Dlaczego boli krzyż po przebudzeniu? Fizjoterapeuta o przyczynach porannego bólu pleców

Dlaczego plecy bolą właśnie rano?

Wiele osób zauważa, że największy dyskomfort pojawia się tuż po wstaniu z łóżka. Po kilku lub kilkunastu minutach ruchu ból stopniowo ustępuje i można normalnie funkcjonować. Nie jest to przypadek.

– Podczas snu przez wiele godzin pozostajemy w jednej pozycji. Mięśnie się rozluźniają, a stawy i krążki międzykręgowe nie pracują tak jak w ciągu dnia. Po przebudzeniu tkanki potrzebują chwili, aby ponownie przystosować się do obciążenia i pobudzić lokalne krążenie. Jeżeli wcześniej dochodziło do przeciążeń albo w organizmie toczy się stan zapalny, pierwsze ruchy po wstaniu mogą wywoływać ból i uczucie sztywności – wyjaśnia fizjoterapeuta Grzegorz Grochal z Gabinetu Rehabilitacji Medycznej Grocare.

Sam poranny ból nie musi więc oznaczać poważnej choroby. Znaczenie ma przede wszystkim to, jak długo utrzymują się dolegliwości, czy nasilają się z czasem oraz czy towarzyszą im inne objawy.

Ból barku przy podnoszeniu ręki. Skąd się bierze i kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty?

Rwa kulszowa czy zwykły ból pleców? Po tych objawach można ją rozpoznać

Siedzisz tak 8 godzin dziennie? Fizjoterapeutka ostrzega: to może niszczyć Twój kręgosłup

Drętwienie rąk i nóg – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do lekarza

Jak dbać o kręgosłup po 40. roku życia? Ruch, nawyki i fizjoterapia

Terapia wisceralna w leczeniu bólu: dla kogo i na czym polega?

Czy winny jest materac?

To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez pacjentów i, jak podkreśla ekspert, odpowiedź brzmi: bardzo często tak.

– Zarówno zbyt miękki, jak i zbyt twardy materac może powodować dolegliwości bólowe po nocy. Kiedy śpimy, mięśnie są rozluźnione. Jeśli materac nie zapewnia odpowiedniego podparcia naturalnym krzywiznom kręgosłupa, jego struktury są nadmiernie obciążane. Z kolei zbyt twarde podłoże zwiększa ucisk między innymi na barki i biodra – tłumaczy.

Nie istnieje jednak jeden model odpowiedni dla wszystkich. Wybór materaca powinien uwzględniać masę ciała, budowę sylwetki, wiek oraz indywidualne preferencje.

Równie ważna jest pozycja podczas snu. Zdaniem fizjoterapeuty najmniej korzystne jest spanie na brzuchu.

– Taka pozycja zwiększa wygięcie kręgosłupa w odcinku lędźwiowym, co może prowadzić do przeciążenia stawów międzywyrostkowych. Dodatkowo wymusza maksymalną rotację odcinka szyjnego, dlatego następnego dnia może pojawić się nie tylko ból pleców, ale również karku czy głowy – wyjaśnia Grzegorz Grochal.

Kiedy to zwykłe przeciążenie, a kiedy sygnał alarmowy?

Większość porannych dolegliwości ma charakter przeciążeniowy. Pojawiają się po intensywniejszym wysiłku, długim siedzeniu lub pracy w wymuszonej pozycji i zwykle ustępują po kilku dniach.

Są jednak objawy, które powinny skłonić do szybszej konsultacji ze specjalistą.

– Niepokój powinien wzbudzić ból promieniujący do kończyn dolnych, drętwienie lub mrowienie nóg, ból wybudzający ze snu, gorączka czy dolegliwości pojawiające się po urazie. Charakterystycznym sygnałem jest również poranna sztywność utrzymująca się ponad godzinę przez wiele tygodni lub miesięcy – mówi fizjoterapeuta.

Takie objawy mogą wskazywać nie tylko na problemy mechaniczne kręgosłupa, ale również na choroby zapalne wymagające dalszej diagnostyki.

Nie zrywaj się gwałtownie z łóżka

To, co robimy w pierwszych minutach po przebudzeniu, również ma znaczenie dla kręgosłupa.

– Najczęstszym błędem jest zbyt energiczne rozpoczęcie dnia. Szybkie wstawanie i wykonywanie czynności w głębokim pochyleniu – sięganie po telefon, zakładanie kapci, ścielenie łóżka czy podnoszenie cięższych przedmiotów – może nasilać dolegliwości – podkreśla ekspert.

Jak dodaje, ostrożność warto zachować także podczas porannej gimnastyki.

– Bezpośrednio po przebudzeniu nie są wskazane energiczne skrętoskłony. Po nocy krążki międzykręgowe są bardziej nawodnione, dlatego łatwiej je przeciążyć. Lepiej pozwolić organizmowi stopniowo przejść z odpoczynku do aktywności – wyjaśnia.

Kiedy warto zgłosić się do specjalisty?

Jeżeli ból utrzymuje się przez kilka tygodni, stopniowo się nasila albo nie ustępuje mimo zmiany codziennych nawyków i odpowiednio dobranego materaca, warto skonsultować się z lekarzem lub fizjoterapeutą.

Szczególnej uwagi wymagają młode osoby, u których porannej sztywności towarzyszy przewlekły ból.

– U pacjentów przed 30. rokiem życia należy wykluczyć między innymi choroby reumatyczne, takie jak zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa. We wczesnym etapie badań obrazowych często nie wykazują jeszcze zmian, dlatego nie warto bagatelizować charakterystycznych objawów – zaznacza Grzegorz Grochal.

Jak zmniejszyć ryzyko porannego bólu pleców?

Zdaniem fizjoterapeuty nie ma jednego skutecznego sposobu, który sprawdzi się u każdego pacjenta. Kluczowe jest znalezienie przyczyny dolegliwości i jej wyeliminowanie.

Pomagają regularna aktywność fizyczna, ćwiczenia wzmacniające mięśnie tułowia, unikanie długotrwałego siedzenia oraz rozsądne podnoszenie ciężarów. Warto również zadbać o odpowiednio dobrany materac i poduszkę.

– Najlepsze efekty przynosi usunięcie przyczyny problemu, a nie jedynie łagodzenie objawów. Jeżeli mimo zmian ból nadal wraca, warto zgłosić się do fizjoterapeuty. Indywidualnie dobrana terapia często pozwala skutecznie rozwiązać problem i zapobiec jego nawrotom – podsumowuje Grzegorz Grochal.