezpieczny u niemowląt

Szczepienia w aptekach: od lutego lista szczepionek wzrosła do 18

Recepta na Fromilid: kiedy leczenie przynosi najlepsze efekty?

Kalendarz szczepień dzieci i młodzieży 2026 – co musi wiedzieć każdy rodzic?

Jak leczyć krztusiec – wskazówki pediatry

Dr Katarzyna Musioł – ordynator oddziału pediatrii w Wojewódzkim Szpitali Specjalistycznym nr 3 w Rybniku zwraca uwagę, że kluczowe w leczeniu krztuśca jest wczesne zdiagnozowanie choroby, która w początkowej fazie przypomina zwykłe przeziębienie. Rozwojowi choroby może zapobiec tylko wprowadzenie kuracji antybiotykowej we wczesnym stadium krztuśca. 

- Po dostaniu się do organizmu, pałeczki krztuśca wytwarzają toksynę, która prowadzi do martwicy komórek nabłonkowych w układzie oddechowym. Skutkiem tego jest zwiększona produkcja gęstego i lepkiego śluzu oraz silne pobudzenie odruchu kaszlowego. W drugim etapie obserwujemy  intensywny, napadowy, występujący głównie w nocy kaszel. Napady duszącego kaszlu zakończone są głębokim wdechem z głośnym świstem krtaniowym przypominającym „pianie”. Napadom może towarzyszyć obrzęk i sinica twarzy, wybroczyny na twarzy i spojówkach; u noworodków i małych dzieci zamiast kaszlu może wystąpić bezdech, uogólnione drgawki – tłumaczy dr Katarzyna Musioł.

Rozwojowi choroby może zapobiec tylko wprowadzenie kuracji antybiotykowej we wczesnym stadium krztuśca. 

- Antybiotykoterapia wprowadzona do 3 tygodni od pojawienia się kaszlu, czyli wdrożona we wczesnej fazie okresu nieżytowego, łagodzi przebieg choroby, natomiast po wystąpieniu napadowego kaszlu nie wpływa na objawy, ale skraca okres, w którym chory zakaża kontaktujące się z nim osoby. W okresie intensywnego, duszącego kaszlu  można jedynie łagodzić objawy poprzez nawilżanie śluzówki i rozrzedzanie pojawiającej się wydzieliny w tchawicy i oskrzelach – dodaje Musioł.

I ważna uwaga dotycząca szybkiej diagnozy krztuśca:

- Złotym standardem rozpoznania jest wykonanie badania PCR w kierunku Bordatella pertusis. Warto te badanie wykonać we wczesnej fazie choroby. Uważa się, że czułość badań  serologicznych (oznaczenia poziomu p/ciał) może wynosić jedynie 20-40%, co oznacza, że u znacznej większości chorych badania dawały wyniki fałszywie ujemne. Choć warto tu przypomnieć, że jeżeli obraz kliniczny choroby jest typowy i pacjent miał kontakt z chorym na krztusiec, to rozpoznanie jest pewne i nie wymaga badania laboratoryjnego.

Napadowy kaszel przy krztuścu. Relacja rodzica: „Wygląda to koszmarnie”

Ze względu na specyfikę napadowego kaszlu, krztusiec jest szczególnie niebezpieczny dla niemowląt i małych dzieci. Powikłania spowodowane kaszlem mogą prowadzić niedotlenienia mózgu, połamania żeber, a skrajnych przypadkach do śmierci dziecka.

Koklusz nie mniej dolegliwy bywa u starszych dzieci, a nawet dorosłych. Otrzymaliśmy list od naszej czytelniczki – pani Agnieszki , która podzieliła się z nami doświadczeniami choroby swojej nastoletniej córki.

- Wszystko zaczęło się pod koniec sierpnia od lekkiej infekcji – katar, lekki kaszel i ból gardła. Przy pierwszej wizycie u pediatry lekarz nie zdecydował się na podanie antybiotyku ze względu na lekkie objawy. Kaszel zaczął jednak się nasilać. Podczas drugiej wizyty u pediatry córka otrzymała już antybiotyk. Wygląda na to, że było już za późno - choroba rozwinęła się. Aktualnie już drugi tydzień borykamy się z napadowym kaszlem. Wygląda to koszmarnie. W trakcie napadu kaszlu córka dusi się, próbuje łapać oddech. Jednocześnie nagromadzone w ciele powietrze oraz wydzielająca się w oskrzelach flegma, powodują odruch wymiotny. Bardzo traumatyczne przeżycie, zarówno dla dziecka, jak i rodzica – opowiada.

Pani Agnieszka dodaje, że dławiący kaszel pojawia się zwłaszcza nocą, z dużą regularnością, co 2-3 godziny. 

- Jedynym sposobem na łagodzenie napadów kaszlu jest nawilżanie śluzówki przez regularne picie wody. Pomagają również inhalacje z soli fizjologicznej – zwraca uwagę mama nastolatki.

Krztusiec – najlepszą ochroną szczepienia

Warto przy tej okazji wspomnieć o szczepieniach przeciwko krztuścowi, zwłaszcza kobiet w 3. trymestrze ciąży. Mają one na celu zabezpieczyć przed zachorowaniem ich dzieci bezpośrednio po urodzeniu (przeciwciała ochronne, wytworzone dzięki szczepieniu, przechodzą przez łożysko i zapewniają ochronę dziecku w pierwszych miesiącach życia). 

Dzieci mogą być dopiero zaszczepione przeciwko krztuścowi dopiero w 6 tygodniu życia. Zachorowanie  na krztusiec  w tym „okienku” jest dla nich bardzo niebezpieczne z zagrożeniem życia włącznie. 

Po drugie warto jeszcze dodać o konieczności stosowania chemioprofilaktyki osób z kontaktu. Szczególnie jeśli są to osoby szczególnego ryzyka czyli np. niemowlęta i kobiety w III trymestrze ciąży, osoby z niedoborem odporności lub przewlekłymi chorobami płuc. Leki oraz czas ich podawania w chemioprofilaktyce są takie same jak w leczeniu krztuśca. 

Czytaj także: Krztusiec: liczba chorych rośnie. GIS: to efekt braku akceptacji dla szczepień