Zwyrodnienie siatkówki. Objawy, przyczyny, leczenie

Czym jest zwyrodnienie siatkówki?

Zwyrodnienie siatkówki obejmuje różne choroby, które mogą wpływać na różne warstwy siatkówki, doprowadzając do utraty jej funkcji. Siatkówka jest cienką, przezroczystą warstwą tkanki nerwowej, która odbiera światło i pozwala na tworzenie obrazów. 

Jak tłumaczy okulista Damian Nowak:

Uszkodzenie dowolnej jej części może zaburzać proces widzenia, prowadząc do mniejszych lub większych ubytków w polu widzenia, pogorszenia ostrości, a w zaawansowanych przypadkach do całkowitej ślepoty. 

Istnieją różne formy zwyrodnienia siatkówki, które różnią się przyczynami, objawami i przebiegiem, a także możliwościami leczenia.

Katowice: malutka Marysia widzi lepiej. Przełomowa operacja wrodzonej zaćmy

Zespół oka komputerowego. Jak praca przed ekranem wpływa na oczy?

Zwolnienie lekarskie online na zapalenie spojówek. Ograniczenie aktywności i izolacja

Recepta online na Alphagan. Wsparcie leczenia jaskry otwartego kąta

Jak zachować dobry wzrok w starszym wieku? Okulista radzi

Dramat legendarnej sztangistki. Agata Wróbel straciła wzrok

Jakie są główne objawy zwyrodnienia siatkówki?

Objawy zależą od rodzaju i stopnia zaawansowania choroby. W początkowych stadiach wiele zwyrodnień siatkówki może rozwijać się bez wyraźnych objawów, co utrudnia wczesną diagnozę.

Najczęstsze symptomy, które mogą świadczyć o zwyrodnieniu siatkówki, to:

• Pogorszenie ostrości wzroku – pacjenci często zauważają problem z widzeniem drobnych szczegółów, zarówno w bliży, jak i w dali.
• Zniekształcenie obrazu – krzywienie się linii prostych, szczególnie charakterystyczne dla AMD, które może prowadzić do trudności z rozróżnianiem kształtów.
• Ciemne plamy w polu widzenia (tzw. mroczki) – pojawiają się głównie w retinopatii cukrzycowej oraz retinopatii barwnikowej i mogą znacząco utrudniać widzenie centralne i peryferyjne.

Jakie są przyczyny zwyrodnienia siatkówki?

Przyczyny zwyrodnień siatkówki są zróżnicowane i mogą obejmować zarówno czynniki genetyczne, jak i wpływy środowiskowe oraz choroby ogólnoustrojowe. Jak wyjaśnia Damian Nowak, niektóre choroby mogą być dziedziczne, inne natomiast są wynikiem naturalnych procesów starzenia się organizmu. 

Oto najważniejsze z nich:

• Czynniki genetyczne – wiele chorób siatkówki, takich jak retinopatia barwnikowa, ma charakter dziedziczny. Mutacje genetyczne mogą wpływać na strukturę i funkcje siatkówki, prowadząc do jej postępującego zwyrodnienia.
• Czynniki środowiskowe – na stan siatkówki mogą wpływać m.in. nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV, palenie papierosów oraz niezdrowa dieta, uboga w składniki wspierające zdrowie oczu (jak luteina, zeaksantyna i antyoksydanty).
• Choroby ogólnoustrojowe – cukrzyca jest jedną z głównych przyczyn rozwoju retinopatii cukrzycowej, która może doprowadzić do uszkodzeń naczyń krwionośnych siatkówki i poważnych zaburzeń widzenia.
• Zaburzenia krążenia – problemy z krążeniem wpływają negatywnie na ukrwienie siatkówki, co może skutkować niedotlenieniem i uszkodzeniem jej struktury.

Jak diagnozuje się zwyrodnienie siatkówki?

Diagnoza zwyrodnienia siatkówki wymaga wykonania kompleksowych badań okulistycznych. Okulista Damian Nowak podkreśla, że kluczowe są następujące metody diagnostyczne:

• Badanie ostrości wzroku – pomaga ocenić ogólną zdolność widzenia pacjenta i może wykazać pierwsze oznaki pogorszenia ostrości.
• Badanie dna oka – jest jednym z podstawowych badań pozwalających ocenić stan siatkówki i plamki żółtej.
• Optyczna koherentna tomografia (OCT) – to nowoczesne badanie obrazowe, które tworzy trójwymiarowe skany siatkówki, pozwalając na ocenę poszczególnych jej warstw. OCT jest szczególnie istotne w diagnozie AMD, ponieważ pozwala dokładnie określić, której warstwy siatkówki dotyczy zwyrodnienie.
• Angiografia fluoresceinowa – badanie to pozwala ocenić przepływ krwi w naczyniach siatkówki po podaniu kontrastu i umożliwia wykrycie zmian, takich jak błony neowaskularne, które często występują w AMD.

Jak wygląda leczenie zwyrodnienia siatkówki?

Leczenie zwyrodnienia siatkówki jest uzależnione od rodzaju schorzenia oraz stopnia jego zaawansowania. W zależności od potrzeb pacjenta stosuje się różne metody terapii:

• Leczenie farmakologiczne – w przypadku wysiękowej postaci AMD stosuje się iniekcje anty-VEGF (przeciwciała hamujące czynnik wzrostu naczyń), które pomagają zahamować powstawanie nieprawidłowych naczyń krwionośnych.
• Terapie laserowe – stosowane w retinopatii cukrzycowej oraz niektórych przypadkach AMD. Laseroterapia pomaga usunąć nieprawidłowe naczynia krwionośne i spowolnić rozwój choroby.
• Suplementacja diety – często zaleca się suplementy diety zawierające luteinę, zeaksantynę oraz antyoksydanty, które wspierają zdrowie siatkówki i mogą opóźnić rozwój choroby.

W sytuacjach, gdy leczenie nie przynosi oczekiwanych efektów, pacjentom często zaleca się różne pomoce optyczne, takie jak lupy czy specjalistyczne okulary wspomagające widzenie.

Jakie są możliwości profilaktyki zwyrodnienia siatkówki?

Profilaktyka zwyrodnienia siatkówki zależy od konkretnej przyczyny choroby. W przypadku chorób dziedzicznych profilaktyka jest ograniczona, jednak w przypadku zwyrodnienia plamki związanego z wiekiem (AMD) profilaktyka może odgrywać dużą rolę. Nasz ekspert, Damian Nowak rekomenduje następujące działania profilaktyczne:

• Zdrowa dieta – bogata w luteinę, zeaksantynę i antyoksydanty, które wspierają zdrowie siatkówki.
• Rzucenie palenia – palenie tytoniu zwiększa ryzyko wystąpienia AMD, dlatego rezygnacja z papierosów jest kluczowym krokiem w profilaktyce tej choroby.
• Ochrona przed promieniowaniem UV – okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV pomagają chronić oczy przed szkodliwym promieniowaniem.
• Regularne badania wzroku – szczególnie po 50. roku życia. Wczesne wykrycie zmian pozwala na szybkie wdrożenie leczenia, co może znacząco spowolnić rozwój choroby.