Nadciśnienie tętnicze ma w Polsce niemal 10 mln dorosłych, a ciśnienie pod kontrolą udaje się utrzymać tylko części z nich. W październiku 2026 r. Międzynarodowe Towarzystwo Nadciśnienia Tętniczego (ISH) opublikowało nowe globalne wytyczne. Wprowadzają kategorię „ciśnienia podwyższonego”, zalecają wcześniejsze leczenie i stawiają na pomiary w domu wykonywane według ściśle określonych zasad.
Nadciśnienie tętnicze to stan, w którym krew stale napiera na ściany tętnic ze zbyt dużą siłą. Przez lata zwykle nie daje żadnych objawów, dlatego wiele osób dowiaduje się o nim przypadkiem.
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) w 2024 r. nadciśnienie miało ok. 1,4 mld dorosłych w wieku 30–79 lat, czyli co trzecia osoba w tej grupie wiekowej. Ciśnienie pod kontrolą ma jednak tylko ok. 23 proc. z nich. W Polsce, jak wynika z raportu NFZ, w 2020 r. na nadciśnienie chorowało 9,94 mln dorosłych. Wśród osób po 65. roku życia problem może dotyczyć nawet trzech na cztery osoby.
Nieleczone nadciśnienie uszkadza serce, mózg, nerki i naczynia krwionośne. Zwiększa ryzyko zawału serca, udaru mózgu i niewydolności nerek.
W październiku 2026 r. w czasopiśmie „Journal of Hypertension” ukazały się nowe globalne wytyczne Międzynarodowego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (International Society of Hypertension, ISH). Zastąpiły dokument z 2020 r.
Wytyczne powstały z myślą o całym świecie – zarówno o krajach z nowoczesną opieką zdrowotną, jak i o miejscach z ograniczonym dostępem do lekarzy i badań. Dlatego zalecenia podzielono na dwa poziomy:
Wynik pomiaru ciśnienia składa się z dwóch liczb. Pierwsza to ciśnienie skurczowe (w chwili skurczu serca), druga – rozkurczowe (gdy serce się rozkurcza). Jednostką są milimetry słupa rtęci (mmHg).
Nowe wytyczne dotyczące nadciśnienia tętniczego dzielą wyniki pomiarów w gabinecie tak:
Granica rozpoznania nadciśnienia się nie zmieniła. Nowością jest nazwa „ciśnienie podwyższone”. W poprzednich wytycznych ISH podobny zakres nazywano ciśnieniem „wysokim prawidłowym”. Nowa nazwa ma jasno pokazać, że takiego wyniku nie należy lekceważyć.
Jedną z najważniejszych zmian jest postawienie na standaryzowany domowy pomiar ciśnienia. Autorzy wytycznych podkreślają, że pomiary przypadkowe – robione od czasu do czasu, „gdy coś mnie niepokoi” – nie wystarczają, by rozpoznać nadciśnienie ani prowadzić leczenie.
Gdy wynik w gabinecie jest podwyższony, zwłaszcza w przedziale 130–159/80–99 mmHg, rozpoznanie powinno potwierdzić badanie poza gabinetem. Może to być seria pomiarów domowych albo całodobowa rejestracja ciśnienia (ABPM, tzw. holter ciśnieniowy).
W pomiarach domowych o nadciśnieniu świadczy średnia ok. 135/85 mmHg i więcej.
Wytyczne zalecają wcześniejsze rozpoczynanie leczenia niż dotąd.
U większości osób z nadciśnieniem (140/90 mmHg i więcej) leczenie zaczyna się od dwóch leków z różnych grup zamkniętych w jednej tabletce. Taki lek nazywa się preparatem złożonym. Celem jest ciśnienie poniżej 140/90 mmHg (poziom podstawowy), a optymalnie – poniżej 130/80 mmHg.
Leczenie zaleca się także większości osób z ciśnieniem podwyższonym (130–139/80–89 mmHg), zwykle jednym lekiem. U osób z wysokim ryzykiem chorób serca i naczyń, których ciśnienie skurczowe zbliża się do 140 mmHg, lekarz może sięgnąć po preparat złożony w małych dawkach. Cel to ciśnienie poniżej 130/80 mmHg.
Autorzy zaznaczają jednak, że takie postępowanie nie jest właściwe dla każdego. O momencie rozpoczęcia leczenia i docelowym ciśnieniu decyduje lekarz – z uwzględnieniem wieku, innych chorób i tolerancji leków.
Dlaczego jedna tabletka zamiast kilku? Prostszy schemat – najlepiej jedna dawka dziennie – ułatwia regularne przyjmowanie leków. A to przekłada się na lepszą kontrolę ciśnienia.
Jeśli mimo leczenia ciśnienie pozostaje wysokie, lekarz najpierw sprawdzi, czy nie chodzi o tzw. pseudooporność (np. błędny pomiar lub nieregularne przyjmowanie leków) albo o działanie innych leków i substancji podnoszących ciśnienie.
Wytyczne ISH 2026 poświęcają też miejsce dzieciom i nastolatkom, u których nadciśnienie rozpoznaje się coraz częściej. U dzieci celem leczenia jest ciśnienie poniżej 90. centyla, czyli niższe niż u 90 proc. rówieśników tej samej płci, w podobnym wieku i o podobnym wzroście. U nastolatków od 16. roku życia cel jest taki sam jak u dorosłych: poniżej 130/80 mmHg. U najmłodszych dzieci oraz u dzieci bez otyłości z wyraźnie podwyższonym ciśnieniem lekarz powinien poszukać choroby, która może je wywoływać (tzw. nadciśnienie wtórne).
Autorzy dopuszczają, by część opieki nad osobami z nadciśnieniem przejęły przeszkolone pielęgniarki czy farmaceuci. Przypadki złożone – nadciśnienie oporne na leczenie, podejrzenie nadciśnienia wtórnego, nadciśnienie w ciąży, przebyte choroby serca i naczyń czy stany nagłe – powinien jednak prowadzić lekarz.
Leki nie zastąpią zdrowych nawyków. Zalecenia międzynarodowe są tu zgodne:
Nowe wytyczne ISH 2026 nie zmieniają granicy rozpoznania nadciśnienia tętniczego, która nadal wynosi 140/90 mmHg. Wprowadzają jednak kategorię „ciśnienia podwyższonego” (130–139/80–89 mmHg) i zalecają, by u większości osób leczyć je wcześniej niż dotąd. Podstawą rozpoznania i kontroli leczenia mają być pomiary domowe wykonywane według ustalonego schematu, a leczenie farmakologiczne najczęściej zaczyna się od preparatu złożonego. O tym, jaki cel jest właściwy w konkretnym przypadku, zawsze decyduje lekarz.
. Bibliografia
Stergiou G.S. i wsp., 2026 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines, „Journal of Hypertension” 2026 (publikacja online przed drukiem 20.10.2026), doi: 10.1097/HJH.0000000000004451. https://www.ovid.com/jnls/jhypertension/fulltext/10.1097/hjh.0000000000004451~2026-international-society-of-hypertension-global (dostęp: 15.11.2026); rekord PubMed: https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42909506/ (dostęp: 15.11.2026).
ISH African Regional Advisory Group, Pan African Society of Cardiology, 2026 ISH guidelines for the management of hypertension in Africa, „Journal of Hypertension” 2026; 44(10): 1732–1760, doi: 10.1097/HJH.0000000000004411. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/42554264/ (dostęp: 15.11.2026).
Unger T. i wsp., 2020 International Society of Hypertension Global Hypertension Practice Guidelines, „Hypertension” 2020; 75(6): 1334–1357. https://www.ahajournals.org/doi/pdf/10.1161/HYPERTENSIONAHA.120.15026 (dostęp: 15.11.2026).
McEvoy J.W. i wsp., 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension, „European Heart Journal” 2024; 45(38): 3912–4018, doi: 10.1093/eurheartj/ehae178. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae178 (dostęp: 15.11.2026).
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Hypertension – fact sheet, 25.09.2025. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/hypertension (dostęp: 15.11.2026).
Narodowy Fundusz Zdrowia, Raport NFZ: nadciśnienie tętnicze (aktualizacja). https://www.nfz.gov.pl/aktualnosci/aktualnosci-centrali/raport-nfz-nadcisnienie-tetnicze,7352.html (dostęp: 15.11.2026).
Pacjent.gov.pl, Ciśnienie pod kontrolą. http://pacjent.gov.pl/print/pdf/node/573 (dostęp: 15.11.2026).
Potassium-enriched salt for patients with hypertension: a Hypertension Australia and National Hypertension Taskforce of Australia Position Statement, „Journal of Hypertension” 2026. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC12672035/ (dostęp: 15.11.2026).
Znajdź odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
Według wytycznych ISH 2026 prawidłowe ciśnienie mierzone w gabinecie to wynik poniżej 130/80 mmHg. Wyniki 130–139/80–89 mmHg to ciśnienie podwyższone, a 140/90 mmHg i więcej – nadciśnienie tętnicze.
W pomiarze w gabinecie to ciśnienie podwyższone, a nie nadciśnienie. Według nowych wytycznych większość osób z takim wynikiem kwalifikuje się jednak do leczenia, dlatego warto omówić go z lekarzem. W pomiarach domowych średnia ok. 135/85 mmHg i więcej świadczy już o nadciśnieniu.
Używaj automatycznego ciśnieniomierza naramiennego o potwierdzonej dokładności, z mankietem dopasowanym do ramienia. Wykonuj dwa pomiary rano i dwa wieczorem przez 7 dni, pomiń wyniki z pierwszego dnia i policz średnią z pozostałych. Pomiary z mniej niż 3 dni nie wystarczą do oceny.
Mniej palimy, ale częściej mamy nadwagę. Tak zmieniło się zdrowie Polaków przez 20 lat
Masz nadciśnienie lub chorobę serca? GIF wycofał te leki z obrotu
Recepta online na Betaloc: skuteczna pomoc przy zaburzeniach rytmu serca
Czy pogoda wpływa na ciśnienie krwi? Sprawdź, kiedy zmiany mają znaczenie
Czy ciśnienie tętnicze zmienia się w ciągu dnia? Przyczyny wahań ciśnienia
Recepta na Kaldyum: pomoc w niedoborach potasu u pacjentów z nadciśnieniem
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Mniej palimy, ale częściej mamy nadwagę. Tak zmieniło się zdrowie Polaków przez 20 lat
Masz nadciśnienie lub chorobę serca? GIF wycofał te leki z obrotu
Recepta online na Betaloc: skuteczna pomoc przy zaburzeniach rytmu serca
Czy pogoda wpływa na ciśnienie krwi? Sprawdź, kiedy zmiany mają znaczenie
Czy ciśnienie tętnicze zmienia się w ciągu dnia? Przyczyny wahań ciśnienia
Recepta na Kaldyum: pomoc w niedoborach potasu u pacjentów z nadciśnieniem
Światowy Dzień Cukrzycy 2026. Czy cukrzyca zawsze idzie w parze z otyłością?
Saunowanie dla zdrowia — zalety, rodzaje saun i objawy alarmowe
Sztuczne serce dla dzieci, które rośnie razem z nimi. Na jakim etapie jest projekt HEART4KID?