Trądzik hormonalny – objawy, przyczyny i leczenie. Dermatolog wyjaśnia

Czym jest trądzik hormonalny?

Współczesna dermatologia coraz częściej odchodzi od potocznego określenia „trądzik młodzieńczy”. Jak przyznaje nasza ekspertka, Dominika Ziółkowska-Banasik – dermatolog z Centrum Medycznego Severux:

- Przede wszystkim zrezygnowałabym z nazwy trądzik młodzieńczy, a używałabym sformułowania trądzik. Szacuje się, że 100% nastolatków ma trądzik, niemniej każdy dermatolog zauważy, że trądzik dotyczy również osób między 20 a 30 rokiem życia, a więc zdecydowanie nie jest on młodzieńczy.

Trądzik nie jest więc chorobą ograniczoną do wieku dojrzewania. Co więcej, jego „hormonalna” postać nie zawsze oznacza zaburzenia hormonalne.

- Wbrew pozorom ten późny trądzik występować może zarówno u kobiet jak i u mężczyzn.

Warto również podkreślić, że większość dorosłych pacjentek z trądzikiem nie ma potwierdzonych zaburzeń hormonalnych:

- Liczne publikacje naukowe wskazują natomiast, że dorosłe kobiety z trądzikiem wcale nie mają zaburzeń hormonalnych, a aż 75% z nich miesiączkuje regularnie. Około 25% ma zdiagnozowane zaburzenia hormonalne takie jak hiperprolaktynemię, PCOS, insulinooporność czy zaburzenia ze strony nadnerczy.

Pierwsza pomoc przy odmrożeniach – jak zapobiegać i co zrobić, gdy dojdzie do uszkodzenia skóry?

Zmiany skórne, których nie wolno ignorować po 60-tce. Dermatolog wyjaśnia, co powinno nas zaniepokoić

Bóle głowy, wahania nastroju, trądzik: skutki uboczne po odstawieniu hormonów

Recepta na Soolantra: terapia zmian skórnych typowych dla trądziku różowatego

Recepta na Izotek. Terapia trądziku skupionego i przewlekłego

Recepta na Dalacin C. Leczenie zakażeń skóry i tkanek miękkich

Jak wygląda trądzik hormonalny?

Obraz kliniczny tej postaci trądziku nie różni się zasadniczo od klasycznej choroby trądzikowej.

- Klinicznie trądzik hormonalny podobnie jak trądzik pospolity charakteryzuje się obecnością zaskórników otwartych, zaskórników zamkniętych, grudek, krost, guzków, cyst i przetok między zaskórnikami czy blizn. Widoczny jest również nadmierny łojotok.

W praktyce oznacza to, że pacjent może zmagać się zarówno z łagodnymi zmianami, jak i ciężkimi postaciami choroby prowadzącymi do bliznowacenia.

Dlaczego powstaje trądzik hormonalny?

Trądzik jest chorobą wieloczynnikową, a jego rozwój wynika z nakładania się wielu procesów biologicznych.

- Etiopatogeneza trądziku jest zagadnieniem złożonym. Istotne znaczenie pod tym względem mają takie czynniki, jak wzmożona produkcja łoju, nadmierne rogowacenie przewodów wyprowadzających i ujść gruczołów łojowych, rozwój flory bakteryjnej, zaburzenia gospodarki hormonalnej, odczyn zapalny, uwarunkowania genetyczne oraz mniej dotychczas poznane inne czynniki: zaburzenia immunologiczne, nadmierna reaktywność mieszków włosowych, czynniki psychologiczne oraz czynniki środowiskowe.

W przypadku trądziku hormonalnego szczególne znaczenie mają: stres, zaburzenia funkcji tarczycy,  zespół policystycznych jajników,  otyłość,  hiperinsulinemia czy stymulacja hormonalna w procedurze in vitro.

Dwa profile pacjentek – istotna wskazówka kliniczna

W praktyce klinicznej można wyróżnić dwa częste typy pacjentek:

- W dermatologii wyróżniamy ponadto tak zwane dwa typy pacjentek: chude i zestresowane oraz otyłe – te pierwsze najczęściej mają problem z funkcją nadnerczy i produkcją kortyzolu i androgenów oraz otyłe nadmiernym owłosieniem w bocznych partiach twarzy – te podejrzewamy o problemy z funkcją jajników, wzrostem stężenia hormonu LH oraz tak zwanej globuliny wiążącej hormony płciowe ( jednak rutynowo tego ostatniego parametru nie oznaczamy).

Styl życia i dieta – realny wpływ na skórę

Coraz więcej danych potwierdza, że czynniki środowiskowe i dieta mają istotny wpływ na przebieg choroby.

- Dieta – obok takich czynników, jak zaburzenia hormonalne, palenie papierosów, stres czy niektóre leki – ma istotne znaczenie w przebiegu trądziku.

Badania wskazują szczególnie na negatywną rolę:

• węglowodanów prostych,
• mleka i produktów mlecznych.

Z drugiej strony korzystne działanie mogą wykazywać:

• cynk,
• laktoferyna,
• kwasy tłuszczowe omega.

Znaczenie ma również mikrobiom jelitowy:

- Podobnie postuluje się znaczenie mikrobiomu jelitowego – korzystne szczepy, które działają przeciwzapalnie to bakterie z grupy Lactobacillus i Bifidobacterium.

Co ciekawe  publikacje donoszą również o poprawie stanu skóry u wegan i wegetarian.

Leczenie trądziku hormonalnego

Terapia trądziku hormonalnego wymaga podejścia wielokierunkowego i często łączenia kilku metod.

- Najlepsze efekty daje połączenie leków antyandrogennych, doustnych retinoidów oraz metforminy. Ten ostatni lek kojarzony jest z cukrzycą, jednak nawet u osób bez zaburzeń gospodarki węglowodanowej może przynieść korzyść poprzez działanie przeciwzapalne.

Inne opcje terapeutyczne

W leczeniu stosuje się również:

• leczenie miejscowe (retinoidy, nadtlenek benzoilu),
• suplementację (berberyna, resweratrol, mioinozytol),
• antybiotyki doustne – choć ich znaczenie maleje.

- Oczywiście wciąż stosuje antybiotyki doustne, jednak ze względu na narastającą oporność bakterii oraz skutki uboczne nie jest to opcja najbardziej skuteczna.

Blizny i przebarwienia – powikłania trądziku

Jednym z najważniejszych powodów, dla których nie warto zwlekać z leczeniem, jest ryzyko trwałych zmian skórnych.

- Niestety trądzik hormonalny często wiążę się z pozostawieniem blizn i przebarwień pozapalnych. Aby im zapobiec, przede wszystkim należy szybko włączyć leczenie, nie czekając aż zmiany same ustąpią.

Po opanowaniu stanu zapalnego można rozważyć zabiegi medycyny estetycznej, takie jak:

• laseroterapia,
• mikronakłuwanie (dermapen),
• peelingi chemiczne,
• podcinanie blizn.

Diagnostyka – jak rozpoznaje się trądzik hormonalny?

Podstawą rozpoznania pozostaje dobrze przeprowadzony wywiad i badanie dermatologiczne.

- Najważniejszy jest wywiad i badanie fizykalne. Badania laboratoryjne czy obrazowe zlecane są w dalszej kolejności w zależności od obciążeń pacjenta. Warto zaznaczyć, że rutynowo u osób dorosłych nie zlecamy badań hormonalnych.