Międzynarodowy Dzień Niewidomych. Jak żyje osoba niewidoma i jak możemy jej pomóc?

Question

Czy po rozszerzaniu źrenic u okulisty mogą się pojawić tęczowe halo wokół niektórych źródeł światła? Czy to zawsze jest objaw wzrostu ciśnienia?

Nie mam innych objawów, jak ból czy czerwone oczy, ale trochę się przestraszyłem. Po powrocie źrenice wróciły do normy, halo zniknęło, ale boję się czy nie doszło do jakichś uszkodzeń wzroku.

Answer 1

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Tak, po farmakologicznym rozszerzeniu źrenic przejściowo mogą pojawić się tęczowe halo i gorsza ostrość widzenia, zwłaszcza wokół świateł; nie oznacza to automatycznie wzrostu ciśnienia w oku. Jeśli halo zniknęło po ustąpieniu działania kropli i nie było bólu oka, zaczerwienienia, nudności ani trwałego pogorszenia widzenia, uszkodzenie oka jest mało prawdopodobne.

(Informacja ma charakter edukacyjny — każdy przypadek jest indywidualny i wymaga dopasowanej do obrazu konsultacji lekarskiej).

Answer 2

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana kontrolna konsultacja z lekarzem okulistą prowadzącym leczenie. Podczas konsultacji specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 3

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

W przypadku wątpliwości dotyczących podłoża opisywanych dolegliwości - warto skonsultować się z lekarzem okulistą, który przeprowadzał badanie.

Answer 4

Adam Cisowski

lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji

Umów wizytę

Pacjent wymaga konsultacji okulistycznej w celu wykluczenia istotnego wzrostu ciśnienia wewnątrzgałkowego lub innych przyczyn okulistycznych.

Answer 5

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Stałe ubytki pola widzenia mimo prawidłowych badań wymagają dalszej oceny okulistycznej i nie pozwalają na podstawie samego opisu rozpoznać „zawału oka” ani przetrwałej aury; rozmycie obrazu po urazie może dotyczyć rogówki, soczewki, siatkówki lub innych struktur i wymaga pełnego badania okulistycznego.

(Informacja ma charakter edukacyjny — każdy przypadek jest indywidualny i wymaga dopasowanej do obrazu konsultacji lekarskiej).

Answer 6

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana stacjonarna wizyta u lekarza okulisty. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego postępowania

Answer 7

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Wskazana kontrola okulistyczna i dalsza regularna opieka specjalistyczna w tym zakresie; o ile nie było dotychczas konsultacji neurologicznej - również do rozważenia (należy zgłosić się na nią z posiadaną dotychczasową dokumentacją medyczną).

Answer 8

Adam Cisowski

lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji

Umów wizytę

Opisane zaburzenia widzenia wymagają specjalistycznej konsultacji okulistycznej z pełną oceną struktur oka i funkcji widzenia.

Answer 9

Adam Cisowski

lekarz rodzinny, lekarz w trakcie specjalizacji

Umów wizytę

Opisane zaburzenia widzenia wymagają specjalistycznej konsultacji okulistycznej z pełną oceną struktur oka i funkcji widzenia.

Answer 10

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Wskazana konsultacja z lekarzem okulistą prowadzącym/przeprowadzającym zabieg, z którym należy omówić obserwowane dolegliwości, a także rozwiać wszystkie wątpliwości dotyczące objawów, które mogą się pojawić po zabiegu, ewentualnego czasu ich trwania, dowiedzieć się kiedy/w jakich sytuacjach zgłaszać się w trybie pilnym, co powinno niepokoić itp.

Answer 11

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Zamglenie wzroku dzień po zabiegu powinno być skonsultowane z okulistą (Informacja ma charakter edukacyjny — każdy przypadek jest indywidualny i wymaga dopasowanej do obrazu konsultacji lekarskiej).

Answer 12

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana kontrolna konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie. Podczas konsultacji specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 13

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

W praktyce: przez kilka dni po warto odpuścić intensywny trening, natomiast po ustąpieniu ostrego epizodu można wracać do ćwiczeń, pamiętając o opasce lub ręczniku na pot i bezwzględnym nieprzecieraniu oczu. Warto o szczegoly zapytać swojego okulistę.

Answer 14

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja u lekarza prowadzącego leczenie. Podczas konsultacji specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 15

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Wszystkie zalecenia-zarówno farmakologiczne jak i niefarmakologiczne-należy omówić z lekarzem okulistą prowadzącym, znającym całość historii choroby i aktualny stan kliniczny.

Answer 16

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja u lekarza okulisty, który przeprowadził badanie. Podczas konsultacji specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 17

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Należy omówić zaistniałą sytuację zarówno z lekarzem okulistą, który przeprowadzał badanie jak i z optometrystą, którzy udzielą wyjaśnień.

Answer 18

Tomasz Szczęsny

internista, onkolog

Umów wizytę

W takiej sytuacji najlepiej skonsultować się ponownie z okulistą, który przeprowadzał badanie. Lekarz okulista przy doborze okularów nie kieruje się wyłącznie pomiarem wady wzroku – uwzględnia też stan rogówki, siatkówki, oczodołu, widzenie obuoczne, ewentualne wady układu wzrokowego oraz komfort widzenia przy różnych odległościach. Optometrysta natomiast opiera się głównie na pomiarach refrakcji i testach funkcji wzrokowych, co może dawać różne wartości. Różnice między receptami są więc normalne i nie oznaczają błędu – chodzi o to, że okulista dobiera szkła tak, aby były bezpieczne i wygodne w codziennym użyciu. Warto omówić te różnice z lekarzem przed decyzją o ostatecznych okularach.

Answer 19

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Opieka nad pacjentem z migreną to opieka specjalistyczna neurologiczna; do uwzględnienia również konsultacja w Poradni Leczenia Bólu; dodatkowo, przy wymienionych schorzeniach współistniejących zalecana opieka i kontrola laryngologiczna, kardiologiczna, okresowa okulistyczna, a także regularna kontrola u lekarza rodzinnego.

Answer 20

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana stacjonarna wizyta neurologiczna. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 21

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Najlepiej zgłosić się do neurologa zajmującego się leczeniem migreny. Może on potwierdzić rozpoznanie i dobrać odpowiednie leczenie zapobiegawcze, zwłaszcza przy długim, wieloletnim przebiegu choroby i chorobach współistniejących.

Powyższe informacje mają charakter ogólny i edukacyjny i nie stanowią ani nie zastępują porady lekarskiej ani pełnej konsultacji medycznej.

Answer 22

Tomasz Szczęsny

internista, onkolog

Umów wizytę

Przy wieloletnich migrenach z aurą wzrokową (mroczki, ubytki w polu widzenia) kluczowa jest stała opieka neurologiczna, najlepiej u specjalisty od bólów głowy i migreny. Migrena z aurą może powodować przejściowe zaburzenia widzenia mimo prawidłowego badania okulistycznego. Warto rozważyć konsultację w poradni leczenia bólu, gdzie można wdrożyć leczenie profilaktyczne i strategie ograniczania ataków.
Dodatkowo, przy chorobach współistniejących istotna jest regularna kontrola u kardiologa, laryngologa oraz okresowo u okulisty. Warto prowadzić dzienniczek migrenowy – notować przebieg ataków, aurę, czynniki wyzwalające i stosowane leki. Takie szczegółowe dane pomagają neurologowi w indywidualnym dopasowaniu leczenia profilaktycznego i doraźnego.

Answer 23

Monika Sierakowska

homeopata

Umów wizytę

W przypadku migren oraz wielu innych problemów zdrowotnych pomocna może być terapia homeopatyczna. Polega ona na dobraniu indywidualnie dopasowanego leku homeopatycznego, którego celem jest pobudzenie organizmu do przywrócenia równowagi. Dzięki temu możliwe jest ograniczenie zarówno intensywności, jak i częstotliwości występowania migren, a w niektórych przypadkach nawet ich całkowite wyeliminowanie.

Wizytę można umówić u homeopaty w miejscu zamieszkania lub skorzystać z wizty on-line, bez konieczności wychodzenia z domu.

Answer 24

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Wszystkie wątpliwości należy omawiać z lekarzem przeprowadzającym badanie i wydającym konkretne zalecenia dotyczące postępowania - lekarz okulista omówi ich zasadność.

Answer 25

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja u lekarza okulisty który przepisał okulary. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 26

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Przy tak niewielkiej wadzie, określanej jako fizjologiczna, zwykle nie ma pilnej potrzeby pełnej korekcji – przepisane okulary (+0,75) mają głównie zapobiegać zmęczeniu oczu i wspierać prawidłowy rozwój wzroku. Nie powinno zakłócać naturalnej adaptacji oka. Warto obserwować, czy dziecko komfortowo widzi w okularach i kontrolować wzrok według zaleceń okulisty.
Informacje te mają charakter ogólny edukacyjny i nie zastępują konsultacji z lekarzem prowadzacym

Answer 27

Emilia Woźniak

optometrysta

Umów wizytę

Dzieci mają fizjologiczną nadwzroczność, której się nie koryguje jeżeli dziecko nie ma żadnych objawów. Aby określić wadę refrakcji należy wykonać badanie po kroplach rozszerzających źrenice lub za pomocą skiaskopu. Jeżeli dziecko ma dolegliwości, np. bóle głowy, chwilowe zamazywanie się obrazu, problemu z pracą bliską i wiele innych, wtedy koryguje się część nadwzrocznosci fizjologicznej. Oczywiście są specjalne przypadki gdzie koryguje się całość, natomiast o tym ile faktycznie zostanie przepisane decyduje okulista/ optometrysta na podstawie zebranego wywiadu oraz wyników badań.

Answer 28

Emilia Woźniak

optometrysta

Umów wizytę

Dzieci mają fizjologiczną nadwzroczność, której się nie koryguje jeżeli dziecko nie ma żadnych objawów. Aby określić wadę refrakcji należy wykonać badanie po kroplach rozszerzających źrenice lub za pomocą skiaskopu. Jeżeli dziecko ma dolegliwości, np. bóle głowy, chwilowe zamazywanie się obrazu, problemu z pracą bliską i wiele innych, wtedy koryguje się część nadwzrocznosci fizjologicznej. Oczywiście są specjalne przypadki gdzie koryguje się całość, natomiast o tym ile faktycznie zostanie przepisane decyduje okulista/ optometrysta na podstawie zebranego wywiadu oraz wyników badań.

Answer 29

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Zalecana konsultacja z okulistą - proszę wszystkie wątpliwości omówić z lekarzem prowadzącym leczenie, który uwzględniając całość historii choroby odpowie na pytania, odniesie się do obserwowanych przez Panią objawów, wyda stosowne zalecenia dotyczące postępowania.

Answer 30

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana stacjonarna wizyta u lekarza okulisty. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania

Answer 31

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Po zabiegu usunięcia nabłonka rogówki widzenie w nocy, z podwójnymi lub potrójnymi światłami, może się utrzymywać przez kilka dni lub tygodni – to efekt regeneracji rogówki i nie musi oznaczać stożka. Objawy powinny stopniowo ustępować. Jeśli się nasilą lub pojawi się ból czy zaczerwienienie, należy pilnie zgłosić się do okulisty.
To ogólne informacje i nie zastępują wizyty lekarskiej.

Answer 32

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Zalecana kontrolna wizyta u lekarza pediatry prowadzącego, pod opieką którego dziecko pozostaje; lekarz po przeprowadzeniu badania fizykalnego omówi dalsze postępowanie.

Answer 33

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

U niemowląt do ok. 6. miesiąca życia okresowe zezowanie, zwłaszcza przy patrzeniu z bliska lub zmęczeniu, może być jeszcze fizjologiczne i wynikać z niedojrzałej kontroli mięśni oczu. Jeśli jednak zez jest częsty, stały lub narasta, warto spróbować przyspieszyć wizytę u okulisty dziecięcego, szczególnie że dziecko ma obciążenia zdrowotne.

⚠️ Informacja ma charakter ogólny i edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej ani badania dziecka.

Answer 34

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja u lekarza pediatry prowadzącego. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 35

Emilia Woźniak

optometrysta

Umów wizytę

To jest czas kiedy akomodacja zaczyna pracować. Mózg uczy się dostosowywać akomodację do bliskich odległości, to powoduje okresowe uciekanie oka do nosa. Jeżeli oko ucieka czasami, prawdopodobnie za chwilę przestanie, jeżeli jest na stałe ustawione w zezie wymagana jest pilna konsultacja okulistyczna/ optometryczna. W przypadku okresowego zezowania wizyta za 3 miesiące jest dobra.

Answer 36

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Lekarz konsultujący, przeprowadzający badanie wydaje zalecenia zindywidualizowane, uwzględniające całość obrazu klinicznego danego pacjenta; w przypadku wątpliwości - należy je omówić z lekarzem konsultującym, który wyjaśni celowość zaleceń.

Answer 37

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja u lekarza okulisty prowadzącego leczenie. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 38

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Atropina została prawdopodobnie zalecona po to, aby na kilka dni całkowicie wyłączyć akomodację oka, co pozwala dokładniej ocenić rzeczywistą wadę wzroku u małych dzieci niż jednorazowe krople podane w gabinecie. To standardowa i bezpieczna metoda diagnostyczna w okulistyce dziecięcej, stosowana w małych dawkach i krótkim czasie, choć bywa mniej wygodna organizacyjnie. Zachęcam do skonsultowania się z prowadzącą okulistką w celu rozwiania wątpliwości.

Odpowiedź ma charakter edukacyjny i opisuje ogólne podejście, jakie stosuje się w przypadkach podobnych do opisanego; nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej.

Answer 39

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Należy dokładnie omówić dolegliwości, które występują, z lekarzem okulistą prowadzącym, aby mógł zadecydować o dalszym postępowaniu terapeutycznym, uwzględniając obserwowane przez pacjenta objawy, a także stan oceniany badaniem kontrolnym.

Answer 40

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana kolejna stacjonarna wizyta u lekarza okulisty prowadzącego leczenie. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 41

Mirosław Waplak

chirurg onkolog, lekarz medycyny estetycznej

Umów wizytę

Ze względu na charakter dolegliwości oraz konieczność przeprowadzenia badań lekarskich, zalecamy odbycie wizyty stacjonarnej. Podczas takiej konsultacji lekarz będzie mógł dokładnie zbadać pacjenta, postawić prawidłową diagnozę oraz wdrożyć odpowiednie dalsze leczenie zgłaszanych objawów.

Answer 42

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Zachecam do zasiegnięcia drugiej opinii innego lekarza okulisty. Druga opinia być może da odpowiedzi na Pani pytania. Pozdrawiam

Answer 43

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja z okulistą prowadzącym leczenie. Podczas konsultacji, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania

Answer 44

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Wskazana jest stała opieka okulistyczna, lekarz prowadzący ukierunkowuje postępowanie w oparciu o przeprowadzane kontrolne badania. Wszystkie wątpliwości należy omawiać z lekarzem okulistą prowadzącym.

Answer 45

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

W podobnych przypadkach przewlekłego schorzenia nerwu wzrokowego, mimo prawidłowego ciśnienia, pogorszenie widzenia bywa trwałym następstwem wcześniejszych uszkodzeń i zwykle nie da się go cofnąć, a celem postępowania jest ochrona resztek widzenia. Standardowo wykonuje się badania kontrolne , a czasem rozszerza diagnostykę o ocenę ukrwienia lub rezonans.
Powyższe informacje mają charakter ogólny i edukacyjny oraz nie zastępują ani nie stanowią konsultacji medycznej.

Answer 46

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana stacjonarna wizyta u lekarza okulisty. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 47

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

W celu postawienia właściwego rozpoznania - wskazana kontrolna wizyta u okulisty, z przeprowadzeniem badania. Dodatkowo-kontrolna wizyta w warunkach stacjonarnych u lekarza rodzinnego/internisty (kontrolne badanie fizykalne, badania laboratoryjne).

Answer 48

Daniel Biesiada

lekarz rodzinny

Umów wizytę

Opisane objawy mogą mieć różne przyczyny (nie tylko AMD czy retinopatię cukrzycową). Wskazana jest dokładna diagnostyka okulistyczna, najlepiej u okulisty

Answer 49

Agnieszka Molas-Biesiada

lekarz rodzinny, psychodietetyk

Umów wizytę

Objawy mogą sugerować różne schorzenia siatkówki, dlatego zalecam konsultację z lekarzem okulistą specjalizującym się w chorobach siatkówki (retinopatii i AMD), celem dalszej diagnostyki.

Answer 50

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

AMD w wieku 34 lat jest mało prawdopodobne, a retinopatia cukrzycowa bez cukrzycy również nie jest pierwszym podejrzeniem, natomiast falowanie prostych linii zdecydowanie wymaga kontroli okulistycznej . Samo zamiłowanie do słodyczy nie oznacza cukrzycy, ale jeśli dawno nie było badań, warto oznaczyć glukozę na czczo i HbA1c.
(Jest to informacja, co można by zrobić w podobnych przypadkach. Nie jest to indywidualna konsultacja. Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie najlepiej w bezpośredniej konsultacji z lekarzem.)

Answer 51

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Ewentualne przeciwwskazania do zastosowania kołdry obciążeniowej należy omówić z lekarzem prowadzącym okulistą, a także - z lekarzem rodzinnym, który dokona oceny stanu zdrowia i wykluczy inne ewentualne schorzenia będące przeciwwskazaniem do zastosowania w/w.

Answer 52

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana konsultacja z lekarzem prowadzącym leczenie. Podczas konsultacji, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania.

Answer 53

Barbara Poziomska

dietetyk, psycholog

Umów wizytę

W przypadku podwyższonego ciśnienia w oku duże znaczenie ma stabilizacja całego organizmu – w tym również układu nerwowego. Od strony dietetycznej warto przyjrzeć się spożyciu soli, nawodnieniu i ogólnej jakości posiłków. Przy napięciu i trudnościach z wyciszeniem mogą pomóc też regularne rytuały wieczorne, lekkie kolacje, unikanie pobudzających napojów i uważność w jedzeniu.

Kołdra może być elementem wspierającym, ale warto równolegle wzmacniać ciało również przez drobne codzienne decyzje.

Answer 54

Barbara Matuszkowiak

lekarz rodzinny, pediatra, internista

Umów wizytę

Kołdra obciążeniowa nie jest znanym czynnikiem podnoszącym ciśnienie śródgałkowe. Przy wartościach 24–27 mmHg i rodzinnym obciążeniu jaskrą warto pozostawać pod regularną kontrolą okulisty. (Jest to informacja, co można by zrobić w podobnych przypadkach. Nie jest to indywidualna konsultacja. Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie w bezpośredniej konsultacji z lekarzem.)

Answer 55

Sylwia Dżaman

lekarz

Umów wizytę

Zalecana konsultacja - w warunkach stacjonarnych - u okulisty. Po przeprowadzonym badaniu lekarz ukierunkuje dalsze postępowanie, zarówno w zakresie diagnostyki uzupełniającej jak i leczenia.

Answer 56

Paweł Skoczylas

lekarz, internista, lekarz rodzinny

Umów wizytę

Zalecana stacjonarna wizyta u lekarza okulisty. Podczas konsultacji, po przeprowadzonym badaniu, specjalista odpowie na wszystkie pytania oraz podejmie decyzję w sprawie dalszego sposobu postępowania