Niezależnie od tego, jak długo ktoś palił, rezygnacja z papierosów może przynieść organizmowi wymierne korzyści. Zmniejsza ryzyko wielu poważnych chorób, w tym schorzeń serca, przewlekłej obturacyjnej choroby płuc i raka płuca. Z okazji Światowego Dnia Rzucania Palenia Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że na zmianę nigdy nie jest za późno. Podpowiada również, gdzie szukać pomocy i kto może skorzystać z bezpłatnych badań profilaktycznych.
Światowy Dzień Rzucania Palenia przypada w trzeci czwartek listopada. W 2026 roku obchodzimy go 19 listopada. To inicjatywa, która ma zwrócić uwagę na zdrowotne konsekwencje palenia tytoniu i zachęcić osoby uzależnione do podjęcia próby zerwania z nałogiem.
Główny Inspektorat Sanitarny przypomina, że każdy może mieć inny powód, by odstawić papierosy. Dla jednych będzie to troska o zdrowie, dla innych chęć zadbania o bliskich, poprawa codziennego samopoczucia lub odzyskanie większej swobody.
Palenie tytoniu zwiększa ryzyko wielu chorób, w tym schorzeń układu krążenia, POChP i nowotworów. Szkodzi nie tylko osobie palącej. Na działanie substancji obecnych w dymie tytoniowym narażeni są również ludzie przebywający w jej otoczeniu.
Odstawienie papierosów uruchamia proces stopniowej regeneracji organizmu. Korzyści nie ograniczają się do układu oddechowego. Rezygnacja z tytoniu ma znaczenie również dla serca, naczyń krwionośnych i ogólnego stanu zdrowia.
Z czasem zmniejsza się ryzyko chorób związanych z paleniem. Rzucenie nałogu jest jednym z najważniejszych działań, jakie można podjąć, aby ograniczyć ryzyko rozwoju raka płuca i chorób układu krążenia.
Warto pamiętać, że korzyści pojawiają się również u osób, które paliły przez wiele lat. Długa historia nałogu nie oznacza, że rezygnacja z papierosów nie ma już sensu. Każda próba zerwania z uzależnieniem jest krokiem w stronę poprawy zdrowia.
Jedną z chorób silnie związanych z paleniem tytoniu jest przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP). Schorzenie powoduje ograniczenie przepływu powietrza przez drogi oddechowe i może stopniowo utrudniać codzienne funkcjonowanie.
Problem polega na tym, że pierwsze objawy bywają bagatelizowane. Przewlekły kaszel czy zadyszka podczas wysiłku są niekiedy traktowane jako naturalna konsekwencja wieku lub wieloletniego palenia.
Do objawów, na które warto zwrócić uwagę, należą:
Jeżeli pojawiają się takie dolegliwości, warto skonsultować się z lekarzem. Jednym z badań wykorzystywanych w diagnostyce POChP jest spirometria, która pozwala ocenić czynność płuc.
Wczesne rozpoznanie choroby ma znaczenie dla dalszego postępowania. Odpowiednio dobrane leczenie może złagodzić objawy i spowolnić postęp POChP.
Palenie papierosów jest jednym z najważniejszych czynników ryzyka raka płuca. Choroba może rozwijać się przez długi czas bez wyraźnych dolegliwości, dlatego jej rozpoznanie często następuje dopiero w bardziej zaawansowanym stadium.
Jak przypomina GIS, w Polsce rak płuca odpowiada za ponad jedną piątą zgonów z powodu nowotworów. Jednym ze sposobów zwiększania szans na wykrycie choroby na wcześniejszym etapie są badania przesiewowe wykonywane u osób z grupy podwyższonego ryzyka.
Warto wiedzieć, że od października 2026 roku dostępny jest ogólnopolski program profilaktyki raka płuca finansowany przez NFZ. Umożliwia on wykonanie bezpłatnej niskodawkowej tomografii komputerowej klatki piersiowej bez skierowania.
Program jest przeznaczony dla osób w wieku 50–74 lata, które spełniają określone kryteria dotyczące historii palenia i dodatkowych czynników ryzyka.
Z badania mogą skorzystać:
Czym są paczkolata? To sposób określania łącznej historii palenia. Jedno paczkolato oznacza wypalanie jednej paczki papierosów dziennie przez rok. Przykładowo osoba, która paliła jedną paczkę dziennie przez 20 lat, ma za sobą 20 paczkolat. Taki sam wynik dotyczy osoby palącej dwie paczki dziennie przez 10 lat.
Badanie wykonuje się bez podawania kontrastu. Wcześniej pacjent przechodzi wizytę kwalifikacyjną, a po tomografii otrzymuje omówienie wyniku i dalsze zalecenia.
Do programu nie jest potrzebne skierowanie. Osoby zainteresowane badaniem mogą zgłosić się bezpośrednio do placówki realizującej program. Aktualne informacje o kryteriach i dostępnych ośrodkach znajdują się na portalu pacjent.gov.pl.
Ważne: badanie przesiewowe jest przeznaczone dla osób bez objawów, które spełniają kryteria programu. Jeśli występuje przewlekły kaszel, krwioplucie, duszność, chrypka lub niezamierzona utrata masy ciała, nie należy czekać na kwalifikację do badań przesiewowych. Takie dolegliwości wymagają konsultacji lekarskiej i ewentualnej diagnostyki.
Zerwanie z nałogiem nie zawsze jest łatwe. Uzależnienie od nikotyny ma zarówno wymiar fizyczny, jak i psychiczny, dlatego sama motywacja niekiedy nie wystarcza. Warto wtedy skorzystać ze wsparcia specjalistów.
GIS przypomina o możliwości kontaktu z Ogólnopolską Telefoniczną Poradnią Pomocy Palącym. Można tam uzyskać pomoc zarówno wtedy, gdy dopiero rozważa się rzucenie palenia, jak i wtedy, gdy pojawiają się trudności z utrzymaniem abstynencji.
Numery telefonów:
Poradnia działa od poniedziałku do piątku w godzinach 9:00–21:00 oraz w soboty od 9:00 do 15:00.
Warto również porozmawiać z lekarzem, który może pomóc dobrać odpowiednią metodę leczenia uzależnienia od nikotyny. Dostępne są różne formy wsparcia, a sposób postępowania powinien uwzględniać indywidualną sytuację pacjenta.
Rzucenie palenia nie musi oznaczać, że wszystkie próby zakończą się sukcesem za pierwszym razem. Najważniejsze, by nie rezygnować z podejmowania kolejnych działań. Nawet po wielu latach palenia warto zrobić pierwszy krok w stronę zdrowia.
Źródła:
GIS – Rzuć palenie. Zrób pierwszy krok dla siebie (18.11.2026)
NFZ – Program profilaktyki raka płuca
Pacjent.gov.pl – Program profilaktyki raka płuca
Znajdź odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania.
Tak, rezygnacja z papierosów przynosi korzyści niezależnie od wieku i długości trwania nałogu. Z czasem zmniejsza się ryzyko wielu chorób związanych z paleniem, w tym schorzeń serca i układu oddechowego.
Nie każda osoba, która rzuciła palenie, potrzebuje dodatkowych badań płuc. W zależności od wieku, historii palenia i objawów lekarz może zalecić m.in. spirometrię lub ocenę możliwości udziału w programie profilaktyki raka płuca.
Wsparcie oferuje Ogólnopolska Telefoniczna Poradnia Pomocy Palącym pod numerami 801 108 108 i 22 211 80 15. Można również porozmawiać z lekarzem o dostępnych metodach leczenia uzależnienia od nikotyny.
Terapia uzależnień od opioidów na receptę – co zmienia nowa ustawa?
Ograniczanie picia alkoholu – czy to możliwe dla osób uzależnionych?
Uzależnienia: jak je rozpoznać i jak z nimi skutecznie walczyć? Ekspertka radzi
Lek z piosenki Taco Hemingwaya znika z aptek. Lekarze: to niebezpieczny trend
Karol Nawrocki i snus: kontrowersyjny gest w debacie prezydenckiej. Co warto wiedzieć o tej używce?
E-papierosy, woreczki nikotynowe, tytoń: rząd ogranicza dostęp
Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!
Terapia uzależnień od opioidów na receptę – co zmienia nowa ustawa?
Ograniczanie picia alkoholu – czy to możliwe dla osób uzależnionych?
Uzależnienia: jak je rozpoznać i jak z nimi skutecznie walczyć? Ekspertka radzi
Lek z piosenki Taco Hemingwaya znika z aptek. Lekarze: to niebezpieczny trend
Karol Nawrocki i snus: kontrowersyjny gest w debacie prezydenckiej. Co warto wiedzieć o tej używce?
E-papierosy, woreczki nikotynowe, tytoń: rząd ogranicza dostęp