Strzelanie w kolanach – kiedy to norma, a kiedy sygnał ostrzegawczy?

Strzelanie i chrupanie w kolanach to dość częste zjawisko. Może pojawiać się podczas zginania i prostowania nogi, wstawania z krzesła, wykonywania przysiadu czy wchodzenia po schodach. Wiele osób zastanawia się, czy charakterystyczne „kliknięcie” oznacza zużywanie się stawu albo początek choroby.

Jak podkreśla fizjoterapeuta Grzegorz Grochal, sam dźwięk wydobywający się z kolana nie jest jeszcze powodem do niepokoju. Ważny jest cały kontekst – sposób, w jaki pojawia się trzask, oraz obecność innych objawów.

Dlaczego kolana strzelają podczas zginania lub wstawania?

Przyczyn charakterystycznych dźwięków w kolanie może być kilka. W wielu przypadkach strzelanie jest związane ze zmianą ciśnienia w płynie stawowym i powstawaniem pęcherzyków gazu. Dźwięki mogą być również efektem przesuwania się ścięgien lub więzadeł względem struktur kostnych podczas ruchu.

Nie zawsze jednak trzaski są całkowicie obojętne. Jak wyjaśnia Grzegorz Grochal, chrupanie w kolanie może być związane m.in. z zaawansowaną chondromalacją rzepki, czyli zmianami w obrębie chrząstki. Staje się ona wówczas nierówna, przez co ruch rzepki względem kości udowej nie przebiega już tak płynnie.

Nie oznacza to jednak, że każdy trzask świadczy o uszkodzeniu stawu. Sam fakt pojawienia się dźwięku nie jest wystarczającym powodem, by podejrzewać chorobę kolana.

Dlaczego boli krzyż po przebudzeniu? Fizjoterapeuta o przyczynach porannego bólu pleców

Ból barku przy podnoszeniu ręki. Skąd się bierze i kiedy warto zgłosić się do fizjoterapeuty?

Rwa kulszowa czy zwykły ból pleców? Po tych objawach można ją rozpoznać

Siedzisz tak 8 godzin dziennie? Fizjoterapeutka ostrzega: to może niszczyć Twój kręgosłup

Drętwienie rąk i nóg – przyczyny, objawy i kiedy zgłosić się do lekarza

Jak dbać o kręgosłup po 40. roku życia? Ruch, nawyki i fizjoterapia

Strzelanie w kolanie bez bólu – czy jest się czym martwić?

Jeżeli kolano strzela, ale nie boli, nie puchnie, nie jest sztywne ani niestabilne, a jego ruchomość pozostaje prawidłowa, zazwyczaj nie ma powodów do niepokoju.

– U niektórych osób takie dźwięki mogą występować latami i nie dawać żadnych dolegliwości. Ważniejszy od samego dźwięku jest cały kontekst, czyli to, czy występują przy tym inne dodatkowe dolegliwości – wyjaśnia fizjoterapeuta Grzegorz Grochal.

Dlatego nie warto oceniać kondycji kolana wyłącznie na podstawie tego, czy podczas ruchu słychać charakterystyczne „klik” lub „chrupnięcie”.

Kiedy strzelanie w kolanie może być sygnałem ostrzegawczym?

Większej uwagi wymagają sytuacje, w których trzaskom towarzyszą inne objawy. Niepokój powinny wzbudzić przede wszystkim:

• ból kolana,
• obrzęk,
• ograniczenie zakresu ruchu,
• bolesne kłucia,
• uczucie niestabilności,
• blokowanie lub „zacinanie się” stawu,
• bolesne przeskakiwanie podczas ruchu.

– Jeśli oprócz dźwięku występuje ból, obrzęk, ograniczenie zakresu ruchu, bolesne kłucia, blokowania czy zacinania stawu oraz wyraźne przeskakiwania występujące z bólem, możemy podejrzewać strukturalne uszkodzenie – mówi Grzegorz Grochal.

Szczególnej uwagi wymaga również nowy dźwięk, który pojawił się bezpośrednio po urazie, np. skręceniu kolana. W takiej sytuacji warto skonsultować się ze specjalistą i ustalić przyczynę dolegliwości.

Czy można ćwiczyć, jeśli kolano strzela?

Samo strzelanie w kolanie nie jest przeciwwskazaniem do aktywności fizycznej. Wręcz przeciwnie:

– Odpowiednio dobrany ruch jest podstawowym elementem w utrzymaniu sprawności stawów kolanowych i często jedynym realnym „leczeniem” trzasków – podkreśla fizjoterapeuta.

Inaczej wygląda sytuacja, gdy podczas ćwiczeń pojawia się ból, obrzęk albo narasta poczucie niestabilności. Wtedy warto zmodyfikować technikę wykonywania ćwiczeń i zmniejszyć obciążenie, a przede wszystkim ustalić przyczynę dolegliwości.

W przypadku powrotu do treningów po dłuższej przerwie ważne jest również stopniowe zwiększanie intensywności. Nagłe przejście od niewielkiej aktywności do bardzo mocnego treningu może przeciążyć staw.

Jak fizjoterapeuta sprawdza, skąd bierze się strzelanie w kolanie?

Ocena fizjoterapeutyczna nie polega wyłącznie na „osłuchaniu” kolana. Specjalista analizuje przede wszystkim, kiedy i podczas jakiego ruchu pojawia się dźwięk oraz czy towarzyszą mu inne objawy.

Podczas badania może zostać oceniony m.in. zakres ruchu stawu, siła mięśni oraz kontrola kończyny podczas wykonywania określonych czynności – np. przysiadu, chodzenia czy schodzenia ze stopnia. W razie potrzeby fizjoterapeuta wykonuje również odpowiednie testy kliniczne.

Jeżeli obraz objawów sugeruje poważniejsze uszkodzenie lub wymaga pogłębienia diagnostyki, specjalista może zalecić konsultację lekarską oraz dalsze badania obrazowe.

Czy ćwiczenia mogą zapobiec strzelaniu w kolanach?

Ćwiczenia mogą pomóc poprawić funkcjonowanie stawu, ale nie zawsze całkowicie wyeliminują charakterystyczne dźwięki. Jeżeli ich przyczyną są naturalne zjawiska zachodzące w stawie, samo strzelanie może pozostać mimo prawidłowej sprawności kolana.

Można natomiast pracować nad siłą mięśni, kontrolą ruchu i tolerancją stawu na obciążenie. Szczególnie pomocne mogą być ćwiczenia wzmacniające mięśnie uda i pośladków, dobrane odpowiednio do możliwości oraz przyczyny problemu.

– Nie da się całkowicie wyeliminować samego strzelania, zwłaszcza jeśli wynika ono z naturalnych zjawisk zachodzących w stawie. Można jednak zadbać o prawidłową funkcję kolan – zaznacza Grzegorz Grochal.

Jeżeli strzelanie jest bolesne, pojawia się coraz częściej albo towarzyszą mu obrzęk, niestabilność, ograniczenie ruchu czy blokowanie stawu, ćwiczenia najlepiej dobrać po konsultacji ze specjalistą.

Strzelające kolana – najważniejszy jest cały obraz

Charakterystyczne „strzelanie” w kolanie samo w sobie nie musi oznaczać choroby ani uszkodzenia stawu. U wielu osób jest ono związane z naturalnymi zjawiskami zachodzącymi w stawie lub pracą tkanek podczas ruchu.

Sygnałem ostrzegawczym są przede wszystkim objawy towarzyszące – ból, obrzęk, sztywność, niestabilność, ograniczenie ruchomości czy blokowanie stawu. Szczególnie ważne jest również pojawienie się nowych dolegliwości po urazie.

Dlatego zamiast koncentrować się wyłącznie na dźwięku, warto zwrócić uwagę na to, jak kolano funkcjonuje i czy daje jakiekolwiek inne objawy. W razie wątpliwości pomocna może być konsultacja z fizjoterapeutą lub lekarzem.