Koniec drożdżówek i chipsów w szkole? Duże zmiany w diecie dzieci szkolnych od września

Nowe przepisy dla szkolnych sklepików i stołówek

Od 1 września 2026 r. w polskich szkołach i przedszkolach obowiązuje nowe rozporządzenie Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty. Dokument zastępuje przepisy obowiązujące od 2016 roku i wprowadza zamknięty katalog produktów, które mogą trafić do szkolnego sklepiku, bufetu lub automatu vendingowego. Oznacza to, że jeśli danego produktu nie ma na liście, nie może zostać sprzedany na terenie placówki – niezależnie od tego, jak zdrowy wydaje się jego skład.

To właśnie zmiany w diecie dzieci szkolnych są jednym z głównych celów resortu zdrowia. Jak podkreśla Główny Inspektorat Sanitarny, szkoła i przedszkole to miejsca, w których dzieci spędzają dużą część dnia, dlatego dostępna tam oferta żywieniowa powinna sprzyjać zdrowym wyborom, a nie im przeszkadzać.

Od 1 września zmiany w szkolnych stołówkach i sklepikach. Co zmieni się w żywieniu dzieci?

Odżywki na siłowni: co naprawdę działa, a co jest tylko marketingiem?

Jedzmy powoli. Co tempo posiłków ma wspólnego z odchudzaniem?

Czy owoce wieczorem tuczą? Co na to nauka

Jesz, choć nie jesteś głodny? Sprawdź, czym jest jedzenie emocjonalne

Polskie owoce na zdrowie. Dlaczego warto korzystać z sezonu i wybierać je świadomie?

Co zniknie ze szkolnych półek

Nowe przepisy oznaczają koniec swobodnej sprzedaży wielu popularnych produktów. Ze szkolnych sklepików i automatów znikną między innymi:

• klasyczne drożdżówki i słodkie bułki cukiernicze niespełniające norm cukru,
• cukierki, żelki i tradycyjne batoniki czekoladowe,
• chipsy, chrupki i słone paluszki,
• napoje energetyzujące,
• gazowane napoje słodzone.

Część produktów – takich jak pieczywo półcukiernicze, wyroby mleczne czy napoje roślinne – będzie mogła pozostać w ofercie, ale tylko po spełnieniu dodatkowych warunków. Kluczowy jest tu limit cukru: maksymalnie 10 g cukrów w 100 g lub 100 ml produktu. To rozwiązanie ma ograniczyć dzieciom dostęp do żywności wysokoprzetworzonej, bogatej w cukry proste, a ubogiej w wartości odżywcze.

Co nadal będzie można kupić

Rozporządzenie nie oznacza całkowitej rewolucji – w sklepikach i automatach nadal znajdzie się miejsce na produkty uznane za korzystne dla zdrowia dzieci. Zamknięty katalog obejmuje 19 grup środków spożywczych, wśród których są:

• pieczywo i wybrane wyroby piekarnicze,
• kanapki i sałatki przygotowane na miejscu,
• mleko oraz produkty mleczne, a także ich roślinne odpowiedniki wzbogacone w wapń i witaminę B12,
• świeże warzywa i owoce,
• pełnoziarniste produkty zbożowe,
• orzechy i nasiona bez dodatku soli i cukru,
• soki, musy oraz koktajle roślinne bez dodatku cukru.

Ciekawym wyjątkiem na liście dozwolonych produktów jest gorzka czekolada zawierająca co najmniej 70 proc. suchej masy kakaowej – jako produkt o niższej zawartości cukru i pewnych walorach odżywczych.

Automaty vendingowe też objęte nowymi zasadami

Nowe przepisy nie dotyczą wyłącznie klasycznych sklepików prowadzonych przez ajentów. Tymi samymi zasadami objęte są też automaty vendingowe z przekąskami i napojami, coraz częściej obecne na szkolnych korytarzach, a także bufety działające na terenie placówek. Dostawcy automatów będą musieli dostosować asortyment do zamkniętego katalogu dopuszczonych produktów jeszcze przed 1 września.

Resort zdrowia pracuje też nad dodatkowymi ograniczeniami wykraczającymi poza obecne rozporządzenie – w konsultacjach znalazł się projekt całkowitego zakazu sprzedaży kawy na terenie szkół i przedszkoli. To rozwiązanie na razie pozostaje na etapie projektu.

Zmiany dotyczą też stołówek szkolnych

Nowe przepisy nie ograniczają się wyłącznie do sklepików. Regulacja wprowadza również wymagania dla posiłków przygotowywanych w ramach żywienia zbiorowego, czyli obiadów i innych dań serwowanych w stołówkach szkolnych i przedszkolnych. W praktyce oznacza to, że firmy cateringowe i kuchnie szkolne będą musiały inaczej planować jadłospisy – z większym udziałem warzyw, produktów pełnoziarnistych i roślinnych źródeł białka. Eksperci wskazują tu na tzw. dietę planetarną, czyli model żywienia, w którym większą rolę odgrywają produkty pochodzenia roślinnego, a mniejszą – wysoko przetworzone mięso i słodycze.

Dlaczego wprowadzono limity cukru

Ograniczenie zawartości cukru w produktach dopuszczonych do sprzedaży to nie przypadek. Nadmierne spożycie cukrów prostych u dzieci wiąże się ze zwiększonym ryzykiem nadwagi, próchnicy oraz – w dłuższej perspektywie – chorób metabolicznych, w tym cukrzycy typu 2. Polskie dane epidemiologiczne od lat pokazują rosnący odsetek dzieci i młodzieży z nadwagą i otyłością, dlatego eksperci ds. żywienia od dawna postulowali zaostrzenie zasad dotyczących szkolnej oferty żywnościowej. Podobne katalogi produktów dopuszczonych do sprzedaży dzieciom funkcjonują też w wielu krajach Unii Europejskiej, która od lat finansuje ponadto program dostarczania dzieciom bezpłatnych owoców, warzyw i produktów mlecznych w szkołach.

Zdaniem Ministerstwa Zdrowia nawyki żywieniowe wykształcone w dzieciństwie w dużej mierze przekładają się na sposób odżywiania w dorosłym życiu. Dlatego profilaktyka otyłości i chorób dietozależnych, takich jak cukrzyca typu 2 czy choroby układu krążenia, powinna zaczynać się już w szkole i przedszkolu. Nadzór nad żywieniem dzieci w placówkach oświatowych od lat sprawuje Państwowa Inspekcja Sanitarna. Tylko w 2025 roku jej organy skontrolowały ponad 14 400 obiektów żywności i żywienia funkcjonujących w szkołach i przedszkolach, a w zdecydowanej większości placówek dotychczasowe wymagania były realizowane prawidłowo.

Co powinny zrobić szkoły i sklepiki przed 1 września

Dyrektorzy placówek oraz podmioty prowadzące sklepiki i automaty muszą dostosować ofertę do nowych przepisów jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego. Wiąże się to między innymi z przeglądem asortymentu pod kątem zgodności z katalogiem 19 grup produktów, weryfikacją etykiet pod kątem limitów cukru oraz aktualizacją jadłospisów stołówkowych. Państwowa Inspekcja Sanitarna zapowiada, że po wejściu przepisów w życie będzie kontynuować kontrole obiektów żywienia zbiorowego w szkołach i przedszkolach.

Co to oznacza dla rodziców

Dla rodziców najważniejsza informacja jest taka: dzieci nadal będą mogły korzystać ze szkolnych sklepików i stołówek – zmienia się jednak to, co znajdzie się w ich ofercie. Warto, aby rodzice:

• sprawdzili, jak zmieni się jadłospis stołówki w szkole dziecka,
• rozmawiali z dzieckiem o tym, dlaczego niektóre produkty znikną z oferty,
• w razie potrzeby zapewnili dziecku zdrowe drugie śniadanie z domu, zwłaszcza w pierwszych tygodniach wdrażania zmian,
• zgłaszali dyrekcji szkoły ewentualne pytania dotyczące nowego asortymentu.

Nowe przepisy dają placówkom i dostawcom czas na przegląd asortymentu jeszcze przed rozpoczęciem roku szkolnego 2026/2027, dlatego pierwsze tygodnie września mogą wiązać się z organizacyjnym okresem przejściowym w niektórych szkołach.

Bibliografia

Główny Inspektorat Sanitarny, Szkoła – przestrzeń zdrowego odżywiania. Od 1 września zmiany w sklepikach i stołówkach szkolnych, gov.pl, 2026, https://www.gov.pl/web/gis/szkola---przestrzen-zdrowego-odzywiania-od-1-wrzesnia-zmiany-w-sklepikach-i-stolowkach-szkolnych

Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej (NCEZ, PZH-PIB), Rozporządzenie „sklepikowe" 2026 – co nowego? Sklepiki szkolne i automaty vendingowe, ncez.pzh.gov.pl, 2026, https://ncez.pzh.gov.pl/zywienie-w-placowkach/rozporzadzenie-sklepikowe-2026-co-nowego-sklepiki-szkolne-i-automaty-vendingowe/

Powiatowa Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w Świdniku, Nowe podstawy prawne dla sklepików szkolnych, gov.pl, 2026, https://www.gov.pl/web/psse-swidnik/podstawy-prawne-dla-sklepikow-szkolnych

Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 16 lutego 2026 r. w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży w tych jednostkach, Dz.U. z 2026 r. poz. 197, isap.sejm.gov.pl