Uzależnienia: jak je rozpoznać i jak z nimi skutecznie walczyć? Ekspertka radzi

Co warto wiedzieć o uzależnieniach?

Uzależnienia często mają swoje źródło w głębszych problemach psychologicznych. Mogą być formą radzenia sobie z trudnymi emocjami, lękiem, wstydem czy brakiem pewności siebie.

Wiele osób sięga po różne używki lub nawyki, aby poczuć chwilową ulgę lub przyjemność. Alkohol, papierosy, słodycze, gry komputerowe, zakupy, pornografia – to tylko niektóre sposoby, które pozwalają uciec od codziennych stresów.

Lek z piosenki Taco Hemingwaya znika z aptek. Lekarze: to niebezpieczny trend

Karol Nawrocki i snus: kontrowersyjny gest w debacie prezydenckiej. Co warto wiedzieć o tej używce?

E-papierosy, woreczki nikotynowe, tytoń: rząd ogranicza dostęp

Głód nikotynowy. Jak sobie z nim poradzić? 4 sposoby

Uzależnienie dziecka od gier komputerowych. Jak je rozpoznać?

Uzależnienia. Po jakie substancje psychoaktywne sięgają Polacy?

Uzależnienia a trauma

Słowo „trauma” w języku greckim oznacza „ranę” – i choć nie zawsze dotyczy ciała, może głęboko ranić psychikę. Szacuje się, że aż 80% ludzi doświadczy w swoim życiu wydarzeń traumatycznych. W odpowiedzi na takie doświadczenia powstają wzorce zachowań, które pierwotnie mają pomóc w przetrwaniu, ale w dorosłym życiu mogą utrudniać funkcjonowanie.

Osoby po trudnych przeżyciach częściej sięgają po substancje lub zachowania uzależniające, by złagodzić stres i wewnętrzny dyskomfort. Ich układ nerwowy jest już mocno obciążony, więc radzenie sobie ze stresem staje się jeszcze trudniejsze.

Jak powstaje nałóg?

Częste korzystanie z substancji uzależniających lub powtarzanie określonych zachowań zwiększa ryzyko powstania trwałych połączeń w mózgu, które prowadzą do uzależnienia. W praktyce oznacza to:

• powstanie przymusu powtarzania zachowań przynoszących szybką ulgę;
• zmiany w sposobie myślenia – osoba uzależniona szuka wymówek, umniejsza problem, wypiera fakty;
• zmniejszoną odporność na stres, bo zamiast się z nim mierzyć, coraz częściej od niego ucieka.

Tworzy się błędne koło: stres - używka - chwilowa ulga - powrót napięcia i potrzeba ulgi.

Skutki uzależnienia dla życia i osobowości

Uzależnienie prowadzi do zmian w osobowości i tożsamości. Osoba uzależniona coraz bardziej koncentruje się na szybkim redukowaniu napięcia, zaniedbując swoje potrzeby, obowiązki i zainteresowania. Emocjonalna niestabilność rośnie – pojawiają się rozdrażnienie, poczucie winy i wstydu, a kontakt ze sobą staje się coraz trudniejszy.

Nawet sukcesy zawodowe czy finansowe nie rekompensują regresu w sferze emocjonalnej, psychicznej i relacyjnej. Prawdziwe, zdrowe więzi wymagają bowiem kontaktu ze sobą i innymi, czego uzależnienie znacząco utrudnia.

Znaczenie pracy nad sobą

Zastanów się, w jakim miejscu swojego życia jesteś obecnie. Jakie są Twoje potrzeby, wartości i co daje Ci poczucie sensu? Kim jesteś teraz, a kim chcesz być w niedalekiej przyszłości?

Według Viktora Frankla, austriackiego psychiatry i twórcy logoterapii, człowiek istnieje w trzech wymiarach: fizycznym, psychospołecznym i duchowym. Równowaga jest potrzebna w każdym z nich, ale kryzys w wymiarze duchowym może mobilizować do poszukiwania głębszego sensu życia. Brak poczucia sensu może manifestować się m.in. uzależnieniami, depresją, lękiem czy kryzysami w związku.

Dowiedz się więcej

o zdrowiu psychicznym i pomocy psychologicznej

Sprawdź

Kompleksowy proces zdrowienia

Najbardziej skuteczne rezultaty zdrowienia osiąga się, angażując się psychicznie, fizycznie i duchowo:

• Psychiczne zaangażowanie: rozwój samoświadomości, refleksja nad własnymi emocjami, kontrola negatywnych myśli i wspieranie siebie w zmianach.
• Fizyczne zaangażowanie: poświęcanie czasu i energii na naukę i praktyczne wdrażanie zmian w codziennym życiu.
• Duchowe zaangażowanie: sięganie po osobiste wartości, proszenie o wsparcie Siły Wyższej lub innych osób wierzących, które mogą pomóc w duchowej odnowie.

Empatia wobec siebie i autentyczność

Cierpimy, gdy jesteśmy odcięci od swojego serca – naszej wrażliwości i potrzeby empatii. Każdy z nas ma w sobie zarówno siłę, jak i słabość, które wymagają życzliwej uwagi. Każdy potrzebuje autentyczności.

Dlatego ważne jest, aby traktować siebie z wyrozumiałością, ale też poważnie. Daj sobie szansę na zmianę i zacznij dbać o siebie w pełnym wymiarze – psychicznie, fizycznie i duchowo. To klucz do wyjścia z uzależnienia i odzyskania równowagi w życiu.