Liszaj płaski - przyczyny, objawy, leczenie

Sinofioletowe, lśniące, płaskie grudki na skórze - to typowy obraz liszaja płaskiego. Jakie znamy przyczyny jego powstawania i czy można się nim zarazić? 

 

  9 marca 2022

Liszaj płaski - przyczyny, objawy, leczenie
Spis treści
Czym jest liszaj płaski? Możliwe przyczyny występowania liszaja płaskiego Kto choruje? Objawy liszaja płaskiego Zmiany na skórze Zmiany na błonach śluzowych Rozpoznanie Leczenie

Czym jest liszaj płaski?

 

Jest to schorzenie dermatologiczne charakteryzujące się występowaniem zmian grudkowych na skórze i w obrębie błon śluzowych, a także niekiedy na paznokciach. Liszaj płaski to choroba zapalna o nieznanej etiologii, choć przypuszcza się powiązanie ze schorzeniami o podłożu autoimmunologicznym.

 

Znanych jest kilka rodzajów liszaja płaskiego:

 

  • zanikowy,
  • pęcherzowy,
  • nadżerkowy,
  • barwnikowy,
  • guzkowy,
  • mieszkowy.

 

Możliwe przyczyny występowania liszaja płaskiego

 

W jakich przypadkach zmiany o charakterze liszaja płaskiego występują częściej?:

 

  • po przeszczepach (w reakcji przeszczep przeciwko gospodarzowi),
  • u pacjentów cierpiących na choroby autoimmunologiczne (autoimmunologiczne zapalenie wątroby, cukrzyca typu I, bielactwo nabyte, wrzodziejące zapalenie jelita grubego, łysienie plackowate, miastenia, zapalenie skórno-mięśniowe),
  • u osób z potwierdzonym wynikiem HCV (2,5-4,5 razy częściej niż u pacjentów niechorujących na wirusowe zapalenie wątroby typu C),
  • po przyjęciu penicylaminy, arsenu, metyldopy, soli złota, kwas p-aminosalicylowego (PAS), chininy.

 

Liszaj płaski jest schorzeniem niezakaźnym, więc nie można się nim zarazić od innej osoby.

 

Kto choruje?

 

Szacuje się, iż przypadłość ta dotyka około 1% społeczeństwa, zachorowania występują na całym świecie, a kobiety i mężczyźni chorują tak samo często (poza zmianą występującą w jamie ustnej, tutaj częściej kobiety). Liszaj jednak rozpoznaje się głównie u osób dorosłych, w wieku 30-60 lat, u dzieci stwierdza się go niezwykle rzadko.

 

Objawy liszaja płaskiego

 

Symptomy towarzyszące zachorowaniu zależą od lokalizacji zmian i nasilenia choroby:

 

Zmiany na skórze

 

Występują w postaci sinofioletowych, płaskich, lśniących grudek (1-3 mm średnicy), pojawiają się nagle, często zlewają się ze sobą, twarde w dotyku, na powierzchni dostrzegalne białawe linie. Pacjentom poza widocznymi zmianami skórnymi doskwiera charakterystyczny świąd skóry, a objaw Köbnera po zadrapaniu jest dodatni.

 

Najczęstsza lokalizacja wykwitów skórnych:

 

  • kończyny (zwykle dystalne części - wewnętrzna powierzchnia nadgarstków, przedramiona, staw skokowy, grzbiet stóp, czasem wewnętrzna powierzchnia ud),
  • tułów,
  • okolice pępka,
  • okolice narządów płciowych,
  • owłosiona skóra głowy,
  • płytka paznokciowa.

 

Nieprawidłowości w obrębie płytki paznokciowej dają obraz żółtych, poprzecznych bruzd, czemu towarzyszy ból i tkliwość - liszaj płytki paznokciowej.

 

Zmiany skórne natomiast zazwyczaj nie lokalizują się na twarzy chorego.

 

Zmiany na błonach śluzowych

 

Liszaj w obrębie błon śluzowych uwidacznia się na wewnętrznej stronie policzków, po bokach języka, na czerwieni wargowej lub/i dziąsłach i przypomina białą siateczkę, choć może pojawić się także niewielkie zaczerwienienie. Zmiany te są zwykle niebolesne, choć mogą im towarzyszyć:

 

  • pieczenie,
  • obrzęk,
  • suchość w ustach,
  • drobne krwawienia,
  • złuszczanie śluzówki dziąseł,
  • drobne nadżerki (wtedy może wystąpić ból, a nawet trudności z piciem i połykaniem pokarmów).

 

Schorzenie to może zaatakować także okolice błon śluzowych narządów płciowych i odbytu, co objawia się:

 

  • bólem,
  • pieczeniem,
  • swędzeniem,
  • spadkiem satysfakcji ze współżycia.

 

Zmiany występują w postaci białawych pasemek/nadżerek i są często bliznowaciejące.

 

Rozpoznanie

 

Dla ustalenia rozpoznania niejednokrotnie niezbędne są jedynie objawy kliniczne prezentowane przez pacjenta (dolegliwości i obraz zmian na ciele). Istnieją jednak sytuacje, w których konieczne będzie przeprowadzenie badania histopatologicznego z pobranego wycinka skóry, w celu potwierdzenia diagnozy.

 

UWAGA! Zmiany w obrębie jamy ustnej mogą wykazywać potencjał do nowotworzenia, stąd w tym przypadku zwłaszcza zaleca się wykonanie badania histopatologicznego.

 

Leczenie

 

Niestety, nie istnieje leczenie przyczynowe liszaja płaskiego, u zdecydowanej większości chorych jego objawy ustępują w przeciągu dwóch lat, a u połowy nawet w przeciągu pół roku.

 

W celu złagodzenia swędzenia, pieczenia i spłaszczenia wykwitów lekarz może zlecić stosowanie maści zawierających glikokortykosteroidy, a w szczególnych przypadkach także glikokortykosteroidoterapię doustną.

 

W niektórych skrajnych przypadkach, gdy mamy do czynienia z liszajem opornym na leczenie, stosuje się retinoidy i cyklosporynę.

 

Konsultację dermatologiczną możesz odbyć bez wychodzenia z domu, dzięki udogodnieniom oferowanym przez platformę telemedyczną haloDoctor. Lekarz ma możliwość oceny zmian skórnych dzięki wideorozmowie i/lub przesłanym przez pacjenta zdjęciom, co znacznie ułatwia proces leczenia na odległość.

Najnowsze pytania pacjentów
Zobacz więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację
Lekarz online czeka na Ciebie
Polecani lekarze
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
5.00 / 73 opinie
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
4.99 / 9943 opinie
Dawid Luwański
lekarz, ginekolog - położnik
4.90 / 1818 opinii
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista
4.79 / 647 opinii