Koniec tradycyjnej cytologii. Od 1 sierpnia wszystkie kobiety w programie NFZ mają wykonywany test HPV HR

Jak pokazują dane Narodowego Funduszu Zdrowia, coraz więcej Polek korzysta z nowego badania. W pierwszym półroczu 2026 roku wykonano ponad 412 tysięcy testów HPV HR, a liczba kobiet zgłaszających się do programu wyraźnie wzrosła.

Coraz więcej kobiet wybiera nowoczesny test HPV

Według danych NFZ w pierwszych sześciu miesiącach 2026 roku z programu profilaktyki raka szyjki macicy skorzystało 450 509 kobiet. Spośród nich aż 412 419 wykonało test HPV HR, natomiast tradycyjną cytologię wybrało jedynie 38 090 pacjentek.

To oznacza, że nowa metoda bardzo szybko stała się dominującym sposobem badań przesiewowych. Co więcej, liczba wykonanych testów HPV HR w pierwszym półroczu 2026 roku była ponad dwukrotnie wyższa niż w całym drugim półroczu 2025 roku.

NFZ zwraca również uwagę na poprawę zgłaszalności do programu. W całym 2024 roku z badań skorzystało około 11,35 proc. uprawnionych kobiet, natomiast już w pierwszej połowie 2026 roku odsetek ten wzrósł do 14,65 proc.

Wczesne wykrycie raka szyjki macicy jest możliwe – sprawdź test HPV HR

Dostępny na NFZ! Test HPV HR skuteczniejszy w profilaktyce raka szyjki macicy

Ministerstwo Zdrowia zapowiada: dwa nowe badania dla kobiet

Rak szyjki macicy. Ginekolog: wzrasta liczba przypadków wśród młodych kobiet

Profilaktyka zdrowia kobiet: jak zadbać o siebie w każdym wieku

Kobiece ADHD – ciche, ukryte, często nierozpoznane

Dlaczego test HPV HR jest skuteczniejszy od cytologii?

Najważniejsza różnica polega na sposobie wykrywania zagrożenia.

Tradycyjna cytologia polega na ocenie komórek pobranych z szyjki macicy pod mikroskopem. Test HPV HR działa inaczej – wykrywa materiał genetyczny wirusa brodawczaka ludzkiego wysokiego ryzyka (HPV), który odpowiada za zdecydowaną większość przypadków raka szyjki macicy.

Dzięki temu możliwe jest wykrycie zagrożenia jeszcze zanim dojdzie do rozwoju zmian nowotworowych lub na bardzo wczesnym etapie choroby.

NFZ podkreśla, że nowa metoda pozwala szybciej identyfikować kobiety wymagające dalszej diagnostyki i leczenia.

Co dzieje się po dodatnim wyniku?

Dane NFZ pokazują, że do połowy lipca 2026 roku oceniono już ponad 639 tysięcy badań HPV HR.

W 8,25 proc. przypadków wynik testu był dodatni, co oznaczało konieczność wykonania dodatkowego badania – cytologii na podłożu płynnym (LBC).

Taką diagnostykę przeprowadzono u 52 782 kobiet, a u ponad połowy z nich – około 54 proc. – potwierdzono nieprawidłowe zmiany komórkowe wymagające dalszej kontroli lub leczenia.

To pokazuje, że nowy model badań pozwala skuteczniej wyłapywać pacjentki znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka.

Gdzie można wykonać badanie?

Test HPV HR jest dostępny bezpłatnie w ramach programu profilaktyki raka szyjki macicy.

Obecnie badanie wykonuje 1979 placówek w całej Polsce, w tym:

• 1676 poradni ginekologiczno-położniczych,
• 303 gabinety położnych podstawowej opieki zdrowotnej.

Do wykonania badania nie jest potrzebne skierowanie.

Na wizytę można zapisać się również online za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta lub aplikacji mojeIKP.

Od sierpnia cytologia znika z programu

NFZ przypomina, że wszystkie wymazy pobrane metodą tradycyjnej cytologii do 31 lipca 2026 roku zostaną jeszcze ocenione i rozliczone w okresie przejściowym, który potrwa do 31 sierpnia 2026 roku.

Od tego momentu cały program profilaktyki raka szyjki macicy będzie opierał się już wyłącznie na badaniach z wykorzystaniem testu HPV HR.

Eksperci: zgłaszalność rośnie, ale nadal jest zbyt niska

Choć liczba kobiet korzystających z badań profilaktycznych wyraźnie wzrosła, NFZ podkreśla, że wciąż znaczna część uprawnionych Polek nie wykonuje badań przesiewowych.

Regularna profilaktyka pozostaje najskuteczniejszym sposobem ograniczania zachorowań i wykrywania raka szyjki macicy na etapie, gdy leczenie daje największe szanse na pełne wyleczenie.