Noworodek w domu: porady dla przytłoczonych rodziców

Najczęstsze problemy z pielęgnacją noworodka

Jak zauważa nasza specjalistka, pierwsze wątpliwości rodziców często dotyczą podstawowych czynności, takich jak:

• prawidłowe podnoszenie i układanie dziecka,
• zmiana pieluszki,
• pielęgnacja kikuta pępowinowego czy okolicy pieluszkowej.

Jaka jest kluczowa zasada pielęgnacji noworodka? Mniej znaczy więcej.

- Minimalizm w kosmetyczce noworodka to jeden z najlepszych gwarantów zachowanej bariery hydrolipidowej oraz w konsekwencji - korzystnych warunków do adaptacji skóry najmłodszego członka rodziny – przyznaje położna Joanna Baranowska.

I dodaje:

- Jeżeli chodzi natomiast o codzienne manewry na rękach z noworodkiem, to ten temat najczęściej wymaga drobnej korekty i czasu, by rodzice mogli dojść do wprawy.

Z kolei karmienie noworodka to zdecydowanie bardziej złożony temat, czasem wymaga edukacji, czasem korekty karmienia, a czasem (relatywnie rzadko) zaawansowanych procedur jak np. podcięcie wędzidełka.

Przebodźcowanie dzieci w święta – jak je rozpoznać i łagodnie reagować?

Świąteczne prezenty pod lupą. Lekarze pokazują gablotę grozy: to naprawdę połykają dzieci!

Syndrom „grzecznej dziewczynki”: dlaczego córka nigdy nie mówi „nie” i czym to grozi?

Wysoko wrażliwe dziecko – jak rozpoznać i jak wspierać, by nie przeciążyć emocjonalnie?

Jak wspierać dziecko w adaptacji do nowych sytuacji: szkoła, przeprowadzka, zmiana otoczenia?

Psychoterapia rodzinna – jak pomaga w poprawie relacji i wychowaniu dzieci?

Jak wygląda wizyta położnej w domu?

Wizyty patronażowe (o ile deklaracje POZ matki i dziecka nie wnoszą inaczej) najczęściej mają charakter łączony, czyli dotyczą zarówno matki, jak i dziecka.

- Podczas wizyt komercyjnych położna na początku ustala, nad kim przejmuje opiekę, konsultując to z rodziną – tłumaczy nasza ekspertka. - Uczciwym jest wspomnieć, iż w okresie połogu oddzielenie na poziomie objawów klinicznych matki i dziecka jest niemal niemożliwe. Przykładowo karmienie noworodka: jeżeli dziecko jest karmione naturalnie bądź metodą mieszaną, to wizyta najczęściej obejmuje również ocenę aktu karmienia. Idąc tym tropem, by ocenić etap laktacji i skuteczność karmienia piersią, nierzadko położna potrzebuje zbadać palpacyjnie piersi kobiety i wypytać ją o wiele kwestii. Oczywiście, na każdą z tych procedur wymagana jest zgoda matki, jednak bez tego elementu bardzo trudno jest świadczyć holistyczną opiekę w okresie poporodowym.

Wizyta zazwyczaj zaczyna się od szczegółowego wywiadu, zapoznania się z dokumentacją medyczną oraz obserwacji matki i dziecka.

- Najczęściej na początku spotkania rodzice zgłaszają najbardziej nurtujące ich kwestie. Następnie ma miejsce badanie dziecka i jeżeli kobieta wyrazi gotowość, to także badanie położnicze kobiety – wyjaśnia położna.

Badanie dziecka obejmuje m.in. pomiar masy ciała, badanie palpacyjne, w tym szczególnie badanie główki dziecka, ocena szwów czaszkowych, wielkość i napięcie obu ciemiączek, ocenę napięcia mięśniowego dziecka, prawidłowość narządów płciowych, ocenę skóry, ocenę stawów biodrowych, ocenę odruchów noworodkowych.

W przypadku kobiety ma miejsce badanie położnicze, czyli: badanie wysokości dna macicy, ocena krwawienia, ocena gojenia rany poporodowej (jeżeli istnieje), badanie palpacyjne piersi oraz ocena stanu psychicznego.

- Podczas wizyty ma miejsce także kontrola prawidłowości karmienia piersią bądź butelką (w zależności od metody karmienia dziecka), dlatego w miarę możliwości warto poczekać z karmieniem na przyjście położnej. Jeżeli występują jakieś trudności, położna dokonuje korekty przystawienia noworodka do piersi oraz proponuje działania poprawiające komfort matki i dziecka – tłumaczy Joanna Baranowska.

Dalszy przebieg wizyty zależy od potrzeb świeżo upieczonej rodziny. Podczas wizyty domowej położna może wykąpać noworodka wraz z rodzicami, wykonać instruktaż pielęgnacji kikuta pępowinowego, nauczyć rodziców odbijania noworodka, zaprezentować pozycje ułożeniowe, techniki spowijania, a nawet wprowadzić edukację dot. postępowania w kolkach niemowlęcych.

Wsparcie przy karmieniu piersią

Karmienie piersią może być wyzwaniem, szczególnie na początku. Położna Joanna Baranowska podkreśla, że kluczowe znaczenie ma indywidualne podejście do każdej mamy i dziecka:

- Wiele zależy od podłoża trudności, z jakimi boryka się diada (mama i dziecko). Filarowy element wizyty domowej bądź konsultacji w gabinecie to zwykle edukacja młodej matki (lub rodziców, jeżeli są oboje zaangażowani w wizytę). Czasem edukacja dotyczy stanów fizjologicznych, które stresują młodą mamę, równie często omawia się wskaźniki skutecznego karmienia, a czasem rozmowa dotyczy rozpoznawania nieprawidłowości na wczesnym etapie.

I dodaje:

- Dokonując korekty karmienia noworodka piersią najczęściej położna pracuje z kobietą na tzw. cztery ręce jednak coraz większą popularnością cieszy się model “hands off”, który wzmacnia poczucie sprawczości i kompetencji u młodej mamy.

W takiej sytuacji położna obserwuje akt karmienia piersią oraz bardzo dokładnie opisuje sugerowane zmiany w technice karmienia noworodka.

- Kiedy mamy do czynienia z trudnościami w prawidłowym ssaniu piersi przez noworodka i/lub niewystarczającą ilością pokarmu, położna zwykle włącza stymulację laktacji laktatorem, ale może także nauczyć rodziców obsługi systemu SNS (system, dzięki któremu dziecko jest dokarmiane cienkim drenem podczas ssania piersi). To jedne z przykładowych wariantów. Możliwości jest bardzo dużo, lecz wszystko zależy od potrzeb konkretnego układu rodzinnego oraz możliwości opiekunów w danym momencie.

Nie mniej istotnym aspektem pracy położnej podczas trudności z karmieniem jest emocjonalne wsparcie matki, szczególnie gdy zmaga się z obniżonym nastrojem lub zmęczeniem.

- Obniżony nastrój, choroby psychiczne oraz brak wsparcia mogą istotnie wpływać na skuteczność karmienia naturalnego – przyznaje nasza specjalistka.

Kiedy konieczna jest konsultacja z innym specjalistą?

Położna zaleca kontakt z pediatrą, dermatologiem lub doradcą laktacyjnym w przypadku jakichkolwiek niepokojących objawów, takich jak:

• nieprawidłowy przyrost masy ciała,
• objawy odwodnienia,
• problemy z karmieniem,
• zmiany skórne, które nie ustępują mimo właściwej pielęgnacji.

Joanna Baranowska zauważa:

- Kluczowy jest stan ogólny noworodka, całościowe badanie oraz rozmowa z rodzicami dziecka. Wbrew pozorom, to rodzice wiedzą najwięcej, a ich codzienne obserwacje potrafią naprowadzić specjalistów na trafną diagnozę.

Jak położna uczy rodziców opieki nad noworodkiem?

Wiele położnych proponuje naukę jeszcze przed porodem, wykorzystując edukacyjne lalki przypominające noworodki.

- Należy jednak sobie uczciwie powiedzieć, iż wykorzystywane pomoce nie mają ani wagi, ani napięcia noworodka, dlatego warto zorganizować również w edukację po narodzinach dziecka – mówi nasza specjalistka.

Warto dodać, że położna daje możliwość „ćwiczeń” z noworodkiem w aspekcie jego pielęgnacji. Czasem w formie zajęć indywidualnych, czasem z pomocą grupy rodziców, a czasem na instruktażu bezpośrednio u rodziców w ich domach.

- Atutem ćwiczeń przed porodem jest fakt, że rodzice są mniej zestresowani oraz bardziej skupieni na metodzie, a poza tym mają czas na późniejsze powtórki w zaciszu domowym – zauważa Baranowska.

7 porad dla przytłoczonych rodziców

Co zrobić, kiedy rodzice czują się przytłoczeniu i zagubieni w pierwszych dniach z noworodkiem w domu? Nasza ekspertka odpowiada:

- Przede wszystkim pamiętajcie, że to kiedyś minie, a pewność w opiece nad dzieckiem jest wynikową doświadczenia, każdy kolejny dzień to dodatkowe doświadczenie. Poczucie, że rodzicielstwo zaskakuje i mieliśmy inne wyobrażenia o tej roli nie jest niczym złym.

I kończy:

- Serce młodego rodzica jest w stanie pomieścić miłość do dziecka i jednoczesną tęsknotę za życiem bez tej odpowiedzialności. Im szybciej pogodzimy się z tą ambiwalencją, tym łagodniej mamy szansę przejść przez czas adaptacji.

Pamiętaj!

1.  Nie oczekuj perfekcji
2.  Bądź dla siebie łagodny.
3. Ciesz się każdą chwilą.
4. Zadbaj o siebie.
5.  Nie bój się pytać o pomoc.
6. Zaakceptuj emocje.
7. Zaufaj swojemu sercu.