Frytki pod lupą naukowców. Najnowsze badania: ryzyko cukrzycy rośnie nawet o 20 procent

Trzy porcje tygodniowo – i ryzyko rośnie

Badanie objęło ponad 205 tysięcy uczestników i trwało blisko cztery dekady. To jedna z największych analiz dotyczących wpływu ziemniaków na zdrowie. Wynik? Osoby, które jadły trzy porcje frytek tygodniowo, były aż o 20 procent bardziej narażone na rozwój cukrzycy typu 2 w porównaniu z tymi, którzy frytki spożywali sporadycznie.

Co ciekawe, w przypadku ziemniaków gotowanych, pieczonych czy przygotowanych w formie puree takiego ryzyka nie odnotowano. - To nie ziemniak jest winowajcą, ale sposób jego przyrządzenia – podkreślają autorzy pracy.

Czy makaron jest zdrowy? Fakty i mity

Jak obniżyć cholesterol bez leków? Co działa, a co jest mitem?

Dieta dopaminowa – czy jedzenie może naprawdę poprawić nastrój?

Koci pazur: naturalne wsparcie odporności czy kolejny modny suplement?

Naturalny sojusznik zdrowia – jak działa korzeń lukrecji?

Dieta po 60. roku życia – jak wspierać zdrowie, odporność i długowieczność organizmu

Co dzieje się w garnku z olejem?

Podczas smażenia w głębokim tłuszczu w ziemniakach zachodzi cała seria reakcji chemicznych. Powstają tłuszcze trans i nasycone, zwiększające ryzyko insulinooporności. Wysoka temperatura sprzyja wytwarzaniu akrylamidu – związku podejrzewanego o działanie rakotwórcze.

Dodajmy do tego dużą ilość soli i kalorie skondensowane w niewielkiej porcji i mamy przepis na potrawę, która może być wyjątkowo niebezpieczna dla zdrowia. Nie bez powodu dietetycy klasyfikują frytki jako produkt ultraprzetworzony, obok chipsów, słodkich napojów czy fast foodów.

Frytki a samopoczucie

Nie chodzi wyłącznie o ryzyko cukrzycy. Coraz więcej dowodów wskazuje, że dieta bogata w smażone produkty wpływa także na psychikę. W jednym z dużych badań przeprowadzonych w Chinach wykazano, że osoby regularnie jedzące frytki częściej zmagały się z objawami lęku i depresji. U mężczyzn i osób młodych ryzyko było szczególnie wysokie.

Choć mechanizmy nie są jeszcze w pełni poznane, naukowcy podejrzewają, że powodem mogą być stany zapalne wywoływane przez niezdrowe tłuszcze i zaburzenia równowagi mikrobioty jelitowej.

Jak jeść frytki, żeby nie zaszkodziły zdrowiu?

Eksperci uspokajają: całkowita eliminacja frytek z diety nie jest konieczna. Kluczem jest umiar i wybór zdrowszych metod przygotowania. Frytki pieczone w piekarniku lub przygotowane w air fryerze zawierają znacznie mniej tłuszczu i nie tworzy się w nich tyle szkodliwych substancji, ile podczas smażenia w głębokim oleju. Pieczone frytki z batatów lub innych warzyw korzeniowych – bogatszych w błonnik i witaminy – to jeszcze lepszy wybór.

Ziemniaki w naturalnej postaci pozostają zdrowym produktem. Zawierają błonnik, witaminę C, potas i antyoksydanty. Gotowane, pieczone czy przygotowane na parze ziemniaki nie zwiększają ryzyka cukrzycy i mogą być wartościowym elementem zbilansowanej diety. Sytuacja zmienia się dopiero, gdy ziemniaki zamieniamy w frytki smażone w głębokim tłuszczu – wtedy wysoki indeks glikemiczny, tłuszcze trans i duża ilość soli sprawiają, że posiłek staje się potencjalnym zagrożeniem.

Badania wskazują też, że już trzy porcje frytek tygodniowo zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2. Dlatego najlepiej traktować frytki jako okazjonalny dodatek, np. raz na kilka tygodni. Domowe frytki są przy tym znacznie bezpieczniejsze niż te z restauracji fast food, które często smażone są w oleju używanym wielokrotnie.