Grzybica skóry - rodzaje, objawy, zapobieganie

Zakażenia grzybicze skóry i błon śluzowych, to jedne z najczęstszych schorzeń dermatologicznych, z którymi pacjenci zgłaszają się do lekarza. Istnieje kilka rodzajów grzybic, w tym grzybica paznokci czy łupież pstry. Grzybica jest chorobą zakaźną, a wywołuje ją blisko 150 gatunków grzybów, ale niektóre wchodzą w skład fizjologicznej flory człowieka.

 

  27 października 2021

Grzybica skóry - rodzaje, objawy, zapobieganie
Spis treści
Rodzaje grzybów Grzyby drożdżopodobne Dermatofity Pleśnie Jak dochodzi do zakażenia? Jak zapobiegać grzybicy? Rodzaje grzybicy w zależności od lokalizacji na ciele Grzybica paznokci Grzybica stóp Łupież pstry Grzybica skóry owłosionej Grzybica skóry gładkiej Drożdżyca jamy ustnej Leczenie grzybicy

Rodzaje grzybów

 

Wyróżniamy 3 grupy grzybów chorobotwórczych:

 

Grzyby drożdżopodobne

 

Ten rodzaj grzybów wywołuje drożdżycę, czyli kandydozę (gdyż najczęściej przyczyną jest gatunek Candida albicans) i zajmuje wały i płytki paznokciowe, błony śluzowe (jamy ustnej i narządów płciowych), kąty ust, a także owłosioną skórę głowy.

 

Dermatofity

 

Dermatofity są przyczyną tzw. grzybic właściwych, czyli grzybic stóp, skóry gładkiej, skóry owłosionej oraz paznokci. Wśród nich wyróżniamy:

 

  • dermatofity zoofilne: bytują na zwierzętach, ale mimo to zdolne są także do zakażania ludzi,
  • dermatofity geofilne: ich naturalne środowisko to gleba, ale mogą zakażać ludzi i zwierzęta,
  • dermatofity antropofilne: ich naturalnym gospodarzem jest człowiek.

 

Pleśnie

 

Ten rodzaj grzybów odpowiedzialny jest za zakażenia układowe, czyli zakażenia narządów wewnętrznych.

 

Jak dochodzi do zakażenia?

 

Wbrew pozorom nie brak higieny gra największą rolę w rozwoju grzybicy - częsty kontakt z wodą czy detergenty wyjaławiające fizjologiczną florę bakteryjną skóry mogą przyczyniać się do jej powstawania.

 

Należy pamiętać, że nie każde zetknięcie z zarodnikami grzyba musi powodować zakażenie - grzyby bytują bowiem praktycznie wszędzie. Organizm ludzki na co dzień styka się z wieloma patogenami chorobotwórczymi, lecz jego mechanizmy obronne sprawiają, iż w większości przypadków nie dochodzi do zakażenia. Jednak zachwianie odporności może ułatwić grzybom wniknięcie do organizmu i jego zakażenie. Do grup najbardziej narażonych należą:

 

  • osoby podczas i po kuracji antybiotykami, kortykosteroidami czy lekami immunosupresyjnymi,
  • osoby chorujące na cukrzycę,
  • osoby cierpiące na nowotwory.

 

Jak zapobiegać grzybicy?

 

Najlepszymi warunkami do rozwoju grzybów są wilgoć i ciepło, o czym należy pamiętać w kontekście zapobiegania grzybicy.

 

Oto kilka najważniejszych zasad:

 

  • podczas antybiotykoterapii i po jej zakończeniu stosuj probiotyki w celu odbudowania fizjologicznej flory bakteryjnej,
  • nie używaj cudzych ręczników czy innych środków higieny osobistej, tj. gąbki do mycia ciała,
  • unikaj pożyczania cudzego obuwia,
  • zmieniaj skarpetki i bieliznę codziennie,
  • przebieraj spocone ciuchy najszybciej jak to możliwe,
  • staraj się wybierać odzież przewiewną i wykonaną z naturalnych materiałów,
  • unikaj kontaktu ze zwierzętami, które mogą mieć grzybicę (bezdomne psy czy koty),
  • myj regularnie okolice pach i pachwin oraz dokładnie je osuszaj,
  • na pływalniach czy w saunach pamiętaj o tym, aby nie chodzić boso - używaj obuwia zmiennego.

 

 

Rodzaje grzybicy w zależności od lokalizacji na ciele

 

Dolegliwości związane z inwazją grzybów na skórze człowieka mogą różnić się także w zależności od lokalizacji. Typowymi objawami są jednak zaczerwienienie, swędzenie, łuszczenie się skóry i jej pękanie.

 

Grzybica paznokci

 

Najczęściej pojawia się w okolicy paznokci stóp, ale spotyka się ją także na rękach, głównie na zewnętrznych palcach. Płytka paznokcia ulega przebarwieniu (staje się żółta/zielonkawa), pogrubieniu, rogowacieje i powstają w niej bruzdy. W niektórych przypadkach może dojść do wykruszenia się płytki paznokciowej, ponieważ paznokieć staje się łamliwy. Czasami po naciśnięciu wału paznokciowego wydostaje się spod niego ropa. Ten rodzaj grzybicy praktycznie nie występuje u dzieci.

 

Grzybica stóp

 

Występuje zwykle w dwóch ostatnich przestrzeniach międzypalcowych, choć czasem zmiany umiejscawiają się także na podeszwach. Naskórek w tej okolicy zwykle jest białawy, często pojawiają się niewielkie pęcherzyki. Często równolegle ze zmianami na stopach obserwujemy podobne zmiany na skórze dłoni, aczkolwiek wtedy świadczy to raczej o reakcji alergicznej na zarodniki grzyba, a nie o samej grzybicy.

 

Łupież pstry

 

Ta dolegliwość najczęściej dotyka osoby, które mają skórę delikatną i potliwą i w większości dotyczy kobiet. Należy do powierzchownych grzybic naskórka i jest niezwykle rozpowszechniona. Objawia się w postaci drobnych, łuszczących się różowych plamek na klatce piersiowej, szyi, kończyn górnych lub skórze głowy. Wiele osób nie zdaje sobie sprawy z racji zakażenia tym typem grzybicy, ponieważ nie powoduje ona świądu, natomiast pod wpływem słońca dochodzi do odbarwień w miejscu ognisk chorobowych.

 

Grzybica skóry owłosionej

 

Spotyka się ją na owłosionej skórze głowy (najczęściej u dzieci) lub brody. Skóra głowy zwykle obfituje w bardzo liczne ogniska złuszczającej się skóry (w grzybicy drobnozarodnikowej powierzchownej), jakby z równo przystrzyżonymi włosami.

 

W przypadku strzygącej powierzchownej z kolei ogniska wyłysienia o złuszczającej się powierzchni występują w mniejszych ilościach, ale włosy są różnej długości.

 

Grzybica strzygąca głęboka objawia się zapalnym guzem lub naciekiem, z którego wydostaje się ropna treść, a zarażają zwykle chore zwierzęta.

 

Grzybica woszczynowa jest odmianą raczej niespotykaną, a charakteryzuje się tzw. tarczkami woszczynowymi, czyli żółtawymi strupami zawierającymi grzybnię i złuszczony naskórek. Zmiany te mają nieprzyjemny zapach mysich nor, a po wyleczeniu na skórze pozostają ślady w postaci blizn i ognisk wyłysienia.

 

Grzybica skóry gładkiej

 

Grzybica skóry gładkiej zwykle objawia się w postaci ognisk rumieniowo-obrzękowych z krostami na obwodzie oraz ogniskami rumieniowo-złuszczającymi się z odczynem zapalnym. Zwykle zmiany te lokalizują się w pachwinach. U kobiet dotkniętych zaburzeniami odporności, a także zaburzeniami endokrynologicznymi często spotyka się przewlekłą grzybicę skóry gładkiej, z sinoczerwonymi ogniskami z otrębiastym złuszczaniem na kończynach dolnych i pośladkach.

 

Drożdżyca jamy ustnej

 

Tę postać grzybicy spotykamy najczęściej u noworodków, które zaraziły się podczas porodu od matki, u której występowały grzybicze upławy. Objawia się w postaci białych nalotów na wewnętrznej stronie policzków, języku i podniebieniu. Jeśli je zetrzemy, to błona śluzowa w tym miejscu staje się zaczerwieniona, często pojawia się także nadżerka.

 

Leczenie grzybicy

 

Leczenie grzybicy różni się w zależności od typu grzyba i lokalizacji zmian na ciele. W każdym przypadku jednak należy zgłosić się z podejrzaną zmianą do lekarza pierwszego kontaktu lub lekarza dermatologa, który rozpozna chorobę i wdroży odpowiednie leczenie. Może okazać się, iż konieczne będzie wykonanie badania mykologicznego z pobranego ze zmiany materiału biologicznego (zeskrobiny lub wymazy).

 

Podejrzewasz u siebie zakażenie grzybicze? Zgłoś się do dermatologa korzystając z udogodnień platformy telemedycznej haloDoctor. Oprócz wizyt online możesz też umówić się na wizytę stacjonarną celem przeprowadzenia badania fizykalnego.

Najnowsze pytania pacjentów
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Zdrowie
Choroby Choroby
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / opinii
Maciej Tężycki
lekarz rodzinny, internista, lekarz
4.95 / opinii
Dawid Luwański
ginekolog - położnik, lekarz
4.89 / opinie
Natalia Osika
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji
5.00 / opinie