lek med Tomasz Andrzej Szczęsny

Depresja, bezsenność i rola jelit – informacje dla pacjentów Coraz więcej badań pokazuje, że depresja i zaburzenia snu mogą być związane nie tylko z mózgiem, ale także z jelitami i mikrobiomem jelitowym. Ważną rolę w tym procesie odgrywa neuroprzekaźnik GABA (kwas gamma-aminomasłowy). Czym jest GABA? GABA to jeden z najważniejszych neuroprzekaźników w mózgu. Jego główną funkcją jest hamowanie nadmiernej aktywności neuronów, dzięki czemu pomaga: zmniejszać napięcie i stres uspokajać układ nerwowy regulować nastrój ułatwiać zasypianie i poprawiać jakość snu U osób z dużą depresją (MDD) często obserwuje się obniżony poziom GABA w mózgu oraz zmiany w receptorach GABA. Może to prowadzić do: nasilenia lęku problemów ze snem obniżonego nastroju większej podatności na stres Dlaczego jelita mają znaczenie? Mózg i jelita są ze sobą połączone poprzez tzw. oś jelito–mózg. Mikroorganizmy żyjące w jelitach (mikrobiom) mogą wpływać na: produkcję neuroprzekaźników stan zapalny w organizmie reakcję na stres regulację nastroju i snu Niektóre bakterie jelitowe potrafią produkować GABA, który może wpływać na funkcjonowanie układu nerwowego. Probiotyki i tzw. psychobiotyki Badania pokazują, że probiotyki mogą łagodzić objawy depresji u niektórych osób. Najczęściej stosowane bakterie to: Lactobacillus Bifidobacterium Są to bakterie kwasu mlekowego, które występują także w wielu produktach fermentowanych. Substancje lub mikroorganizmy wpływające korzystnie na zdrowie psychiczne poprzez jelita nazywa się psychobiotykami. Do psychobiotyków zalicza się: probiotyki prebiotyki postbiotyki (np. GABA produkowany przez bakterie) Żywność fermentowana a nastrój Badania sugerują, że spożywanie produktów fermentowanych może korzystnie wpływać na nastrój i stres. Przykłady takich produktów to: jogurt naturalny kefir kiszonki (np. kapusta kiszona, ogórki kiszone) fermentowane napoje Bakterie wykorzystywane w fermentacji mogą produkować GABA. Czy suplement GABA działa? GABA jest dostępny jako suplement diety w wielu krajach. Niektóre osoby zgłaszają, że pomaga im w: redukcji stresu poprawie snu zmniejszeniu napięcia Jednak badania naukowe pokazują, że nie zawsze GABA z suplementu łatwo przenika do mózgu. Dlatego naukowcy przypuszczają, że jego działanie może zachodzić pośrednio poprzez jelita i mikrobiom. Nowe kierunki badań Naukowcy badają również możliwość tworzenia funkcjonalnych napojów fermentowanych bogatych w GABA. Przykładem są fermentowane soki z dodatkiem bakterii probiotycznych, które mogą zwiększać zawartość tego neuroprzekaźnika. Takie produkty mogą w przyszłości wspierać: regulację nastroju zmniejszenie stresu poprawę snu Co może pomóc przy depresji i bezsenności? Wsparcie leczenia może obejmować kilka elementów: 1. Leczenie farmakologiczne Leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe przepisane przez lekarza. 2. Wsparcie mikrobiomu jelitowego probiotyki dieta bogata w błonnik produkty fermentowane 3. Higiena snu regularne godziny snu ograniczenie ekranów przed snem spokojna wieczorna rutyna 4. Redukcja stresu aktywność fizyczna techniki relaksacyjne psychoterapia ✅ Ważne: Suplementy diety (np. GABA lub probiotyki) nie zastępują leczenia depresji, ale mogą stanowić element wspomagający po konsultacji z lekarzem.

Cholesterol a rak piersi Informacje dla pacjentek Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet. W większości przypadków jest to nowotwór zależny od hormonów, czyli taki, którego wzrost może być stymulowany przez estrogen. Coraz więcej badań analizuje także rolę cholesterolu w rozwoju i przebiegu raka piersi. Czy cholesterol zwiększa ryzyko zachorowania? Naukowcy nadal badają tę zależność. Nie jest jeszcze jasne, czy: wysoki cholesterol całkowity, podwyższony cholesterol LDL („zły cholesterol”), czy niski cholesterol HDL („dobry cholesterol”) mają bezpośredni wpływ na ryzyko rozwoju raka piersi. Wyniki badań są na razie niejednoznaczne, dlatego potrzebne są dalsze analizy. Cholesterol a ryzyko nawrotu choroby W przypadku kobiet, które już chorowały na raka piersi, rola cholesterolu wydaje się bardziej wyraźna. Badania wskazują, że: wyższy poziom cholesterolu całkowitego może być związany z większym ryzykiem nawrotu choroby, szczególnie w przypadku raka piersi z przerzutami. Czy leki na cholesterol mogą pomóc? Niektóre badania sugerują, że statyny (leki obniżające poziom cholesterolu) mogą mieć korzystny wpływ u kobiet po leczeniu raka piersi. U pacjentek przyjmujących statyny zaobserwowano: dłuższy czas bez nawrotu choroby, lepsze wyniki leczenia w niektórych grupach pacjentek. Co pokazały większe badania? W dużym badaniu klinicznym obejmującym ponad 8000 kobiet po menopauzie z wczesnym stadium raka piersi zależnego od hormonów wykazano, że: kobiety przyjmujące leki obniżające cholesterol podczas terapii hormonalnej miały: dłuższy czas bez nawrotu choroby, dłuższy czas do wystąpienia przerzutów odległych. Co to oznacza dla pacjentek? Obecnie statyny nie są standardowym leczeniem raka piersi, ale wyniki badań sugerują, że mogą mieć potencjalne działanie wspomagające. Dlatego ważne jest: kontrolowanie poziomu cholesterolu, zdrowy styl życia (dieta, aktywność fizyczna), regularne wizyty kontrolne u lekarza. ✅ Ważne: Jeśli masz podwyższony cholesterol lub przyjmujesz statyny, zawsze skonsultuj się z lekarzem prowadzącym leczenie onkologiczne. Leczenie powinno być dostosowane indywidualnie do każdej pacjentki.