1. Artykuły
  2. Komórki macierzyste. Jaka jest ich rola w organizmie

Komórki macierzyste. Jaka jest ich rola w organizmie

Komórki macierzyste – z tym pojęciem spotkał się chyba każdy z nas. Czy są tak naprawdę komórki macierzyste?  Jaką pełnią rolę w naszym organizmie? Jakie mają zastosowanie w lecznictwie? Odpowiedzi na te pytania w artykule przygotowanym przez Klaudię Put i Darię Zarzycką.

Komórki macierzyste. Jaka jest ich rola w organizmie Komórki macierzyste. Jaka jest ich rola w organizmie
Spis treści
Komórki macierzyste. Ogólna charakterystyka Klasyfikacja komórek macierzystych Rola komórek macierzystych w dorosłym organizmie Plastyczność komórek macierzystych Komórki macierzyste a hodowla laboratoryjna Nowotworowe komórki macierzyste Komórki macierzyste w lecznictwie

Komórki macierzyste. Ogólna charakterystyka

 

Są to jednostki które mogą się same odnawiać, replikować się i, co najważniejsze, przechodzić w komórki wyspecjalizowane, czyli mają zdolność do różnicowania się w inne komórki organizmu. Właśnie dzięki temu są one tak istotne na poziomie rozwoju płodu przechodzącego organogenezę i potrzebującego nowych komórek, które są wyspecjalizowane, oraz dla rozwoju człowieka wykształconego, zdrowego, umożliwiając u niego regenerację tkanek, gdy komórki zużyte zastępowane są nowymi. Komórkami totipotencjalnymi, pluripotencjalnymi, multipotencjalnymi, unipotencjalnymi nazywamy komórki macierzyste zdolne do różnicowania się w każdą inną komórkę somatyczną. Każda komórka zostaje wyspecjalizowana do pełnieniu danej funkcji, np. neuron przenosi impulsy, krwinka czerwona transportuje tlen do tkanek a zabiera z nich metabolity. Komórka wybierając już jedną drogę, staje się na zawsze komórką wyspecjalizowaną, następuje jej nieodwracalny proces różnicowania. Nie może już przejść w komórkę macierzystą, odnawiając ich populację, ani w żadną inną. [2,3,4,15] 

 

arrow Glejak wielopostaciowy mózgu. Rozpoznanie i terapia
arrow Nowotwory złośliwe zabijają polskie kobiety. Które są najbardziej niebezpieczne?
arrow Mięśniaki macicy. Zwykle nie dają żadnych objawów
arrow Dieta onkologiczna. Co jeść i pić, gdy organizm walczy z nowotworem?
arrow Metotreksat - działanie i wskazania do stosowania
arrow Ból jąder - przyczyny i leczenie

Klasyfikacja komórek macierzystych

 

Każda komórka macierzysta nie jest taka sama. Mają, co prawda, cechy wspólne, ale różnią się między sobą potencjałem do różnicowania. Na tej podstawie możemy wyróżnić cztery kategorie komórek macierzystych:

 

  • Komórki totipotencjalne – z nich powstaje każda komórka w organizmie, ale nie tylko. Mogą różnicować się w komórki poza organizmem, np. budujące błony płodowe czy łożysko. Głównym przykładem komórki totipotencjalnej jest zygota. Powstały z połączenia komórki jajowej z plemnikiem – jednokomórkowy zarodek, a właśnie z niego powstaje organizm żywy i struktury poza nim, które są potrzebne do jego rozwoju.
  • Komórki pluripotencjalne – z nich także powstają każda komórka w organizmie, różnią się jednak tym, że nie mogą one tworzyć struktur poza organizmem. Mają mniejszy potencjał różnicowania, np. komórki iPS i ES.
  • Komórki multipotencjalne – mają możliwość przekształcenia się w komórki organizmu, ale tylko takie, które mają wspólne pochodzenie. Czyli z listków zarodkowych tj. z ektodermy, mezodermy, endodermy powstają konkretne rodzaje komórek, np. z endodermy powstają komórki wątroby, ektodermy – układ nerwowy, mezodermy – komórki mięśni szkieletowych. Reasumując, są to takie komórki macierzyste, które wywodzą się z tego samego listka zarodkowego.
  • Komórki unipotencjalne – komórki z najmniejszymi możliwościami. Są zdolne do przekształcenia się tylko w jeden rodzaj komórek.

 

Komórki macierzyste możemy również sklasyfikować ze względu na pochodzenie, np. zarodkowe, płodowe czy też komórki macierzyste dorosłych. [2,4,5,6]

 

Rola komórek macierzystych w dorosłym organizmie

 

Komórki macierzyste u ludzi dorosłych są „uśpione”. One się nie dzielą, są też nieaktywne metabolicznie. Kiedy dana tkanka na wskutek czynników chemicznych, fizycznych, mechanicznych, czy też choroby, ulegnie uszkodzeniu, komórki macierzyste się aktywują. W tym czasie następuje ich podział na nowe komórki macierzyste i na te, które są w danym momencie potrzebne organizmowi, czyli dochodzi do ich wyspecjalizowania w konkretną komórkę budującą daną tkankę. W ten sposób dany narząd bądź tkanka ulegnie stopniowej naprawie i w jakiejś części odzyska sprawność. Proces ten nazywamy regeneracją narządów/tkanek. Dzięki temu pula komórek macierzystych ulega odnowie i możliwa jest ponowna naprawa narządu w razie jego powtórnego uszkodzenia lub postępu choroby.

 

U człowieka obecność komórek macierzystych stwierdzono w : mózgu, rogówce oka, szpiku kostnym, mięśniach szkieletowych, wątrobie i jelicie. Miejsce gdzie występują nosi nazwę niszy. Działają tam na nie różne czynniki środowiska jak i biologiczne. Od nich zależą ich właściwości i zachowanie. Rola niszy obejmuje ich ochronę oraz szybkie oddziaływanie na nie w razie uszkodzenia narządu/tkanki. [1,15]

 

Plastyczność komórek macierzystych

 

Latami prowadzono dyskusję, które dotyczyły różnicowania się komórek macierzystych. Obozy naukowców starały się przekonać, że komórki macierzyste wywodzące się z konkretnego listka zarodkowego są w stanie różnicować się tylko w kierunku komórek pochodzących z tego listka. Drugi obóz uważał i wprowadził termin plastyczności komórek macierzystych. Starano się udowodnić, że komórki macierzyste nie tylko różnicują się w tkanki, z których pochodzą, ale także w inne rodzaje komórek. Są w stanie przekroczyć swoje bariery pochodzenia z konkretnego listka zarodkowego i mają zdolność do zmienienia swojego fenotypu na fenotyp komórek innej tkanki wywodzącej się z innego listka zarodkowego. Z tego tytułu najprawdopodobniej zjawisko plastyczności definiują następujące procesy: przeróżnicowanie, odróżnicowanie, fuzja komórek, metaplazję, wędrówkę komórek pluripotencjalnych. Ponieważ żadna z komórek w danym procesie nie posiada konkretnego markera na swojej powierzchni, nie jesteśmy w stanie udowodnić, które z tych procesów są definicją tego zjawiska i czy należą do niej wszystkie wymienione powyżej. [5]

 

Komórki macierzyste a hodowla laboratoryjna

 

Komórki macierzyste są używane w badaniach, jednak przez względy natury etycznej, używa się komórek somatycznych ASC, nie używa się komórek macierzystych pochodzenia embrionalnego ES, które pozyskiwało się z zarodka ludzkiego. Zarodkowe komórki macierzyste jesteśmy w stanie pozyskać z zarodka, który ma ok 5-6 dni. Na tym etapie określa się go mianem blastocysty.[7]

 

Poznano kilka rodzajów ASC. Do badań używa się komórek macierzystych mezenchymalnych MSC (mesenchymal stem cells). Mają one zdolność do samoodnowy i różnicowania się np. w chondrocyty, adipocyty a nawet komórki szpiku. Mają możliwość wydzielania różnego rodzaju czynników, w tym: czynnika wzrostu, co wpływa na środowisko wkoło nich, np. na procesy angiogenezy.

 

Użyte komórki pluripotencjalne i multipotencjalne są w stanie zróżnicować się w różne typy tkanek, np. neurony, kardiomiocyty, mięśnie, nabłonki. Leczymy nimi blizny po zawale, chorobę Parkinsona, inicjujemy gojenie się ran i zrastanie ścięgien i kości. [8]

 

Jesteśmy w stanie wyizolować komórki z materiału, hodować je na pożywkach, zapewniając im dodatkowe wymogi, np. dostarczenie im komórek, dzięki którym będą w stanie się rozwijać, bądź też pokryjemy je specjalnymi substancjami. Pozwala to na zwiększenie ich liczebności. Możemy badać genom tych komórek, procesy rozwoju, różnicowania, ale też wpływ różnych substancji na nie same.

 

Nowotworowe komórki macierzyste

 

Choroby nowotworowe mają bardzo szeroki zakres. Udowodniono, że nowotwór posiada swoje komórki macierzyste i dzięki nim jest w stanie osiągnąć oporność na chemioterapię. Na samym początku odkryto to w nowotworach układu krwiotwórczego, jednakże postępy wykazały, że dzieje się tak i w guzach litych.

 

Konwencjonalne metody leczenia nowotworów to przede wszystkim operacje, chemioterapia i radioterapia. Pomimo coraz to lepszych i nowszych farmaceutyków wznowa choroby nowotworowej dalej jest bardzo duża. Prowadzi do nawrotu choroby, który jest gorszy w leczeniu i rokowaniu. Zgodnie z teorią ten proces przypisuje się obecności subpopulacji komórek macierzystych samego guza. Dzięki tej wiedzy, jesteśmy w stanie używać celowanej terapii, bowiem wiemy, że każda komórka posiada specyficzne markery komórek macierzystych i tym sposobem wykazano, że komórki macierzyste rakowe CD 133+ (nowotwory mózgu i rakach jelita grubego) mają złe rokowania, ponieważ są oporne na chemioterapię i radioterapię. [15]

 

Komórki macierzyste w lecznictwie

 

Istotną rolą komórek macierzystych wykorzystywaną w leczeniu jest ich zdolność do różnicowania się w inne komórki.

 

Nieprawidłowe gojenie się ran jest obciążeniem dla pacjenta, rodziny i całej procedury hospitalizacji. Zamknięcie ran u osób z chorobami przewlekłymi, tj. cukrzycą, bądź po prostu po zabiegach chirurgicznych, stało się problemem. Zaczęto wykorzystywać w terapii gojenia ran właśnie komórki macierzyste. Tkanki wracały do stanu sprzed ich uszkodzenia. W tego rodzaju leczeniu pomocne były i są mezenchymalne komórki macierzyste pochodzące ze zrębu. Napędzają one odpowiedź immunologiczną i zwiększają procesy angiogenezy.[9]

 

Głównym procesem w gojeniu rany jest odbudowa naskórka, który składa się w głównej mierze z keratynocytów. One zaś pochodzą z komórek macierzystych, które znajdują się w warstwie podstawnej naskórka jak również w regionie wybrzuszenia i u podstawy mieszka włosowego. Podczas ciągłej odnowy naskórka wykorzystywane są komórki macierzyste pochodzące z warstwy podstawnej, dopiero przy głębokim skaleczeniu dochodzi do ich aktywacji w innych miejscach. [10]

 

Od dawna wiadomo, że bardzo poważanym źródłem komórek macierzystych jest krew pępowinowa. Z niej izoluję się hemotopoetyczne komórki macierzyste (hematopoietic stem cells –HSC). Te komórki znajdują się w fazie G0 cyklu komórkowego, jednakże są one najbardziej czułe na zadziałanie cytokin, głownie interleukin 3 i 6, erytropoetyny i trombopoetyny, dlatego też mają bardzo dużą zdolność do proliferacji. Mają one zdolność do różnicowania się w komórki krwi. Mogą różnicować się w limfocyty B i T, komórki NK, makrofagi, megakariocyty, erytrocyty, monocyty. Badania dowodzą, że komórki z immunofenotypem CD 34+, mają zdolność do różnicowania się w kierunku hepatocytów.

 

Drugi typ komórek izolowanych z krwi pępowinowej, to są mezenchymalne komórki macierzyste (mesenchymal stem/stromal cel – MSC). Te komórki mają zdolność do różnicowania się w kierunk: chondrocytów, osteocytów, adipocyty i komórki mięśniowe. In vitro w celach wzbudzenia różnicowania komórek macierzystych do określonych linii należy użyć odpowiednich czynników różnicujących, są nimi np. kwas askorbinowy czy deksametazon. Ludzkie komórki mezenchymalne są w stanie różnicować się nawet w kardiomiocyty. Po 5 dniach hodowli obserwowane kurczące się komórki w obecności kardiomiocytów pochodzących od myszy. W tym doświadczeniu 45% komórek zawierało białka charakterystyczne dla komórek mięśnia sercowego, a więc troponinę I i koneksynę.

 

Poza tymi dwoma typami komórek są jeszcze embrionalne komórki macierzyste, które charakteryzuje zdolność do plastyczności. Te komórki mogą różnicować się w hepatocyty, dzięki czynnikom różnicującym takim jak czynnik wzrostu fibroblastów (FGF-4) oraz czynnik wzrostu hepatocytów (HGF). Mogą także różnicować się w komórki glejowe i nerwowe, co tylko podkreśla ich bardzo plastyczny charakter.

 

Komórki wywodzące się z krwi pępowinowej używane są w praktyce do leczenia wielu jednostek chorobowych. Komórki HSC są wykorzystywane, zamiast szpiku kostnego w przeszczepach. Korzyścią jest zmniejszone ryzyko zakażeń wirusem, ale przede wszystkim obserwuję się mniejszy odsetek reakcji „przeszczep przeciwko gospodarzowi”. Leczy się nimi także anemie, białaczki, co stało się już dość powszechną terapią.[12]

 

Niekrwiotwórcze komórki macierzyste szukają swego zastosowania w celach regeneracji tkanek i leczania chorób. Używa się ich do leczenia blizn po zawale, przeszczepach wątroby ale także w leczeniu wrodzonej łamliwości kości lub naprawa skomplikowanych urazów. [17,18]

 

W doświadczeniach zauważono, że MSC wspomagają leczenie chorób serca oraz wykorzystywane już leczenie blizn pozawałowych.[12]

 

Badanie na myszach laboratoryjnych z niedokrwieniem mózgu pokazało, że po izolacji i przeniesieniu komórek macierzystych krwi pępowinowej do mysiego organizmu następuje odbudowa komórek nerwowych mózgu a choroba nie postępuje szybko. [11] Opisano przypadek kobiety, 37 lat, po urazie rdzenia kręgowego. Wszczepiono jej komórki macierzyste krwi pępowinowej i po 41 dniach przeprowadzono badanie TK. Zaobserwowano dużą poprawę i regenerację tkanki w miejscu jej uszkodzenia.[13]

 

Nadzieją  w leczeniu cukrzycy są komórki macierzyste, które in vivo są w stanie produkować insulinę.

 

Dużym problem stają się również przeszczepy wątroby oraz choroby trzustki. Wiemy już, że komórki macierzyste są w stanie różnicować się właśnie w kierunku hepatocytów przy udziale odpowiednich induktorów. Właśnie z tego tytułu możliwe są alternatywne terapie, unikające poszukiwań dawcy, które umożliwią ludziom z wadami tych narządów, bądź chorobami, na szybsze i efektywniejsze leczenie, z ominięciem efektu „przeszczep przeciwko gospodarzowi”.[19,20]

 

Niektóre prace pokazują, że MSC są wykorzystywane w terapii chorób płuc i ich zwłóknieniu. Po podaniu myszom bleomycyny, a następnie dotachwiczo lub dożylnie podaniu MSC zaobserwowano zmniejszenie kumulacji kolagenu a tym samym zmniejszono proces zwłóknienia, w porównaniu do myszy, którym nie podano MSC.[21,11] W innym doświadczeniu podano myszom endotoksynę pochodzącą z bakterii E. coli. Następnie, po okresie 4 godzin, jednej z grup podano dotachawiczo MSC. W grupie myszy, którym podano mezenchymalne komórki macierzyste, zaobserwowano zmniejszenie śmiertelności, stanów zapalnych i zmniejszeniu stężenia mediatorów zapalnych w wydzielinie pęcherzykowo-oskrzelowej.[11] I w kolejnym eksperymencie, gdzie najpierw doszło do podania toksyny, która zniszczyła płuca, a następnie dotchawiczym podaniu komórek macierzystych szpiku, zauważono, że zmniejszyło się nadciśnienie płucne.[11]

 

W 2008 roku dokonano przeszczepu tchawicy. Wyodrębniono od dawcy kolagenowe rusztowanie i oklejono je komórkami macierzystymi pobranymi od pacjentki, następnie operacyjnie usunięto zniszczoną część tchawicy i wstawiono na jej miejsce zdrową tkankę. [14,11]

 

Piśmiennictwo:

 

  1. Karolina Archacka.: Edukacja biologiczna i środowiskowa numer 1 (45) rok 2013 ISSN:1643-8779.
  2. Małgorzata Statkiewicz, Maciej Małecki.: Macierzyste komórki nowotworowe, a oporność nowotworów na terapie, NOWOTWORY Journal of Oncology 2009, 59 (6),456–463.
  3. Magdalena A. Sikora, Waldemar L. Olszewski.: Komórki macierzyste – biologia i zastosowanie terapeutyczne, 2004; 58: 202-208.
  4. Przybycień K, Kronacewicz-Jah Z, Machaliński B.: Komórki macierzyste w klinicznych badaniach kardiologicznych. Kardiol Pol 2011; 69(6): 601:609.
  5. Bajek A, Olkowska J, Drewa T.: Mezenchymalne komórki macierzyste narzędziem terapeutycznym w regeneracji tkanek i narządów. Post Hig Med Dosw 2011; 65: 124-132.
  6. Kleber M., Sommer L.: Wnt signaling and the regulation of stem cell function. Curr. Opin. Cell Biol., 2004; 16: 681–687
  7. Pojda Z.: Kliniczne zastosowania komórek macierzystych - stan obecny i perspektywy: nowotwory. J. Oncol., 2002; 52: 145-150
  8. Korohoda W.: dz. cyt.: 115. Zob. tenże: Biologia i inżynieria komórkowa na przełomie wieków. Kosmos. Probl. Nauk Biol., 2000; 49: 403-412; tenże: Czy inżynieria komórkowa stanowi zagrożenie. Prace Komisji Zagrożeń Cywilizacyjnych PAU, 2000; 3: 7-18
  9. Nina Kosaric, Harriet Kiwanuka &Geoffrey Gurtner Received.: Stem Cell Therapies for Wound Healing 08 Jan 2019, Accepted 13 Mar 2019, Accepted author version posted online: 22 Mar 2019
  10. Michał Pikuła , Paulina Langa , Paulina Kosikowska , Piotr Trzonkowski.: Komórki macierzyste i czynniki wzrostu w gojeniu ran. Post Hig Med Dosw 2015; 69: 874-885.
  11. Dariusz Boruczkowski1, Agnieszka Korytowska-Niklas, Anna Bręborowicz.: Zastosowanie komórek macierzystych w terapii chorób układu oddechowego – możliwości i nadzieje. Alerg Astma Immun 2013, 18(3): 170-174.
  12. Kontrola i kierunki różnicowania komórek macierzystych krwi pępowinowej oraz ich zastosowanie terapeutyczne Katarzyna Roszek, Michał Komoszyński
  13. Kang K.S., Kim S.W., Oh Y.H., Yu J.W., Kim K.Y., Park, H.K., Song C.H., Han H.: A 37-year-old spinal cord-injured female patient, transplanted of multipotent stem cells from human UC blood, with improved sensory perception and mobility, both functionally and morphologically: a case study. Cytotherapy, 2005; 7: 368–373
  14. Machiarini P, Junnebluth P, Go T i wsp. Clinical transplantation of a tissue-engineered airway. The Lancet 2008; 372: 2023-30
  15. Michał Pikuła , Paulina Langa , Paulina Kosikowska , Piotr Trzonkowski.: Komórki macierzyste i czynniki wzrostu w gojeniu ran. Post Hig Med Dosw 2015; 69: 874-885.
  16. Jędrzejczak W.W., Urbanowska E., Rokicka M., Król M., Król M., Torosjan T., Tomaszewska A., Paluszewska M., Gronkowska A.: Wstępna ocena możliwości wykorzystania krwiotwórczych komórek macierzystych pozyskanych z różnych dawców krwi pępowinowej do jednoczesnego przeszczepienia u biorców dorosłych. Post. Biol. Kom., 2003; 30(Supl.21): 139–147
  17. Bieback K., Klüter H.: Mesenchymal stromal cells from umbilical cord blood. Curr. Stem Cell Res. Ther., 2007; 2: 310–323
  18.  Jackson L., Jones D.R., Scotting P., Sottile V.: Adult mesenchymal cells: differentiation potential and therapeutic applications. J. Postgrad. Med., 2007; 53: 121–127
  19. Lysy P.A., Campard D., Smets F., Najimi M., Sokal E.M.: Stem cells for liver tissue repair: current knowledge and perspectives. World J. Gastroenterol., 2008; 14: 864–875
  20. Porada C.D., Zanjani E.D., Almeida-Porada G.: Adult mesenchymal stem cells: a pluripotent population with multiple applications. Curr. Stem Cell Res. Ther., 2006; 1: 365–369
  21. Ortiz LA, Gambelli F, McBride C i wsp. Mesenchymal stem cell engraftment in lung is enhanced in response to bleomycin exposure and ameliorates its fibrotic effects. Proc Natl Acad Sci USA 2003; 100: 8407-11.
Szybka konsultacja:
Tabletka "dzień po" e-Recepta L4 Online
Najnowsze pytania pacjentów
Czy mogłam w ten sposób przenieść sobie komórki nowotworowe?
Mój znajomy ma przerzuty nowotworowe w brzuchu. Podając mu insulinę, właśnie w brzuch, lekko ukulam się penem. 
Tomasz Andrzej Szczęsny
lekarz chorób wewnętrznych, onkolog
Umów wizytę
Jesli nawet udało by się przenieść a prawodobienstwo żadne .To jest jeszcze układ immunologiczny ktory zniszczy komórki traktując jako obce białko .
Możliwość zarażenia się nowotworem.
Czy rakiem (nowotworem) można się zarazić przez krew chorego i dużą otwartą rankę zdrowej osoby?
Tomasz Andrzej Szczęsny
lekarz chorób wewnętrznych, onkolog
Umów wizytę
Jeśli by doszło do przeniesienia komórek nowotworowych ,to zostanę one odrzucone(zniszczone) dokładnie w takim mechanizmie w jaki dochodzi do odrzucenia przeszczepu .Powsżechniej możemy się w pośredni sposób zarazić się choroba nowotworowa przenosząc (zarażając) wirusem HPV .
Możliwe, żeby w tak szybkim czasie nowotwór dał tak silne objawy?
Narzeczony 5 dni temu zauważył u siebie dużą, bolesną opuchliznę i zaczerwienie na wysokości szczęki. Pod skórą wyczuwalna jest duża, twarda zmiana. Pod wieczór pojawiła się u niego wysoka gorączka sięgająca 40 stopni. Na drugi dzień poszedł do lekarza POZ. Diagnoza: ropień...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W przypadku braku poprawy należy zgłosić się na SOR.
Potworniak, a ogromny ból.
Czy to możliwe, że od potworniaka (w skierowaniu na operacje pisze: nowotwór niezłośliwy potworniak?) na jajniku boli mnie cała strona? Czuje jakby wątroba nerka i w ogóle mnie bolała i tak jak mnie nie bolało w miarę, to od czasu badania boli. Podkreślam, że od 3 dni jestem ciągle...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z lekarzem prowadzącym.
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Dzień dobry, Potworniak, znany również jako teratoma, to rodzaj guza jajnika, który może być niezłośliwy, ale mimo to powodować różnego rodzaju objawy, w zależności od jego wielkości, lokalizacji i ewentualnego nacisku na sąsiednie organy. Ból odczuwany w okolicy brzucha może być związany z obecnością guza, szczególnie jeśli jest on duży lub wywiera nacisk na inne struktury w jamie brzusznej, takie jak nerki czy wątroba. Jednakże, warto również rozważyć, że intensywny stres związany z nadchodzącą operacją może nasilać odczuwanie bólu lub powodować inne dolegliwości, takie jak uczucie dyskomfortu w różnych obszarach ciała. Reakcja na stres może objawiać się na wiele sposobów, w tym poprzez napięcie mięśniowe, co może prowadzić do odczuwania bólu w różnych partiach ciała. Jeśli ból jest intensywny, utrzymuje się lub nasila, zalecam jak najszybszą konsultację z lekarzem. Lekarz może ocenić, czy ból ma bezpośredni związek z guzem, czy też może mieć inne przyczyny. Przed operacją ważne jest, aby wszystkie niepokojące objawy zostały zgłoszone lekarzowi prowadzącemu, aby mógł on podjąć odpowiednie działania, zmniejszyć dyskomfort i odpowiednio przygotować Panią do zabiegu. Proszę pamiętać, że troska o stan psychiczny jest równie ważna jak dbałość o zdrowie fizyczne, szczególnie w okresie przedoperacyjnym. Rozważenie wsparcia psychologicznego lub metod relaksacyjnych może pomóc w złagodzeniu stresu i lepszym przygotowaniu do operacji. Życzę dużo zdrowia i siły w tym trudnym dla Pani okresie.
Tatuaż, a nowotwór - czy są przeciwskazania?
Czy mogę zrobić tatuaż na ręce gdy chorowałem na nowotwór żuchwy szczękowej? To było z 8 lat temu, jestem już wyleczony z tego.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Należy skonsultować się z onkologiem prowadzącym.
Dlaczego nie ma możliwości wykrycia raka?
U 62 latka wykryto złośliwego raka żołądka po pobraniu jego kawałka, jednak po przeprowadzeniu kolejnych badań mających na celu dokładne zlokalizowanie jego położenia/uwidocznienia go, by stwierdzić, jaką dokładnie część zajmuje, wyniki wyszły negatywne — nic nie wykazały, nowotwór...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Konsultacja z onkologiem prowadzącym.
Czy atypowe unaczynienie oznacza złośliwy nowotwór skóry?
Byłam u dermatologa, gdyż zauważyłam na szyi mały guzek w kolorze skóry tak ok. 0.5-1 cm. Dermatolog stwierdził, że jest stylowo unaczyniony i dla pewności - trzeba go wyciąć i zbadać, co też zostało zrobione. Na wynik trzeba jednak czekać 2-3 tygodnie, a ja się bardzo denerwuje. 
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Nie ma to wpływu na czas oczekiwania na wynik.
Czy powinnam się martwić zmianami ogniskowymi tarczycy?
Mam 53 lata, w badaniu usg tarczycy wyszło mi coś takiego: torbiel wzmocniona ze zmianami ogniskowymi, Badania tarczycy TSH, FT3, FT4 w normie. Moja mama miała niegroźne torbiele w tarczycy, w rodzinie wystąpił też rak złośliwy tarczycy. Mam zleconą biopsję. Czy ten opis badania usg już na...
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja endokrynologiczna.
Rezonans magnetyczny kręgosłupa.
Czy podczas wykonywania rezonansu magnetycznego kręgosłupa (odcinek L-S) widać zmiany nowotworowe w narządach jamy brzusznej? Czy w przypadku wystąpienia takich zmian osoba wykonująca badanie poinformuje o tym pacjenta?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tym celu należy wykonać rezonans jamy brzusznej.
Dawid Luwański
Umów wizytę
W tym celu należy wykonać rezonans jamy brzusznej.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
W tym celu należy wykonać rezonans jamy brzusznej.
Wyczuwalny guzek w piersi i nadmierne pocenie.
Mam 34 lata i kilka dni temu zauważyłam guzek w prawej piersi od strony pachy. Pierś jest większa od drugiej i pobolewa, a w dodatku zauważyłam, że prawa pacha zdecydowanie mocniej się poci (pot jest bardziej intensywny i nieprzyjemny). Aktualnie zaczęła mi się miesiączka i być może ten guzek...
Sylwester Król
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Proszę się zgłosić do poradni ginekologicznej
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana stacjonarna wizyta lekarska.
Czy obrzęk odźwiernika może być wczesnym objawem raka?
Tydzień temu miałam wykonaną gastroskopię, z wynikiem: odźwiernik obrzęknięty, na tylnej ścianie żołądka na wysokości kąta żołądka zmiana płasko wyniosła 4mm. Pobrano wycinek oraz wycinek z antrum. Czy zmiana może być wczesnym rakiem?
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Wynik należy skonsultować z lekarzem, który kierował na badanie.
Badania dla biorcy komórki jajowej przed wykonaniem in vitro.
Jakie badania musi przejść biorczyni komórki jajowej przed otrzymaniem jej od dawczyni przy zabiegu in vitro?
Dawid Luwański
Umów wizytę
Proszę skontaktować się ginekologiem prowadzącym
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Diagnostyka ta może znacząco różnić się w zależności od wskazań do zabiegu in vitro jak i od stanu zdrowia pacjentki. Proszę omówić to z lekarzem prowadzącym leczenie.
Marlena Kałużna
lekarz, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Na to pytanie odpowie lekarz planujący zabieg.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Proszę skontaktować się ginekologiem prowadzącym
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Zalecana konsultacja z ginekologiem prowadzącym.
Czy po chorobie nowotworowej przebytej 5.5 roku temu mogę poddać się zabiegowi depilacji laserowej bikini?
Czy po chorobie nowotworowej przebytej 5.5 roku temu (guz graniczny jajnika) mogę poddać się zabiegowi depilacji laserowej bikini?
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
Kwalifikację do zabiegu przeprowadzić powinien specjalista wykonujący zabieg i w razie wątpliwości należy od zabiegu odstąpić lub zalecić konsultację ginekologiczną z racji iż wspomniana zmiana zlokalizowana była w jajniku.
Jakub Woźniak
lekarz rodzinny
Umów wizytę
Dzień dobry, kwalifikacje do zabiegu przeprowadza lekarz na miejscu, w celu oceny stanu zdrowia przed zabiegiem - zapraszam na konsultacje - specjalista medycyny rodzinnej lekarz Woźniak Jakub
Zbigniew Walter
internista, specjalista chorób wewnętrznych
Umów wizytę
Wskazana konsultacja ginekologiczna u specjalisty prowadzącego ale raczej nie powinno być przeciwwskazań.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Proszę się skonsultować ze swoim onkologiem prowadzącym leczenie.
Dawid Luwański
Umów wizytę
Wskazana konsultacja ginekologiczna u specjalisty prowadzącego ale raczej nie powinno być przeciwwskazań.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Kwalifikację do zabiegu przeprowadzić powinien specjalista wykonujący zabieg i w razie wątpliwości należy od zabiegu odstąpić lub zalecić konsultację ginekologiczną z racji iż wspomniana zmiana zlokalizowana była w jajniku.
Czy potworniak jest powodem do wykluczenia z leczenia biologicznego?
Mam 27 lat, choruję na łuszczycowe zapalenie stawów. Przyjmuję lek biologiczny, ale ostatnio zdiagnozowano u mnie niezłośliwy nowotwór - potworniak na prawym jajniku (do operacji). Czy taki nowotwór jest powodem do wykluczenia z programu leczenia biologicznego?
Łukasz Blukacz
ginekolog - położnik
Umów wizytę
W zależności od stosowanego leku obecność zmiany nowotworowej, nawet niezłośliwej może być powodem wykluczenia Pani z programu lekowego. Proszę skonsultować to z lekarzem prowadzącym Pani leczenie.
Sylwia Dżaman
lekarz
Umów wizytę
Każdy program lekowy opiera się na ściśle określonych kryteriach włączania i wykluczania z danego leczenia biologicznego. Konieczne jest więc omówienie Pani sytuacji z lekarzem prowadzącym Pani terapię.
Paweł Skoczylas
lekarz, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Proszę skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Dawid Luwański
Umów wizytę
Proszę skonsultować się z lekarzem prowadzącym.
Adam Mallach
lekarz, ginekolog - położnik, internista, lekarz rodzinny
Umów wizytę
Każdy program lekowy opiera się na ściśle określonych kryteriach włączania i wykluczania z danego leczenia biologicznego. Konieczne jest więc omówienie Pani sytuacji z lekarzem prowadzącym Pani terapię.
Pokaż więcej pytań więcej
CHCESZ ZADAĆ PYTANIE?
Musisz napisać jeszcze: 50 znaków.
Dziękujemy
Twoje pytanie zostało wysłane. Nasi specjaliści udzielają odpowiedzi zwykle do kilkunastu godzin od zadanego pytania. Wszystkie odpowiedzi zostaną wysłane na adres e‑mail, który podałeś w formularzu.
lub Umów się na konsultację

Serwis HaloDoctor ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny i w żadnym wypadku nie zastępuje konsultacji medycznej. W celu dokładnej diagnozy zalecany jest kontakt z lekarzem. Jeśli jesteś chory, potrzebujesz konsultacji lekarskiej, e‑Recepty lub zwolnienia lekarskiego umów wizytę teraz. Nasi lekarze są do Twojej dyspozycji 24 godziny na dobę!

Lekarz online czeka na Ciebie
Umów wizytę
e-Recepta Przeziębienie Znajdź lekarza L4 L4 Umów wizytę