Próchnica – czy zawsze kończy się usunięciem zęba?

Pomimo stosowanych programów profilaktycznych wciąż u blisko u 80% dzieci w wieku przedszkolnym stwierdza się próchnicę. Bez wątpienia najmłodsi są o wiele bardziej narażeni na jej rozwój niż osoby dorosłe. Jak możemy temu zapobiec i co robić kiedy już dojdzie do pojawienia się próchnicy?

 

  25 sierpnia 2021

Próchnica – czy zawsze kończy się usunięciem zęba?
Spis treści
Czym jest próchnica? Przyczyny próchnicy Objawy próchnicy Próchnica u dzieci Zapobieganie i profilaktyka próchnicy Właściwa dieta Higiena zębów Regularne kontrole dentystyczne Leczenie próchnicy

Czym jest próchnica?

 

Pod pojęciem “próchnica” kryje się zniszczenie zębów, głównie demineralizacja szkliwa. Na początku uszkodzone zostają twarde tkanki zęba, szkliwo i zębina. Jeśli próchnica nie jest w porę właściwie leczona, przechodzi do miazgi i sieje spustoszenie w całej strukturze zęba. Bakterie znajdujące się w jamie ustnej w wyniku rozkładu cukrów prowadzą do powstawania kwasów organicznych, co skutkuje obniżeniem pH. W szkliwie zaczynają pojawiać się pory, mogą one ciemnieć ze względu na obecność barwników z jedzenia. Próchnica jest chorobą zakaźną, wywoływaną przez bakterie.

 

Przyczyny próchnicy

 

Za główne dwa czynniki powodujące rozwój próchnicy uznaje się bakterie oraz spożycie cukru. W jamie ustnej bytuje ok. 50 miliardów bakterii, ale tylko niektóre z nich mogą okazać się szkodliwe (te mające zdolność przekształcania cukrów w kwasy organiczne). Bakterie tworzą na powierzchni zębów tzw. płytkę nazębna, która jest miękkim nalotem pojawiającym się zaraz po szczotkowaniu zębów. Płytkę najpierw zasiedlają bakterie niepróchnicotwórcze, ale później także te przyczyniające się do powstawania próchnicy (Lactobacillus i Streptococcus mutans stanowiące ok. 70% dojrzałej płytki). Prócz drobnoustrojów w skład płytki nazębnej wchodzą glikoproteiny ze śliny, komórki nabłonka, a także związki nieorganiczne, czyli wapń i fosfor. Gdy bakterie rozkładają cukry znajdujące się w pożywieniu, dochodzi do powstania kwasów organicznych mogących niszczyć szkliwo i powodować powstawanie w nich dziur. Proces ten (jeśli w porę nie rozpocznie się leczenia) rozszerza się przez zębinę po miazgę, gdzie ulokowane są naczynia krwionośne i nerwy. Rozwijająca się więc próchnica może powodować spory ból i dyskomfort, a zęby stają się wrażliwe na zmiany temperatury.

 

Objawy próchnicy

 

Początkowo próchnica nie daje żadnych objawów, następnie na szkliwie mogą pojawić się plamki oraz ubytki. Po dotarciu choroby do zębiny może pojawić się umiarkowany ból zęba, co przez wielu pacjentów zostaje zignorowane i ewentualnie stłumione lekami przeciwbólowymi. Dopiero po osiągnięciu przez bakterie próchnicotwórcze miazgi, silny ból najczęściej skłania do wizyty u dentysty. Objawami towarzyszącymi są gorączka, zaczerwienienie dziąseł czy nawet obrzęk twarzy. Podczas spożywania skrajnie ciepłych, zimnych, kwaśnych czy słodkich potraw powstaje spory dyskomfort. Dodatkowo występują brzydki zapach z ust oraz nieprzyjemny smak w ustach.

 

Próchnica u dzieci

 

Dzieci wydają się być bardziej narażone na rozwój próchnicy, bowiem szkliwo ich zębów jest mniej rozwinięte niż u dorosłych oraz bardziej wrażliwe na uszkodzenia. Powstawanie i mineralizacja szkliwa ma swój początek w okresie płodowym i kończy się 2 lata po wyrżnięciu się zębów. Mimo, że zęby mleczne ostatecznie wypadną, nie należy ignorować symptomów próchnicy, zalecane jest rozpoczęcie leczenia. Usuwanie chorych mleczaków jednak nie jest wskazane, lekarz zazwyczaj oczyszcza ząb i wypełnia ubytki. Przedwczesne wyrywanie zębów mlecznych może doprowadzić do wad zgryzu w przyszłości. Stąd istotnym jest aby wprowadzać od najmłodszych lat dobre nawyki żywieniowe i ograniczać w jadłospisie dzieci podaż słodkich napojów oraz słodyczy. Ważna wydaje się także edukacja najmłodszych w zakresie prawidłowego szczotkowania zębów.

 

Zapobieganie i profilaktyka próchnicy

 

Na stan zębów człowieka ma wpływ już dieta matki podczas ciąży, bowiem proces powstawania zębów rozpoczyna się już w wieku prenatalnym, od 4 tygodnia ciąży. Dlatego więc istotnym jest ograniczenie przez matkę spożywania cukrów, a także przyjmowanie produktów spożywczych bogatych w białko oraz kolagen, stanowiących zrąb tkanek twardych zęba.

 

Właściwa dieta

 

Bez wątpienia jedną z ważniejszych rzeczy jakie należy zrobić aby zapobiegać próchnicy jest utrzymanie diety ubogiej w cukry, albo przynajmniej nie pozwalanie aby resztki spożytych słodkości pozostawały zbyt długo na zębach. Dla przykładu: nie powinno się spożywać słodyczy przed pójściem spać, po umyciu zębów. Jadłospis dobrze aby był bogaty w witaminy A, C i D oraz wapń, które mają istotny wpływ na prawidłowy rozwój szkliwa oraz zębiny. Fluor natomiast znajdziemy w herbacie, produktach zbożowych, roślinnych, brokułach, szpinaku czy rybach. Żucie bezcukrowych gum na bazie ksylitolu również może okazać się skuteczne w zapobieganiu próchnicy przez pomoc w usuwaniu resztek jedzenia z powierzchni zębów.

 

Higiena zębów

 

Należy pamiętać, że zęby powinno się myć przynajmniej 2 razy dziennie, zwłaszcza po spożyciu słodkich produktów. Zaleca się stosowanie pasty do zębów z fluorem, bowiem upośledza on metabolizm bakterii oraz utrudnia ich przyleganie do ściany zębów. Skuteczną metodą profilaktyczną jest także używanie nici dentystycznych, płynów do płukania jamy ustnej, szczoteczek międzyzębowych czy irygatorów. Jako, że ząb ma aż 5 powierzchni, podczas szczotkowania oczyszczamy tylko 3 z nich, stąd istotne jest wprowadzanie dodatkowych pomocy dentystycznych.

 

Regularne kontrole dentystyczne

 

Regularne wizyty u lekarza mogą pomóc powstrzymać rozwój próchnicy, dentysta po zauważeniu pierwszych symptomów choroby będzie w stanie w porę wdrożyć odpowiednie leczenie. Pierwsza kontrola dentystyczna powinna mieć miejsce tuż po wyrżnięciu się zębów mlecznych i następować co 3-6 miesięcy. Lakowanie zębów czy usuwanie płytki nazębnej u lekarza stomatologa daje dobre efekty w zakresie prewencji wystąpienia próchnicy.

 

Możesz już teraz zarezerwować wizytę u lekarza stomatologa, bez wychodzenia z domu.

 

Leczenie próchnicy

 

Jedną z przydatnych metod w leczeniu próchnicy jest ozonowanie zębów, jednak przydatne i możliwe do zastosowania jedynie wtedy, gdy rozwój choroby jest w stadium początkowym, właściwie jeszcze przed wystąpieniem widocznych objawów. Metoda ta głównie wykorzystywana jest u dzieci, do leczenia zębów mlecznych.

 

Za główny cel leczenia próchnicy uznaje się wypełnianie ubytków powstałych wskutek rozwoju choroby. Do “wypełniaczy” zaliczamy kompozyty, które cechują się wysoką trwałością oraz dobrym przyleganiem do powierzchni zęba. Materiał ten jest światłoutwardzalny, co sprawia, że jego kolor można idealnie dopasować do odcienia zęba pacjenta. Jeżeli jednak dojdzie do zakażenia miazgi, koniecznością jest jej usunięcie i oczyszczenie oraz zamknięcie kanałów (tzw. leczenie kanałowe). Jako pokłosie takiej terapii uznaje się osłabienie zęba i zwiększenie jego podatności na złamania, bowiem pomimo zachowania zęba jest on już martwy. W przypadku, gdy próchnica zasieje jeszcze większe spustoszenie, w postaci ropnia zęba, lekarz z dużym prawdopodobieństwem zadecyduje o jego usunięciu.

Najnowsze pytania pacjentów
stomatolog
Czy jest możliwe, że został mi fragment zęba po wyrwaniu?
Po wyrwaniu zęba pozostało mi coś w dziąśle. Wygląda jakby pozostałość po zębie. Czy jest...
2021-01-11 22:29:41
Dariusz Jasonek
lekarz, lekarz rodzinny, lekarz chorób wewnętrznych, pediatra
Umów wizytę
Jest możliwość pozostania np. fragmentu korzenia w zębodole po przeprowadzonej ekstrakcji. Sugeruję wizytę u stomatologa.
stomatolog
Czy samodzielnie mogę zaleczyć uszkodzenie dziąsła?
Kilka dni temu myjąc zęby szczoteczka mi zjechała w dół i uszkodziłam dziąsło przed dolną...
2021-02-04 16:24:57
Tomasz Szalewski
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji
Umów wizytę
Proszę zgłosić się do stomatologa w celu oceny tego urazu.
Katarzyna Lorentz-Nejno
lekarz rehabilitacji medycznej, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Myśle ze bezpieczniej będzie zgłosić się do stomatologa.
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Zdrowie
Choroby Choroby
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Maciej Tężycki
lekarz, lekarz w trakcie specjalizacji, lekarz rodzinny
4.96 / 27 opinii
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 7979 opinii
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.89 / 1577 opinii
Marcin Myszura
lekarz
4.96 / 1949 opinii